Inacio Lula kán bijna niet verliezen

Het is bijna zeker dat socialist Lula zondag tot de nieuwe Braziliaanse president wordt gekozen. Tegenstander Serra maakt weinig kans, want hij hoort bij de huidige regering....

Maria Clara de Mendoná is bang. De Braziliaanse gepensioneerde onderwijzeres vreest hoge inflatie, chaos en een grote mond van haar dienstbode. Haar sombere toekomstbeeld heeft een naam: Lula. Het is zo goed als zeker dat Luis Inacio Lula da Silva, socialist en ex-vakbondsleider, morgen in een tweede verkiezingsronde gekozen wordt als de volgende president van Brazilië.

De stemming onder Lula's aanhang is al dagen uitbundig. Met rode vlaggetjes aan het autoportier geklemd gaan zij toeterend door de straten. De rode metalen ster, symbool van Lula's partij, is zo populair dat de straatventers het speldje hebben toegevoegd aan hun gebruikelijke assortiment van kauwgom, sigaretten en telefoonkaarten .

Volgens het laatste opinieonderzoek krijgt Lula 60 procent en Serra 32 procent van de 115 miljoen stemmen. 'Alleen als Lula op televisie live kinderen opeet, kan hij nog verliezen', grapte een waarnemer vorige week. Maria Clara gruwt al als zij de bebaarde en dikbuikige presidentskandidaat in de politieke zendtijd op televisie ziet verschijnen. 'Wat heeft die man gepresteerd? Hij spreekt zelfs niet eens goed Portugees', protesteert zij.

De ex-onderwijzeres heeft een nicht die als arts werkt in een ziekenhuis in São Paulo. In het hospitaal maakt Lula's Partido dos Trabalhadores (PT) sinds kort de dienst uit. 'Nu zegt de verpleegster tegen een arts die tijdens een operatie een instrument laat vallen: raap het zelf op.' In Rio de Janeiro werden toen de PT enkele maanden geleden het gouverneursschap overnam, enkele blanke topambtenaren vervangen door mensen met een kleur. 'Alleen daarom', zegt De Mendoná. 'Als je zwart of arm bent, heb je altijd gelijk bij de PT.'

En dan is er nog het spook van de inflatie. De afgelopen week verhoogde de Centrale Bank tot schrik van de consumenten de rentevoet met 3 procent. De maatregel is om Brazilië aantrekkelijk te houden voor kredietgevers die vanwege de onzekerheid over het toekomstig beleid wegblijven. Sinds januari is de Braziliaanse munt reeds 65 procent in waarde gedaald. De duurdere import jaagt de prijzen in de supermarkt en apotheek per week omhoog. Taxichauffeurs gebruiken bij de meter weer een maandelijkse verrekeningstabel, net als tijdens de vorige regering toen de inflatie drieduizend procent per jaar bedroeg.

Maria Clara is het daarom hartgrondig eens met José Serra, presidentskandidaat van de zittende regering, die vorige week Brazilië vergeleek met een Boeing die terecht dreigt te komen in grote turbulentie. 'Wie wil je dan als piloot? Een man die nog nooit een vliegtuig heeft gevlogen en belooft overleg te voeren met alle passagiers?' Zijn opmerking was behalve een verwijzing naar de onervarenheid en onvoorspelbaarheid van zijn tegenstander ook een sneer naar een standaardantwoord van Lula. Iedere keer als hem gevraagd wordt hoe hij een bepaald probleem wil oplossen, belooft de ex-vakbondsman 'een dialoog'.

José Serra (60) heeft veruit de beste papieren voor het presidentsschap. Hij was meermalen parlementslid en twee keer minister. Als minister van volksgezondheid, zijn laatste baan voordat hij presidentskandidaat werd, verbood hij de tabaksreclame, installeerde laagdrempelige gezondheidszorg en wist de Internationale Handelsorganisatie ervan te overtuigen dat arme landen hun eigen, goedkope aidsmedicijnen moeten kunnen maken in weerwil van de patenten van de farmaceutische industrie.

Maar de meeste kiezers hebben geen boodschap aan Serra's staat van dienst. Bijna 75 procent van de kiezers stemde tijdens de eerste ronde begin deze maand voor kandidaten van de oppositie. Voor hen is Serra de man van de zittende regering en zij willen verandering.

De zittende centrumrechtse coalitie heeft op vele terreinen goed werk verricht. Zij kreeg na twee decennia de hardnekkige hoge inflatie onder controle, saneerde de overheidsfinanciën, wist de belastinginkomsten te verhogen en dwong de deelstaten, ongedisciplineerde brassers, in het gelid. Dankzij de privatisering van het telefoonbedrijf kon het aantal aansluitingen in luttele jaren verdrievoudigen; de kindersterfte is dramatisch gedaald en voor het eerst in de geschiedenis gaan bijna alle kinderen naar school.

Maar vijftien miljoen Brazilianen zitten zonder werk. In Noordoost-Brazilië, het armste deel, is in veel dorpen de gemeente de enige werkgever en zijn pensioenen de voornaamste bron van inkomsten. De steden worden geterroriseerd door criminele bendes die steeds brutaler worden. Deze maand namen bendes in Rio de Janeiro het paleis van de gouverneur en diverse politiebureaus onder vuur en wierpen ze een handgranaat naar een groot winkelcentrum. In São Paulo maakte de politie deze week dertig kilo dynamiet onschadelijk, bestemd om de beurs op te blazen.

Corruptie, een schrijnende inkomensongelijkheid en straffeloosheid zijn andere problemen die de regering van Fernando Henrique Cardoso niet heeft kunnen oplossen. Luis Inacio Lula da Silva (57) belooft verandering maar is vaag over het hoe. Hij vindt dat Cardoso te veel zijn oor heeft laten hangen naar de markt. 'Brazilië kan niet behandeld worden als kolonie.' Hij wil de nationale productie stimuleren (en vermoedelijk beschermen) en op financiële posten geen bureaucraten maar mensen 'die weten wat armoede is'.

Paulo Araëjo, een administratief medewerker uit São Paulo wil de gok wagen. 'We hadden altijd doctorandussen en die bestelen ons. Waarom zouden we dan nu niet eens een arbeider proberen? Als het niets wordt, proberen we over vier jaar weer wat anders.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden