Indiase goeroevanger maakt veel vijanden

Hij toont aan dat 'godmannen' Indiase hindoes het geld uit de zakken kloppen. Premanands eigen trucs maken hem populair bij kinderen....

Maar al is hij nog zo geliefd bij kinderen, met deze tovenarij heeft Premanand onder volwassenen voornamelijk vijanden gemaakt. Hij is namelijk géén Indiase fakir die beschikt over onverklaarbare krachten, maar een goeroevanger die probeert aan te tonen dat wonderen niet bestaan. 'Het ziet er allemaal indrukwekkend uit', zegt hij lachend. 'Maar het zijn trucjes, geen magie.'

Al meer dan vijftig jaar reist Premanand rond om valse goeroes te ontmaskeren en dorpelingen te vertellen dat ze belazerd worden. Deze zijn bereid hun laatste cent aan 'een godman' te geven die bijvoorbeeld belooft hun geestelijk gestoorde, pardon, van de duivel bezeten kind, te genezen. Vanzelfsprekend zonder resultaat.

Zijn tegenstanders lijken gigantisch. Zo was er een man van zeshonderd jaar oud, of de asceet die al 45 jaar niet had gegeten. 'Allemaal oplichters met maar één doel', zegt Premanand. 'Zoveel mogelijk geld verdienen aan de goedgelovigheid en onwetendheid van anderen.'

Het hindoeïsme, de godsdienst die wordt aangehangen door het grootste deel van de Indiërs, laat alle ruimte voor dergelijke bijgelovigheid omdat de religie niet uitsluit dat vandaag de dag nog steeds goden op aarde lopen. De honderdduizenden goden uit de mythologie, zijn allemaal nazaten van Brahman, de ene god waar al het leven uit voortkomt. En waarom zouden er in deze tijd plotseling geen reïncarnaties van de goden meer voorkomen?

Zelf was Premanand ook een gelovige en als jongen van 18 ging hij op zoek naar de goeroe die hem kon begeleiden in het leven. Hij sloot zich bij vele leermeesters aan, maar op het moment dat Premanand hen vragen stelde, werd hem in het beste geval verzocht daar mee te stoppen.

Met elke goeroe die Premanand versleet, nam zijn frustratie toe. Het keerpunt kwam toen Premanand zich bij Swami Narai Naryanda aansloot die hem vroeg het teken 'oem', het geluid waarmee het universum is gecreëerd, op een papiertje te tekenen.

'Ik deed dat en de swami verdween naar de tempel om urenlang op het briefje te mediteren. Daarna kwam hij terug, stak het in brand en, ongelooflijk, het papier verbrandde wel, maar het teken bleef onaangetast! ''Als je een maand lang hard genoeg op het teken mediteert, kun jij dat ook'', beloofde de swami me. Dus ik sloot mezelf vier weken op en mediteerde me suf, maar terwijl de swami de truc probleemloos herhaalde, ging het teken bij mij gewoon in rook op.'

. Toen de swami het bij een andere volgeling voordeed, klom Premanand op het tempeldak om door de spletente kijken of de swami misschien iets bijzonders deed tijdens zijn meditatie. 'De swami smeerde het teken in met een of ander chemisch goedje!'

Vanaf dat moment hield hij zijn ogen open en Premanand concentreerde zich bij iedere nieuwe goeroe niet meer op diens wonderen, maar op zijn vingervlugheid. Het bleken stuk voor stuk oplichters te zijn die heel aardig konden goochelen en Premanand besloot al hun trucs op te schrijven, samen met zijn eigen rationele verklaringen. Het werd zijn eerste boek en dankzij deze publicatie werd Premanand in 1976 voorzitter van het Comité voor Wetenschappelijk Onderzoek van Paranormale Claims.

Nu heeft Premanand 36 boeken op zijn naam staan, geeft hij het tijdschrift Indian Skeptics uit en heeft hij duizenden workshops en evenveel toespraken gehouden. Maar gemakkelijk wordt het hem nooit gemaakt. De boeken en het tijdschrift worden in eigen beheer uitgegeven, omdat geen uitgever zijn vingers wil branden aan het onderwerp.

De BBC, National Geographic en Discovery hebben documentaires over zijn werk gemaakt, maar op de Indiase televisie is Premanand nooit te zien geweest. 'Ik geef zelfs geen interviews meer aan Indiase tijdschriften en kranten - ze verdraaien alles wat ik zeg en schilderen me af als een oude gek. Ik zoek de mensen liever zelf op om mijn boodschap over te brengen.'

Met veel flair zet hij een kind op een stoel, legt een handdoek en wat kolen op haar hoofd, steekt de kolen aan en zet een kopje thee op haar haren, zonder dat het kind een spier vertrekt. 'De handdoek is nat', legt hij uit. 'En zolang het vocht niet verdampt kun je een hele maaltijd op iemands hoofd bereiden.'

De meeste goeroes druipen na een bezoek van Premanand gewoon af, maar sommigen bezorgen hem grote problemen. Aanbidders van Sai Baba, een goeroe die ookin Nederland volgelingen heeft, hebben drie serieuze aanslagen op zijn leven gepleegd nadat hij een boek over diens oplichterij had geschreven, zegt Premanand.

Zelfs Premanand noemt het dan ook een wonder dat hij de 73 jaar heeft mogen halen. Er zit een metalen plaat in zijn knie, zijn neus is verbogen en zijn lip is misvormd door een groot litteken. 'Dat komt door de stenen die naar me werden gegooid door de volgelingen van een goeroe die ik probeerde te ontmaskeren', zegt Premanand. 'Hij kon over water lopen - totdat ik langskwam en ervoor zorgde dat hij erin viel.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden