Indianen Latijns-Amerika botsen ook met links

Niet zo lang geleden stuitte de progressieve Ecuadoriaanse president Rafael Correa voor de zoveelste keer op fel verzet van inheemse volken tegen een nationaal plan voor de ontginning van natuurlijke hulpbronnen....

Correa is een representant van een reeks linkse en centrumlinkse regeringen die het afgelopen decennium grote electorale successen hebben geboekt in heel Latijns-Amerika. In geopolitiek opzicht heeft dit een interessant resultaat opgeleverd: het continent is autonomer geworden door afstand te nemen van de Verenigde Staten.

Met de opkomst van progressieve regeringen is ook de politieke mondigheid van de inheemse volken op het continent aanzienlijk toegenomen. Ze vormen niet meer een pittoresk fenomeen, maar hebben zich ontwikkeld tot een machtig, alom aanwezig, transnationaal netwerk.

Wat steeds meer in het oog springt, is dat de twee Latijns-Amerikaanse vormen van links – de politieke partijen met regeringsverantwoordelijkheid en de inheemse groeperingen – heel verschillende doelstellingen, agenda’s en ideologieën hebben. Voor de progressieve regeringspartijen is economische groei het hoofddoel. Ze proberen dit te bereiken door een grotere staatscontrole over de natuurlijke hulpbronnen en door gunstiger deals te sluiten met multinationals, buitenlandse regeringen en intergouvernementele instituties.

Ook de inheemse bewegingen zijn op hun beurt uit op meer controle over de natuurlijke rijkdommen in de territoria waar ze leven. Maar het is hun niet zozeer te doen om een grootschaliger exploitatie van de grondstoffen, als wel om een duurzame exploitatie die de ecologische balans niet verstoort. Ze willen bien estar balanceado – een evenwichtig welzijn conform de pachamama (moeder aarde) – bereiken. Dat de indiaanse stammen geregeld overhoop liggen met het handjevol conservatieve regeringen in Latijns-Amerika is niet zo verrassend. Maar er ontwikkelen zich eveneens steeds meer conflicten met linkse of centrumlinkse regeringen, zoals die in Ecuador, Venezuela, Brazilië en Bolivia.

De Boliviaanse president Evo Morales is nota bene zelf een Aymara-indiaan. Toch kampt ook hij met heibel over hoe de nationale hulpbronnen moeten worden geëxploiteerd.

Met het zogeheten Yasuní ITT-initiatief heeft de Ecuadoriaanse president Correa onlangs een verrassende knieval gedaan. De regering in Quito ziet af van de exploitatie van 850 miljoen vaten ruwe olie om de uitstoot van koolstofdioxide terug te dringen in de Amazoneregio van het land. Westerse landen hebben Ecuador financiële compensatie beloofd. Wellicht is het initiatief exporteerbaar in heel Latijns-Amerika.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden