Nieuws Trump en Noord-Korea

In uitgekiende pr-show verwelkomt ‘dealmaker’ Trump drie uit Noord-Korea vrijgelaten Amerikanen

Met een uitgebreide show heeft president Donald Trump midden in de nacht op een militaire basis de drie Amerikanen verwelkomd die door Noord-Korea onverwacht waren vrijgelaten. Rond 3.00 uur lokale tijd schudden Trump en zijn vrouw Melania de mannen donderdag voor het oog van de camera’s de hand boven aan de vliegtuigtrap.

President Donald Trump, zijn vrouw Melania en de drie door Noord-Korea vrijgelaten Amerikanen. Beeld EPA

De drie Amerikanen van Koreaanse afkomst, Kim Dong-chul, Tony Kim en Kim Hak-song, werden woensdag vrijgelaten tijdens het bezoek van de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken, Mike Pompeo, aan Pyongyang. Hoewel het bezoek officieel bedoeld was om de aanstaande top tussen Trump en de Noord-Koreaanse leider Kim Jong-un voor te bereiden, stond de vrijlating van de drie Amerikaanse burgers hoog op de agenda.

Ontmoeting

De Amerikaanse president Donald Trump ontmoet de Noord-Koreaanse leider Kim Jong-un op 12 juni. De historische top zal plaatsvinden in Singapore, schreef Trump op Twitter. ‘We zullen allebei proberen er een erg speciaal moment van te maken voor wereldvrede’, aldus de president.

De detentie van de drie in Noord-Korea vormde een belangrijk obstakel voor de top over de ontmanteling van het Noord-Koreaanse kernwapenprogramma. ‘Nu beginnen we op nieuwe voet’, kondigde Trump aan, omringd door de drie vrijgelaten Amerikanen. ‘Er staan geweldige dingen te gebeuren.’

Charmeoffensief

Voor Kim is de vrijlating de volgende stunt in zijn slechts enkele maanden oude charmeoffensief. Kim presenteert zich na een jaar vol rakettestgeweld en een zware atoomproef in september als een vredesduif die vooral uit is op economische groei voor zijn volk. In een top met de Zuid-Koreaanse president Moon Jae-in vorige maand verbond hij zich aan het streven naar een ‘kernwapenvrij’ Korea.

Tijdens de top met Trump moet blijken hoe serieus de 34-jarige leider is. Volgens Trump is de vrijlating van de Amerikanen het signaal dat hij ‘echt iets wil veranderen’. ‘Hij wil zijn land de nieuwe wereld in loodsen’, aldus Trump.

Met zijn strategie heeft Kim zich in korte tijd populair gemaakt. Deze week werd hij voor de tweede keer met alle egards onthaald door de Chinese president Xi Jinping en het bezoek van Pompeo was alweer het tweede in anderhalve maand tijd. Noord-Korea is internationaal gezien een volwaardige gesprekspartner geworden. Dat beeld verschijnt nu ook volop in de binnenlandse propaganda. Donderdag was de voorpagina van de grootste staatskrant ingeruimd voor foto’s van Kim en Pompeo.

Nucleair programma

Het is niet duidelijk of de vrijlating ook invloed heeft op de onderhandelingen over het nucleaire programma. De voormalige Amerikaanse mensenrechtengezant Robert King, die in 2011 zelf succesvol onderhandelde over de vrijlating van een Amerikaanse staatsburger, waarschuwde daar woensdag voor. ‘We zouden geen concessies moeten doen aan een regering die Amerikanen vrijlaat die überhaupt nooit gevangen gehouden hadden mogen worden.’

Donald Trump en zijn vrouw Melania dalen de vliegtuigtrap af achter de vrijgelaten Tony Kim (bovenaan de trap), Kim Dong-chul (beneden) en Kim Hak-song (midden) Beeld AFP

Mensenrechtenorganisaties uitten de afgelopen dagen vergelijkbare kritiek. Het dictatoriale regime in Pyongyang houdt al decennia Japanse en Zuid-Koreaanse burgers vast. Naar schatting honderdduizend Noord-Koreanen verblijven in politieke strafkampen.

Ruilmiddel

Het vastzetten van Amerikanen voor politieke doeleinden is al jaren gebruik in Noord-Korea. De Amerikaanse burgers worden ingezet als ruilmiddel bij onderhandelingen, of simpelweg als een manier om erkenning te krijgen door middel van het bezoek van een hooggeplaatste Amerikaan.

In 2009 moest oud-president Bill Clinton – zijn vrouw Hillary was toen minister van Buitenlandse Zaken – eraan te pas komen om twee vrouwelijke journalisten vrij te krijgen. Een foto van Clinton met Kim Jong-il was de prijs die de Noord-Koreanen vroegen. Een jaar later was het oud-president Jimmy Carter die een Amerikaan vrij kreeg; en in 2014 was een bezoek van inlichtingenchef James Clapper nodig om drie Amerikanen het land uit te krijgen.

Voor Trump is de vrijlating een bekrachtiging van zijn zelfbenoemde reputatie als dealmaker. ‘Niemand had gedacht dat dit zou gebeuren. En als het zou gebeuren, zou het jaren of decennia duren’, jubelde hij al voor de landing. Op het vliegveld hielden twee brandweerwagens een reusachtige Amerikaanse vlag omhoog. Naast Trump en zijn vrouw was ook vicepresident Mike Pence aanwezig. Ook tientallen journalisten en cameraploegen waren erbij. ‘Gefeliciteerd’, riep Trump hen toe. ‘Ik denk dat jullie de meeste tv-kijkers ooit hebben op dit tijdstip.’

Wie zaten er vast?

De drie vrijgelaten Koreaanse Amerikanen zaten nog maar betrekkelijk kort vast in Pyongyang. De 64-jarige Kim Dong-chul, een tot Amerikaan genaturaliseerde zakenman van Zuid-Koreaanse komaf, was in oktober 2015 tot 10 jaar dwangarbeid veroordeeld wegens spionage.

De andere twee, Tony Kim en Kim Hak-song, zijn in het voorjaar van 2017 vastgezet wegens ‘vijandelijke handelingen’, toen de spanningen tussen Noord-Korea en de Verenigde Staten snel opliepen. Zij werkten op de PUST-universiteit in Pyongyang, waar veel christelijke docenten uit het buitenland lesgeven. Tony Kim was toen al op zijn zevende trip naar Noord-Korea als docent. Kim Hak-song gaf er volgens zijn vrouw een maand lang gastcolleges over het verbeteren van de rijstteelt.

De drie genoten in de VS geen status als bekende gevangenen. Eerder gold dat wel voor Otto Warmbier, de 22-jarige student die vorig jaar werd vrijgelaten door Noord-Korea, en snel daarna overleed omdat hij in gevangenschap in een coma was geraakt. Trump nodigde zijn ouders uit om in januari aanwezig te zijn bij de presidentiële State of the Union-jaarrede voor het Congres.

Van links naar rechts: Kim Dong-chul, Tony Kim en Kim Hak-song Beeld AP
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.