In Watou zuchten de dichters digitaal

De Poezomer in Watou is door financi problemen sober van sfeer. Toch zijn er momenten dat alle zintuigen worden aangesproken....

Vroeger was het een opslagplaats voor landbouwmaterialen, nu is het de ideale setting voor het minimalistische kunstwerk dat Richard Serra in 1973 maakte, Equal Parallel and Right Angle Elevations. Twee meterslange en twee kleine verroeste platen verdelen de immense ruimte en de sobere, maar theatrale verlichting doet de rest. Je waant je in een ondergrondse wereld, vervreemdend, maar ook vertrouwd.

Het is een van de hoogtepunten van de 24ste editie van de Poezomer in Watou, het West-Vlaamse gehucht dat iedere zomer vele duizenden bezoekers weet te trekken. Het werk van internationaal bekende kunstenaars wordt hier op ongewone plekken in verband gebracht met actuele Nederlandstalige poe, in een oude brouwerij, in een graanschuur, in de barokke kerk op het dorpsplein.

Werden in de voorgaande jaren veel van deze kunstenaars ingevlogen om langere tijd op locatie te werken, dit jaar leidden financi problemen ertoe dat de organisatie voor grotendeels bestaand werk moest kiezen. Uitkomst bracht de indrukwekkende collectie minimalistische en conceptuele kunst van Lieven Declerck, een arts uit het nabije Roesselaere.

Ook voor de poe moest een andere oplossing gevonden worden, want de tot vierkante meters opgeblazen gedichten waar Watou naam mee heeft gemaakt, zijn inmiddels gemeengoed geworden. Langs de Belgische kust tref je ze overal aan en in Antwerpen hangt een gedicht van Tom Lanoye op kolossaal formaat aan de gevel van de Kredietbank. Watou maakt school, en juist daarom was het nodig iets nieuws te verzinnen.

Iedere bezoeker krijgt nu een dichtbundeltje, alleen ontbreekt een groot deel van de gedichten. Deze kunnen op de zes 'locaties' uit printers worden gehaald. Het opschrift van de bundel moet dan ook als een oproep gelezen worden: Verzamel De Gedichten. Kinderen willen op de knop drukken en vervolgens staan de ouders serieus te lezen, misschien wel meer dan toen pogingen werden gedaan om de gedichten tot beeldende kunst te verheffen. Grappige bijkomstigheid is het geluid van de printers: alsof de dichters, opgeborgen in hun digitale kastjes, hun gedichten zuchtend loslaten.

De keuze om grote maar ingetogen kunst te combineren met de intimiteit van de dichtbundel leidt ertoe dat de sfeer veel soberder en reflectiever is dan in de afgelopen jaren, toen een thema als oorlogsgeweld en de ontwikkeling van de videokunst speciale aandacht kregen. Nu is het grootste deel van de locaties spektakelvrij, wat soms tot saaiheid leidt, maar vaker tot unieke momenten waarop alle zintuigen worden aangesproken.

Zoals het prachtige, maar ook trieste beeld van Pascale-Marthine Tayou uit Kameroen, wiens uit papiersnippers opgebouwde paard aan het plafond van een stal hangt. Uit een speaker klinkt het gedicht Represaille 8 van Geert Buelens: '. . .Gaan waar de wind hen voert/De balzaal, de achterkamer, het kwakzalvershol/Het luik valt open/Altijd is de hel/De ander voor'.

Speciale aandacht is er voor de drie jarige dichters Claus (75), Kopland (70) en Komrij (60). Eind augustus krijgt elk van hen een 'hommagezondag' waarvan zij het programma zelf mogen samenstellen. Nu zijn zij de enige dichters die op video in beeld komen,. de koppen zo close-up mogelijk gefilmd. Maar hoe indringend ook bedoeld, het beeld voegt niet veel toe aan de stemmen.

Beter is het om te luisteren naar de dichters die vanuit speakers in de bomen klinken, zoals in de tuin van het Douviehuis, terwijl in het nabijgelegen tuinhuisje, heel toepasselijk, Menno Wigmans klassieker Misverstand uit de printer rolt: '. . . Mijn leven is door poe verpest en ook/al wist ik vroeger beter, ik verbeeld me niets/wanneer ik met dit hoopje drukwerk vierenzestig/lezers kwel of, erger nog, twee bomen vel.'

Jammer is het dat de meeste recente kunstwerken het verliezen van de oude meesters. Uitzondering is de installatie die de Belg Pieter Vermeersch op de zolder van de Graanschuur maakte. Hij baseerde zich op de lege plek die Rembrandts Nachtwacht achterliet toen deze onlangs voor zijn verhuizing van de muur van het Rijksmuseum werd gehaald. De kale, sterk lichtgevende schildering bevindt zich echter niet aan de muur, maar zweeft horizontaal boven de vloer. Aan het dak hangen de oude katrollen nog, alsof zij de zon vanuit het binnenste van de aarde omhoog takelen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden