In Tsjaad zijn niet alle vluchtelingen gelijk

Binnenlandse vluchtelingen in Tsjaad krijgen weinig hulp, voor gevluchte Darfurianen staan hulpverleners in de rij...

Van onze correspondent Kees Broere

GOZ BEIDA Alle vluchtelingen zijn gelijk, maar sommige vluchtelingen zijn meer gelijk dan anderen. Uit het eigen dorp weg moeten rennen voor plunderaars, brandstichters en verkrachters: het is miljoenen mensen in Afrika overkomen. Maar het verschil ontstaat bij het oversteken van een grens.

En dus staat de 13-jarige Zouadi Djedid bij de kranen in Koloma, een kamp bij Goz Beida in het oosten van Tsjaad, om haar jerrycan te vullen met het rantsoen waarop een binnenlandse vluchteling in het gebied recht heeft: niet een armzalige twintig, maar een nog schralere tien liter water per dag.

Zouadi is een zogeheten Internally Displaced Person, een IDP, in het jargon van internationale hulpverleners. In Oost-Tsjaad zitten zo’n 300 duizend mensen die afkomstig zijn uit Darfur, uit het westen van buurland Soedan. Zij zijn vluchtelingen in de eigenlijke zin van het woord, voor wie internationale verdragen gelden.

De circa 150 duizend Tsjadiërs in het gebied die voor het geweld in eigen land op de vlucht zijn geslagen, zijn voor hun zorg en bescherming nog altijd aangewezen op hun eigen regering – zelfs als die regering een van de oorzaken is van de ontwrichting van hun levens waarmee IDP’s te maken hebben.

Internationale organisaties voelen zich daarom veel meer beperkt in de hulp die zij kunnen geven. Of zeggen althans dat te zijn. Vaak ook is het een kwestie van geld. Voor Darfur, waar naar schatting twee miljoen mensen als IDP, als binnenlandse vluchteling leven, staan veel meer fondsen ter beschikking.

Zouadi Djedid is zich van alle juridische en politieke discussies omtrent haar status niet bewust. Zij staat samen met andere meisjes en vrouwen bij de waterkranen van Koloma die zijn aangelegd door Oxfam. Het waterpunt hier is nog maar een poosje beschikbaar, vertelt Pauline Ballaman van de organisatie.

‘In het begin moesten de vrouwen met hun ezels een heel end verderop. Dat was een tocht van zo’n drie uur heen en drie uur terug, enkel om water te krijgen. Daarna vonden we hier in de buurt water, maar de pomp werkte niet goed. Toen hier eenmaal raak werd geboord, was de vreugde dan ook gigantisch. Het water spoot omhoog en mensen kwamen van alle kanten aangerend om die fontein zelf te voelen. Sommigen rukten zich de kleren van het lijf: bijna een jaar lang hadden zij hun spullen niet kunnen wassen. De stemming was uitzinnig, dat merkte ik ook bij mezelf. Ik was zo opgewonden, dat ik zelfs in het water viel.’

Overleven met tien liter water per dag, in een woestijngebied waar de temperatuur in de zon kan oplopen tot bijna vijftig graden: kan dat wel? In het Westen niet meer, weet Ballaman: ‘Alleen al bij het tandenpoetsen laten velen van ons zo’n zes liter water ongebruikt wegstromen.’

Maar in Koloma wordt weinig of niets verspild. Zouadi draagt de gele jerrycan op het hoofd naar de hut van de familie, waar haar moeder Zeneba een van de andere kinderen de borst geeft. Zo’n acht jerrycans per dag moeten gevuld worden om iedereen in het gezin aan tien liter toe te laten komen.

Een paar liter gaat in de pot die binnen in de schaduw staat en bedoeld is om uit te drinken. Dan vult de dochter met een paar kletsen water het teiltje dat zij gebruikt om de potten te wassen en een doekje uit te spoelen. Het baby’tje krijgt daarna in hetzelfde teiltje zijn bad: met een paar handen vol vocht wordt over het lijfje gestreken.

En dat is het dan zo’n beetje: de jerrycan van twintig liter is al voor de helft leeg; het rantsoen is officieel verbruikt. Om razend van te worden, zo weinig. Maar zo geldt het voor Zeneba en haar kinderen niet. ‘In ons dorp was altijd water’, zegt de moeder. ‘Maar het is goed zo. We komen ermee uit.’

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden