Nieuws

IND weet ook nieuwe stapel asielaanvragen niet tijdig te verwerken

De strijd tegen achterstanden in de afhandeling van asielaanvragen lijkt onsuccesvol. Van een groeiend aantal nieuwe zaken is de wettelijke beslistermijn overschreden, ditmaal zonder vergoeding voor de aanvragers.

Asielzoekers in Zweeloo (Drenthe) protesteren in juli 2020 tegen de ongelijke behandeling van asielaanvragen. Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant
Asielzoekers in Zweeloo (Drenthe) protesteren in juli 2020 tegen de ongelijke behandeling van asielaanvragen.Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

Dit blijkt uit cijfers die demissionair staatssecretaris Ankie Broekers-Knol van Justitie en Veiligheid maandagavond in een brief naar de Tweede Kamer heeft gestuurd. Van de 11.850 nieuwe aanvragen die na 1 april 2020 zijn ingediend, liggen er nog 5.000 op de plank. Van 870 aanvragen is de wettelijke beslistermijn inmiddels overschreden. Dat zijn er 290 meer dan de maand ervoor. Asieladvocaten en belangenorganisatie Vluchtelingenwerk Nederland vrezen dat dit aantal de komende tijd flink zal oplopen.

In maart 2020 werd nog een taskforce voor achterstallige asielaanvragen ingesteld zodat immigratiedienst IND met een schone lei kon beginnen. De wachttijd voor nieuwe aanvragen zou daarmee beperkt gehouden kunnen worden. Die belofte rechtvaardigde dat de dwangsomregeling voor asielzoekers werd afgeschaft. Deze regeling, die de IND miljoenen euro’s per jaar kostte, gaf asielzoekers recht op een vergoeding als de beslistermijn werd overschreven.

Broekers-Knol schreef destijds aan de Kamer dat de taskforce alle aanvragen van voor 1 april 2020 zou behandelen (15.350 in totaal), zodat de IND zich ‘volledig kon concentreren op het behandelen van en het beslissen op nieuwe aanvragen binnen de wettelijke termijn’.

Een asielzoekerscentrum in Ter Apel (Groningen). Beeld ANP
Een asielzoekerscentrum in Ter Apel (Groningen).Beeld ANP

Ingewikkelde zaken

Dat er desondanks nieuwe achterstanden zijn ontstaan, wijt Broekers-Knol aan ‘beslisbelemmeringen’, bestaande uit onder meer ingewikkelde zaken waarbij aanvragers te ziek zijn om te worden gehoord of waarbij een lopend onderzoek in het buitenland moet worden afgewacht. Ook het feit dat er tijdelijk medewerkers van de IND naar de taskforce zijn overgeheveld om uitzendkrachten te begeleiden, speelt de dienst volgens de staatssecretaris parten.

Asieladvocaten maken zich zorgen over de nieuwe achterstanden. Zij merken in de praktijk wat het voor asielzoekers betekent om lange tijd in onzekerheid te verkeren. ‘Ik heb cliënten die in juli of augustus vorig jaar al zijn gehoord en die sindsdien wachten’, zegt advocaat Ali Agayev. ‘Er is geen enkele termijn aan gekoppeld, terwijl het in sommige gevallen gaat om kansrijke zaken die evident in aanmerking komen voor een verblijfsstatus. Dat zou een kwestie moeten zijn van een kwartiertje doorbladeren.’

De afschaffing van de dwangsomregeling gecombineerd met de nieuwe achterstanden is een zorgelijke ontwikkeling, stelt Vluchtelingenwerk in een schriftelijke reactie. ‘Er is geen stok achter de deur meer om de wettelijke beslistermijn na te komen. Intussen wachten duizenden asielzoekers nog steeds wanhopig tot ze verder kunnen met hun leven. Sommigen wachten inmiddels al ruim twee jaar op hun eerste afspraak bij de IND. Het wachten is gekmakend, mensen voelen zich vergeten en in de steek gelaten.’

Twijfel over nieuwe deadline

Van de 15.350 taskforcezaken zijn er inmiddels 10.270 afgehandeld, schrijft Broekers-Knol aan de Kamer. Aanvankelijk was het de bedoeling dat de taskforce alle achterstallige aanvragen voor het einde van 2020 had weggewerkt, maar die doelstelling bleek te ambitieus. De nieuwe deadline, die middels een motie in de Tweede Kamer is bekrachtigd, ligt op 1 juli. Vluchtelingenwerk betwijfelt of die gehaald gaat worden. ‘Het grootste deel van alle nieuwe kansrijke aanvragen van vorig jaar staat nog open. Een jaar waarin er historisch weinig asielverzoeken bijkwamen.’

Ook Broekers-Knol spreekt in haar brief van ‘een majeure opgave’. Zaken die over de beslistermijn dreigen te gaan, zullen volgens haar ‘met prioriteit’ worden behandeld. Daarbij wordt voorrang gegeven aan alle taskforcezaken. ‘Om dit voortvarend te kunnen doen, zal de IND na afronding van de zaken van de taskforce een flexibele schil aan besliscapaciteit aanhouden.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden