Analyse

In Zeeland vielen hagelstenen, terwijl iets verderop men lag te zonnen – hoe kan dat?

De maand mei is hard op weg de warmste meimaand in Nederland in drie eeuwen te worden. Maar tussen het zonnebaden door is het op sommige plekken noodweer. Afgelopen weekend was het raak in onder meer Zeeland, en ook de komende dagen is er risico op onweer. Opvallend is dat er afgelopen weekend soms hagelstenen uit de lucht vielen van dik 2 centimeter, terwijl men een stukje verderop in het land nietsvermoedend op een strandlaken lag.

Op zondagavond 27 mei is de brandweer opnieuw uitgerukt naar de ’s-Gravenstraat in ’s-Gravenpolder. Door het noodweer is heel de straat weer onder water komen te staan. De hagel en regenbui barstte rond 21:15 uur los. Beeld GinoPress B.V.

Klimatoloog Rob Sluijter van het KNMI denkt bij zulke extreme verschillen vaak terug aan het noodweer van 2016 in en rond het Noord-Brabantse Luyksgestel, waarbij de ruiten van auto’s sprongen en kassen eruitzagen alsof ze onder vuur waren genomen. ‘Een man uit Boxtel belde het KNMI en zei dat hij er niks van geloofde. Hij had nergens last van en stond gewoon lekker te barbecueën. Zo groot kunnen die verschillen zijn in een relatief klein gebied. Met onze modellen en supercomputer kunnen we aardig een inschatting maken in welke regio een groot risico is op onweer. Maar zo exact als je het eigenlijk zou willen, lukt nog niet. Noodweer met hagelstenen beperkt zich vaak tot een strook van een paar honderd meter of een paar kilometer.’

Voor een hagelbui is dan ook een bijzondere combinatie van weersomstandigheden nodig. Warme, vochtige lucht stijgt op om op 1 tot 1,5 kilometer hoogte te condenseren tot een wolk. Daar stijgt de lucht verder, tot zo’n 10 tot 15 kilometer, waar het rustig zo’n min 50 graden kan zijn. Sluijter: ‘Passagiers in een Boeing 747 kijken elkaar vaak verbaasd aan als de gezagvoerder zo’n temperatuur omroept. Zó koud?!’

Ja, zó koud dus. Stijgende waterdruppels bevriezen en vormen kleine hagelsteentjes. Zogeheten ‘onderkoelde waterdruppeltjes’ (onder nul, maar nog vloeibaar) botsen tegen die hagelsteentjes aan, waarna ze direct bevriezen en de hagelstenen groter worden. Op een gegeven moment valt zo’n hagelsteen naar beneden.

In de zomer veranderen hagelstenen meestal in gewone regendruppels, omdat het ijs ontdooit in lagere luchtlagen. Maar onder bepaalde omstandigheden stuwt de lucht de vallende hagelsteen weer omhoog, zodat hij kilometers lang verder kan aangroeien. Sluijter: ‘Soms pingpongen hagelstenen zo wel tien keer op en neer, totdat ze zo zwaar zijn dat ze wel naar beneden moeten vallen. De hagelstenen zijn dan zo groot dat ze niet meer compleet ontdooien tijdens hun val. Zo kun je op een hete dag toch flinke hagelstenen op je dak krijgen.’

Mocht je een grote hagelsteen vinden, dan heeft Sluijter een tip: pak een mes en snijd ‘m door. ‘Je kunt dan zien hoe vaak de hagelsteen hoog boven in de lucht naar beneden is gevallen. Door verschillen in temperatuur en zuurstofgehalte zie je duidelijk wanneer een nieuw laagje begon met aangroeien. Het lijken net de jaarringen van een boom.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.