Column

In veel buurten is een kleinere portie friet pas echt vooruitgang

Rian van Halen met portie friet voor mensen met maagverkleining.Beeld .

In broodjeszaak annex snackbar Riant in Geldrop, pal tegenover de ingang van het St. Anna Ziekenhuis, geldt nog het adagium 'echt een broodje voor je geld'. Riant biedt imposante bouwwerken vol vlees en sausen, want je heet Riant of niet. Stokbroden als kleine boomstammen, rijkelijk gevuld met sla en twee kroketten (het Smosje Kroket), of bijvoorbeeld warme kip, ananas en cocktailsaus (de Babbel). En friet. Eigenares Rian van Halen is een knappe en ook slanke vrouw, die toch haar trouwfoto's verstopt, want veertien jaar geleden was ze zo dik dat ze niet meer wilde leven. Toen kreeg ze een band om haar maag en viel ze 50 kilo af. Toch verkoopt ze geen gewone porties, want dan lopen de klanten weg. Wél heeft ze sinds kort speciale kleine gerechten voor mensen die een maagverkleining hebben ondergaan, omdat ze gevaarlijk dik werden. Kleine stukjes stokbrood met kip. En bescheiden bakjes friet.

Terwijl een klein deel van Nederland luidruchtig afvalt, koolhydraten mijdt, quinoa kauwt of groente ernstig neemt, eet de meerderheid nog gewoon te veel tot het echt niet anders kan. Vooral in achterstandswijken, waar de meeste mensen wonen met morbide obesitas, zwaarlijvigheid die de gezondheid bedreigt. Vraag maar aan Ignace Janssen, bariatrisch chirurg in het Rijnstate Ziekenhuis in Arnhem. Het Rijnstate, de grootste in dit specialisme, helpt per jaar zo'n twaalfhonderd personen aan een maagverkleining als hun gewicht gevaarlijk wordt - de 'gastric bypass'. In Nederland ondergaan nu ruim tienduizend mensen per jaar de ingreep, en dat aantal kan volgens Janssen groeien tot twaalfduizend.

Wij kennen de maagverkleining van tv-presentator Hanneke Groenteman, actrice Annet Malherbe en oud-Telegraaf-hoofdredacteur Sjuul Paradijs. Ignace Janssen ziet dat zijn patiënten 'bepaald niet at random verdeeld' zijn over Nederland. Het gaat vaker om 'sociaal mindere buurten' en families waar slechte eetgewoonten min of meer erfelijk werden. Waar 'beter te veel dan te weinig' nog een vanzelfsprekende wijsheid is.

Rian krijgt nu soms wel tien klanten met een gastric bypass per dag, zoals Annelies Stoop. Zij geniet in Brabant enige bekendheid dankzij het zingende duo De Stoopjes - haar man Harold, schoonmaker van beroep, is de andere helft. Een eenvoudige clip van het liedje De Achtbaan van De Stoopjes werd in 2011 een hit op YouTube, niet in de laatste plaats dankzij de omvang van Annelies - ze woog 104 kilo bij een lengte van 1 meter 52. Mensen die van quinoa houden gingen daar toen ironisch over bloggen. Hi-laaaa-risch filmpje. Bizarrrr.

'Smosje Kroket'.Beeld .

In april is Annelies geopereerd. Sinds zes weken heeft haar maag de grootte van een koffiekopje en kan ze de porties van Riant niet meer de baas. Zonde, vond ze. Waarop Rian de speciale porties bedacht, die 'Stoopjes' doopte en de regionale omroep er lucht van kreeg. Topzware helft van feestduo blijft friet eten na levensreddende operatie, ha, ha, ha. Met lollige muziek eronder.

Ik belde bariatrisch chirurg Ignace Janssen. Hij vond dat er niets te lachen was. 'Iedereen met verstand van voeding weet dat friet niet ongezond is zolang je die goed klaarmaakt.' Janssen had zelf, tot zijn vreugde, al gehoord van een wokrestaurant in Elst dat korting bood aan mensen met een gastric bypass ('Want all you can eat wordt wel wat lastig na een maagverkleining'). In het Belgische Hasselt vond ik nog een restaurant met de naam 'Maison Blanche' waar een gastric bypass-menukaart bestaat - wel even bewijzen dat je bent geopereerd, alsof veel eten anders verplicht is.

'Stoopje kip'.Beeld .

Speciale porties in een snackbar leken Ignace Janssen een uitstekend idee. 'Zo leren deze mensen weer wat normale hoeveelheden zíjn.' Maar nu hadden ze 'het allemaal op de friet gegooid', zei Rian teleurgesteld over het gewraakte item rond Annelies Stoop op de regionale tv. De reacties op de website waren verschrikkelijk. 'Godverdomme', zei Annelies, die was langsgekomen om haar hart te luchten, 'dan zakt de moed je toch in de schoenen?' Zij had Rian alleen maar willen helpen de Stoopjes 'een beetje op de kaart te zetten'.

Desondanks heeft Rian nu al een paar gewone klanten met gewone magen, die ook wel eens een Stoopje willen proberen. En die dan ontdekken dat ze daarna helemaal geen honger hebben. Het is misschien geen tofu of spinaziesap. Maar in veel buurten is dat pas echt vooruitgang.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden