In Warfstermolen is armoede een relatief begrip

Warfstermolen het armste dorp van Nederland? 'Belachelijk', zegt Tineke Kooistra (24), geboren en getogen in het dorpje in het uiterste noordoosten van Friesland....

Van onze verslaggever

Wio Joustra

WARFSTERMOLEN

Warfstermolen, gemeente Kollumerland, 180 inwoners. Arm, volgens de Armoedemonitor van het Sociaal en Cultureel Planbureau. Het SCP heeft Nederland in de monitor ingedeeld in postcodegebieden. Warfstermolen, postcode 9852, is volgens het SCP het op vijf na armste gebied van Nederland, na twee Haagse en drie Rotterdamse volkswijken. Bijna de helft van de volwassenen in het dorp (45,4 procent) blijkt een besteedbaar inkomen te hebben van minder dan zestienduizend gulden, het sociale minimum, per jaar.

Warfstermolen is een dorp zonder kerk en dus zonder hart. De gereformeerden 'kerken' in Burum; de hervormden in Munnekezijl. Het is een dorp zonder school en dus zonder leven. De kinderen gaan naar school in Burum, enkele kilometers zuidelijker. Een dorp ook zonder winkels. En het is zelfs de vraag of er ooit een molen stond.

Het oogt niet, Warfstermolen. Maar arm? 'Als Warfstermolen arm is, dan gaat het met Nederland niet slecht', zegt Ruurd Keizer, de voorzitter van Plaatselijk Belang. Stille armoede misschien? 'Ik kan natuurlijk niet bij een ander in de portemonnee kijken. Maar echt stille armoede, dat word je in zo'n dorp gewaar.'

'Het meest opvallende', schrijft het SCP, 'is het grote aantal geïsoleerde arme gebieden in Groningen en Friesland. Veel meer dan in de rest van het land is hier sprake van 'armoedevlekjes' in kleine gemeenschappen. Verklaringen kunnen worden gezocht in lage inkomens van boeren in agrarische gemeenschappen, een lokaal hoge mate van vergrijzing doordat jongeren naar de steden trekken en een hoge uitkeringsafhankelijkheid.'

Nu is armoede op het platteland een relatief begrip. In een dorp kun je met weinig geld vaak meer doen dan in een stad. In Warfstermolen staan vier fraaie 'twee-onder-één-kappers', die in 1990 nog voor tussen de 85- en 90 duizend gulden werden verkocht. In het Westen zouden die wellicht twee tot drie keer zo duur zijn geweest.

De gemeenschapszin en solidariteit zijn op het platteland groter. 'Bijna iedereen heeft hier een auto. Wie er geen heeft, wordt gebracht waar hij of zij moet zijn. We groeten elkaar, we helpen elkaar, we letten op elkaar. Doe je dat niet, dan word je voor ''eigenwijs'' versleten en raak je in een isolement', aldus Trijntje Kooistra.

Bovendien is de zelfredzaamheid op het platteland veel beter ontwikkeld dan in de stadswijken, waar de armoedeproblematiek groter en complexer is. Een mooi voorbeeld is de Gruijtsweg. Op ten minste vijf plekken worden nieuwe huizen neergezet of oude verbouwd, zonder dat er een aannemersbedrijf aan te pas komt.

Een ander voorbeeld is het nieuwe dorpshuis, 'De Warf'. Tineke Kooistra, die lid is van de beheerscommissie: 'Drie jaar geleden sloot het enige café. Toen zei 92 procent van de dorpelingen: nu moet er een nieuw dorpshuis komen. Dat hebben we toen met z'n allen gebouwd.' Keizer: 'Dat heeft ons geen cent aan werkloon gekost. Als je zo met elkaar leeft is het toch goed'

Vrijdagmiddag gaven Anro en Hillie er hun huwelijksfeest. Het derde al sinds het dorpshuis in maart van dit jaar opende. Er zouden wel vijf jonge stellen zijn die naar hun geboortedorp willen terugkeren.

Vlak buiten het dorp ligt het fraaie sportcomplex 'De Lauwers'. Uit wel vijf omliggende dorpen komen de leden naar Warfstermolen om te voetballen, te korfballen en te volleyballen. Er zijn twaalf clubs in oprichting, die gebruik willen maken van het dorpshuis. Kom daar maar eens om in een verpauperde stadswijk.

Trijntje Kooistra gaat in gedachten het hele dorp nog eens na. Ze woont al veertig jaar in Warfstermolen, dat in haar jeugd nog twee kruideniers, een bakker, een smid, een schilder en een timmerman had. Nu is er slechts het transportbedrijf van haar zoon, een loonbedrijf en een lectuurhandel. Verder wat boeren in de omtrek, die veel in hun bedrijven investeren en daarom wellicht lage belastbare inkomens hebben.

Mensen die het echt zwaar hebben, kan ze op de vingers van één hand tellen. Niemand zit in de bijstand. Wel is er een banenpooler in het dorp en een handjevol WAO'ers. Warfstermolen telt daarnaast verhoudingsgewijs veel ouderen met misschien alleen maar AOW of een klein pensioentje.

Meer dan de helft van de dorpelingen komt van elders. Ze voelen zich tot Warfstermolen aangetrokken vanwege de lage huizenprijzen en de nabijheid van Waddenkust en Lauwersmeer. Tineke Kooistra: ' Als je kijkt naar de rust en de ruimte zijn we hier juist heel rijk. Ik zou met niemand willen ruilen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden