Inam wordt knettergek in Kabul

Afghanen die jarenlang in het Westen hebben gewoond, werden na de val van de Taliban met open armen ontvangen in hun vaderland....

'Afghanen?', snuift Inam vol minachting. 'Die zijn niet te vertrouwen. Ze willen alleen maar geld van je hebben en als het zo uit komt, steken ze vervolgens een mes in je rug.' Inam is dronken, heeft in zijn eentje bijna een hele fles Absolut Wodka achterover gekieperd, omdat hij naar eigen zeggen knettergek wordt in Kabul.

Een paar jaar geleden was Inam (33) nog vertegenwoordiger voor een autobedrijf in New Jersey, maar toen zijn vader hem nodig had in Kabul, pakte hij zijn koffers en sindsdien zit hij in een land dat hij niet meer herkent als het zijne.

Bijna iedereen op dit feestje heeft sombere verhalen te vertellen over de terugkeer naar hun geboorteland: allemaal Afghanen die in de jaren zeventig als kind of puber met hun ouders mee zijn gevlucht naar de Verenigde Staten, Duitsland of Australië, en nu komen kijken of ze er nog iets te zoeken hebben.

Maar vanavond wil niemand daarover praten. De muziek staat hard, het vijfgangen diner was fantastisch en de Franse wijn en Schotse whisky smaken goed. Deruna heeft zich van haar hoofddoek en wijde blouse ontdaan en daaronder is een diep uitgesneden topje te voorschijn gekomen. De kunstenaar Rahim, die in Kabul een Thais restaurant heeft geopend, verliest tijdens het dansen zijn NYPD-petje en fotograaf Zaubi steekt nog een sigaar op.

'Inam schetst een heel donker beeld', zegt Rasheed Nezam de volgende ochtend. 'Maar we moeten inderdaad oppassen, want iedereen denkt dat de Afghanen die uit het Westen komen stinkend rijk zijn. De afgelopen dagen zijn er zes mensen vermoord op straat - puur voor het geld. Ik heb dus ook een wapen op zak en stop 's nachts niet bij de checkpoints, hou mijn paleispasje uit het raam en rij gewoon keihard door.'

Rasheed en zijn vrouw zijn familie van de voormalige koning en logeren in Paleis Nummer Acht . Hij is een paar maanden terug in Kabul en erg optimistisch kun je hem niet noemen. 'Er is geen loyaliteit meer', zegt hij somber. 'De cultuur is veranderd. Mensen zijn Pakistaans geworden.'

Hoe treurig dat ook is, zegt Rasheed, je kunt het hen niet kwalijk nemen. 'Reken maar na. In 1970 woonden er twaalf miljoen mensen in Afghanistan - vier miljoen zijn er naar het buitenland gevlucht, een onbekend aantal heeft de oorlog niet overleefd. Dat betekent dat het grootste deel van de twintig miljoen Afghanen die hier nu wonen, is opgegroeid met geweld, verkrachting en honger. Dan blijft er niet zoveel over van je normen en waarden.'

Om nog even bij de cijfers te blijven: sinds de Taliban zijn gevallen, zijn ruim twee miljoen Afghanen teruggekeerd. Artsen, onderwijzers en ingenieurs waren de eersten die president Hamid Karzai te hulp schoten met hun diploma's en kennis. Velen stapten op het vliegtuig en kwamen voor het eerst sinds de jaren zeventig weer terug in hun moederland. 'Mensen lachen me uit als ik dit vertel, maar ik zweer het, op het moment dat ik weer voet op Afghaanse bodem zette, voelde ik de elektriciteit door mijn voeten naar mijn hoofd stromen. Ik ben dagenlang high geweest', zegt Rasheed.

De 32-jarige zakenman Nadeem Amin heeft dezelfde ervaring, hij kwam voor het eerst sinds de jaren zeventig weer terug en verkeerde dagenlang in een roes. 'In het begin waren de mensen blij met ons', vertelt de jongeman die is gestoken in een duur driedelig pak. 'Mensen omhelsden me, vertelden dat alles weer goed komt met Afghanistan nu wij weer terugkeren.'

Maar deze stemming sloeg snel om. Velen kwamen alleen maar terug om te kijken of hun bezittingen er nog waren, verkochten het land en de huizen, en vertrokken weer naar het Westen. Anderen zijn gebleven en hebben een goede positie gekregen in de regering, maar worden door de rest van de Afghanen met argusogen bekeken. Waarom zou deze groep, die altijd comfortabel in het Westen heeft gezeten, nu de vruchten plukken van een overwinning waar ze zelf niet voor gevochten hebben?

'Ze geven op één avond meer geld uit dan ik in een maand verdien', zegt Mohammed Zahir, docent Engels aan de Universiteit van Kabul bitter. 'De nieuwkomers krijgen alle goede baantjes, alleen maar vanwege hun ervaring in het Westen. Een intellectueel die een tijd in Amerika heeft gewoond is blijkbaar meer waard dan een intellectueel die nooit is weggeweest.'

De 'nieuwe' Afghanen worden er ook van beschuldigd slechte moslims te zijn. Ze drinken wijn en de vrouwen dragen make-up, roken en werken. 'Ik bedek op straat wel mijn hoofd omdat mensen hier bepaalde verwachtingen van me hebben', vertelt Deruna, parfumverkoopster in de VS en echtgenote van Rasheed. 'Maar ik voel me het meest op mijn gemak bij de internationale gemeenschap.'

Ondanks alles is iedereen die op het feestje was wel van plan in Afghanistan te blijven. 'Ik ben een praktisch mens', zegt Rasheed. 'Ik ben bezig een glasfabriek op te zetten. Op die manier kan ik wat geld verdienen en hoop ik een paar honderd gezinnen te kunnen onderhouden. Want ook al kan ik niemand vertrouwen, is de koffie hier beroerd, valt de elektriciteit constant weg en heb ik negen van de tien keer dat ik wil douchen geen warm water, toch ben ik blij dat ik eindelijk weer thuis ben.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden