REPORTAGE

Inchecken op Schiphol wordt 'aangenaam'

Oeverloos wachten bij de veiligheidscontrole moet tot het verleden gaan behoren. Schiphol steekt er flink geld in. Schreeuwen tegen passagiers mag niet meer.

Passagiers staan in de rij voor de nieuwe veiligheidsscanners op Schiphol. Beeld Julius Schrank
Passagiers staan in de rij voor de nieuwe veiligheidsscanners op Schiphol.Beeld Julius Schrank

Iedereen die regelmatig vliegt, kent de typische luchthaven-ergernissen: de lange wachtrijen, het uittrekken van je schoenen bij de bagagecheck, het zinloos wachten bij de gate en het opnieuw in de rij staan voor de slurf als het boarden begint.

Ten minste drie van die ergernissen moeten op Schiphol tot het verleden gaan behoren, nu de luchthaven (50 miljoen passagiers per jaar) voor alle bestemmingen overstapt van veiligheidschecks bij de tientallen gates naar een centraal controlesysteem. Voor reizigers naar Schengenlanden geldt dit systeem al een jaar.

Na het inchecken worden alle passagiers vanaf nu door een van de vijf veiligheidszones geleid, waar de bagage wordt gecontroleerd en de marechaussee de identiteitscontrole doet.

'Veel reizigers ervaren de controle op de luchthaven als stressvol. Wij willen dat het een rustige een aangename ervaring wordt', zegt Schiphol-woordvoerder Lukas Burgering.

Jasmijngeur

Om passagiers op hun gemak te stellen wordt er in de gloednieuwe veiligheidszones permanent een jasmijngeur de ruimte in gesprayd. Het exterieur wekt de indruk dat een team Zweedse designers hier zijn gang heeft mogen gaan.

Zowel de vloer als het plafond is van hout en de controlestations zijn in strak wit gestoken. 'Alle medewerkers hebben we speciaal getraind op dienstbaarheid. Er wordt hier bijvoorbeeld niet tegen passagiers geschreeuwd', aldus Burgering.

Ook aan de doorloopsnelheid is gewerkt, zo verzekerde bestuursvoorzitter Jos Nijhuis woensdagochtend. 'Zelfs op een slecht moment is het de bedoeling dat economy-passagiers niet langer dan tien minuten in de rij staan.'

Geavanceerde controlesluizen

Ook aan de meer ervaren - en vaak ongeduldige - passagier is gedacht. Zo kunnen in elke 'straat' drie reizigers tegelijk hun bagage aanbieden voor controle. Dat betekent niet meer wachten op die ene passagier die eerst nog tergend langzaam zijn laptop uit zijn koffer moet vissen.

En door de geavanceerde controlesluizen - ook modern wit - behoort het met afzakkende broek en op sokken de tas van de band halen tot het verleden.

De werkelijkheid is natuurlijk iets weerbarstiger. 'Het ziet er allemaal gelikter uit, maar het duurde nog even lang als eerst', zegt de 67-jarige Hemmo Drexhage die op weg is naar Dublin. 'Het plaatsen van de bagagebakken nam veel tijd in beslag. Maar dat kunnen natuurlijk kinderziektes zijn.'

Opstartproblemen

Volgens Suzan Elias (38) verliep de gang van het inchecken naar de controle 'opmerkelijk sneller' dan normaal. Maar ook zij zag problemen. 'Ik begrijp het concept, maar je ziet aan alles dat er nog opstartproblemen zijn. Toen ik iemand iets vroeg, werd ik van het kastje naar de muur gestuurd.'

Woordvoerder Burgering begrijpt dat het niet meteen vloeiend gaat. 'Het is een enorme operatie. Kijk maar eens om de hoek, daar zijn ze nog gewoon aan het verbouwen.'

De omschakeling naar een ander controlebeleid heeft ook gevolgen voor de reizigers die minder goed zichtbaar zijn. Veel reizigers die Schiphol als overstapplaats gebruiken, hoeven vanaf nu niet meer bij de gate opnieuw een controle te ondergaan. Dit voorrecht geldt alleen voor passagiers uit de EU, de Verenigde Staten en Zwitserland (60 procent van het totaal). Die worden als 'schoon' beschouwd, omdat het screeningsniveau in de bijbehorende landen aan de EU-standaarden voldoet.

De 'vuile' overstappers uit alle andere landen worden voortaan via een gescheiden looproute naar twee speciaal voor hen bestemde controlepunten geleid. Hiervoor heeft Schiphol op vier pieren een extra loopverdieping laten bouwen.

400 miljoen euro

De hele operatie kost de luchthaven 400 miljoen euro. Dat geld komt deels terug via de havengelden die luchtvaartmaatschappijen betalen en wordt voor een deel terugverdiend doordat er 700 veiligheidsmensen minder nodig zijn. Maar het is ook een investering van de luchthaven zelf, zegt Burgering. 'Er wordt continu gesproken over de zware competitie tussen luchthavens. Dit is ons antwoord.'

Het afschaffen van de gatecontroles was niet alleen een manier om de stromen reizigers efficiënter af te handelen. De operatie werd aangewakkerd doordat de afgesloten wachtruimtes bij de gates - door het personeel aquaria genoemd - te klein werden voor de grote vliegtuigen. Daardoor zaten veel passagiers op elkaar gepropt, zonder horecavoorzieningen.

In de strijd om de (transfer)passagier kan de luchthaven niet meer alleen bouwen op het uitgebreide vluchtennetwerk. Andere, grotere luchthavens zoals die in Qatar stunten met extra voorzieningen, entertainmentcentra, meer winkels en zelfs zwembaden.

Voor Schiphol is het vooral van belang om het serviceniveau op te hogen. 'Uiteindelijk hangt de keuze van een passagier om hier over te stappen niet af van een zwembad, maar eerder van comfort en een korte overstaptijd.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden