Indiëveteraan erkent massa-executie op foto

AMSTERDAM - Indiëveteraan Harrie Nouwen heeft zichzelf herkend op een van de foto's van executies in het voormalige Nederlands-Indië. De foto's, die vorig jaar opdoken en voor het eerst in de Volkskrant werden gepubliceerd, kwamen uit het fotoalbum van een dienstplichtig soldaat. Ze vormden het bewijs dat Nederlandse militairen in de strijd tegen Indische opstandelingen, eind jaren veertig van de vorige eeuw, standrechtelijk executeerden.


De nu 87-jarige Harrie Nouwen bevestigt dit. 'Zulke executies waren geen uitzondering.' Nouwen herkende zich als de man die met het geweer bij de greppel zit en de lijken van de gedode Indonesiërs inspecteert. De militair die al rokend toekijkt, is zijn luitenant. In de greppel liggen dertien of veertien Indonesiërs. 'Ze moesten knielen bij de greppel met hun handen in hun nek. Pang pang pang. Binnen twee minuten waren ze allemaal dood', zei de Brabander zaterdag in NRC Handelsblad.


Een zoon van Nouwen legde de foto kort na publicatie aan hem voor. Nooit wilde hij praten over de oorlog, omdat hij net als de andere militairen op de koningin had gezworen alle legergeheimen te bewaren. De foto bracht alles boven. Hij zat avonden thuis te huilen. 's Nachts hielden dromen hem wakker. 'Het was een vreselijke oorlog.'


Hem was als andere soldaten verteld dat hij naar Indië ging om de bevolking te bevrijden. Ze kwamen terecht in een guerrillaoorlog. 'We hebben geweten hoe het echt zat.' Toen een patrouille van zeven man niet terugkwam en volgens de verhalen was afgeslacht door het Indonesische Republikeinse Leger, werd besloten tot represailles. Het gebeurde in het dorp Gedong Tataan, Zuid-Sumatra. Hij en een kameraad liepen in een hinderlaag. Ze kregen versterking van zijn luitenant en anderen.


De kampong werd uitgekamd en de jonge mannen werden opgebracht. Ze droegen geen militaire uniformen, maar de Nederlanders vermoedden dat ze bij het Republikeinse Leger hoorden. De luitenant liet ze knielen. Hij schoot ze één voor één met een stengun in hun rug. Nouwen zelf vuurde drie of vier mortieren op de kampong af. 'Wat je allemaal door de lucht zag vliegen... Een mortier is een nare bom.'


De beroepsmilitairen van het KNIL maakten daarna korte metten met de tegenstand. Nouwen herinnert zich 'vrachtwagens vol lijken'. Hij bevestigt dat zij zelden krijgsgevangenen maakten. Ze werden ondervraagd, gemarteld en gedood. Als telegrafist meldde hij vaak dat ze bij een vluchtpoging waren omgekomen, ook al waren ze aan elkaar gebonden van de brug gegooid of van dichtbij neergeschoten.


Drie historische instituten hebben de regering subsidie gevraagd voor nieuw onderzoek naar de politionele acties tussen 1945 en 1950, omdat nog lang niet alles bekend is. Het kabinet heeft de aanvraag afgewezen.

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden