In wonderlijk Korea is niks wat het lijkt

Cinema Korea. Een festival van Koreaanse films. Rialto Amsterdam, Haags filmhuis, 't Hoogt Utrecht. Daarna in andere filmhuizen...

PETER VAN BUEREN

Van Zuid-Korea krijg je moeilijk hoogte. Diep ingeslepen frustratie door jarenlange bezetting van wisselende mogendheden gaat gecombineerd met een vlammend geloof in een flitsende toekomst. Eeuwenlange boeddhistische tradities worden overschaduwd door krampachtige pogingen aan te sluiten bij de moderne tijd. Door de jongste economische depressie verdorren in snelle vaart de vruchten van de voorafgaande explosie.

Het tussen Japan en China geklemde schiereiland, dat vol trots zijn eigen cultuur uitdraagt, zoekt naarstig naar zijn identiteit en aansluiting met de rest van de wereld. De ene internationale bijeenkomst na de andere wordt georganiseerd. De Olympische Spelen van 1988 worden in 2002 gevolgd door het WK-voetbal, nota bene voorbereid samen met aartsvijand Japan.

De Spelen leidden tot een liberalisering op politiek, maatschappelijk en cultureel terrein, zoals het komende WK-voetbal in elk geval al tot gevolg heeft gehad dat de censuur op Japanse films is verdwenen.

In dit wonderlijke land, waar weinig is zoals het lijkt, bloeit sinds tien jaar de film. Dat weten we, omdat die films te zien waren op het International Film Festival Rotterdam. Twee jaar geleden bijvoorbeeld kreeg regisseur Jang Sun-Woo speciale aandacht. Vertoond werd onder meer zijn fraaie A petal, de eerste serieuze reflectie op de incidenten in mei 1980 in Kwangju. Na studentenprotesten doodde het leger daar honderden mensen, wat leidde tot een roerige periode die uiteindelijk in 1988 (het jaar van de Olympische Spelen) uitliep op het verdrijven van de heersende dictator en het instellen van de huidige democratie.

Er zijn weinig landen waar de politieke en maatschappelijke ontwikkelingen zo zichtbaar worden uitgedrukt in film als Korea. Wat opvalt, is de variatie in genres en de mengeling van genres door elkaar. Vreemde invloeden lopen dwars door het zoeken naar een eigen stijl. Wreedheid en poëzie liggen op eenzelfde lijn, misdaad gaat gepaard met humor, hilarische komedies hebben een ernstige maatschappelijke ondertoon.

Koreaanse regisseurs wekken vooral de indruk op zoek te zijn naar een eigen identiteit, van zichzelf, van Korea en van de Koreaanse film. Na het het zien van een aantal Koreaanse films weet je veel van Korea, zonder dat er veel duidelijkheid is: de verwarring en het raadsel worden niet kleiner naarmate je meer denkt te weten. Korea is een ogenschijnlijk open en innemend land met idem mensen, maar blijft een mysterie. En dat geldt net zo voor de Koreaanse film.

Op het komende Rotterdamse festival zijn er weer nieuwe Koreaanse films te zien, in enkele filmhuizen wordt komende weken een aanloopje genomen met een festivalletje van films uit het recente verleden. Daaronder twee films van Jang Sun-woo, To you, from me en A Petal, die allebei twee jaar geleden in Rotterdam al werden vertoond. In A petal (1996) worden de schokkende gebeurtenissen in Kwangju weerspiegeld in de ervaringen van een 15-jarig meisje dat als individu geheel ontwricht lijkt - pars pro toto van de hele Koreaanse maatschappij.

De filmvorm heeft eenzelfde ogenschijnlijke chaos door de mengeling van spelfragmenten, documentaire en animatie. Vorm en inhoud zijn gelijk, en dat begrijp je als je de filmfictie verbindt met de gebeurtenis waarop hij terugkijkt.

To you, from me, een jaar eerder gemaakt, is een claustrofobisch verhaal van een schrijver, een bankbediende en een arbeidster, met seks als rode draad in een sombere visie op de jaren negentig.

In het programma zit ook Festival van Im Kwon-Taek, een stijlvolle en charmante beschouwing over begrafenisrituelen en traditionele waarden. Im Kwon-Taek is een van de leidende regisseurs van de jonge generatie, naast iemand als Park Kwamg-tu, wiens bekende A Single Spark eveneens te zien is.

Park is ook een van die filmers die iets willen melden van het jongste verleden, in dit geval de geschiedenis van een linkse activist tijdens de scherp anticommunistische jaren zestig, die zichzelf in de brand stak uit frustratie over de socale omstandigheden en het gebrek aan rechten voor de arbeiders. Het verhaal van deze man wordt verteld via een schijver die midden jaren zeventig een boek over hem schrijft. De afstand die Park neemt, is in feite een stap naar de jongste generatie die hij wil wijzen op misstanden die nog steeds bestaan.

De meest recente film in het pakketje is No.3 van Song Neung-han. Een regelrechte gangsterfilm, vol verwijzingen naar Amerikaanse én Japanse variaties van het genre, gesaust met zwarte humor. Je weet nooit precies of het gewoon overnemen en nadoen of parodie is. Typisch Korea.

Peter van Bueren

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden