In stoffig Juba in Zuid-Soedan feesten én rouwen de inwoners

Oeganda en het Verzetsleger van de Heer sluiten vrede. Maar houden de kindsoldaten nu ook echt op met moorden?...

Het is feest in Juba, maar de vlaggen hangen halfstok. Het zijn twee gebeurtenissen die in de stoffige hoofdstad van Zuid-Soedan – schijnbaar – niets met elkaar te maken hebben. Feest omdat er sinds zaterdag een ‘permanente wapenstilstand’ tussen de Oegandese regering en het Verzetsleger van de Heer (LRA) op tafel ligt, rouw omdat gouverneur Kabbashim van West Equatoria is overleden.

De vlaggen hangen halfstok voor generaal Kabbashim, die aan kanker overleed, maar je zou ze symbolisch ook kunnen zien wapperen voor de vele inwoners van West Equatoria die vorige week bij aanvallen van het LRA gedood werden.

In Juba mag dankzij bemiddeling van de Zuid-Soedanese vicepremier Machar na anderhalf jaar ruziën nu de vrede getekend zijn tussen Oeganda en het LRA, het betekent niet dat ook het zuiden van Soedan meteen gevrijwaard zal zijn van het geweld van het LRA.

Het LRA zette sinds de jaren tachtig van de vorige eeuw het noorden van Oeganda in vuur en vlam, in de strijd tegen de regering van president Museveni in Kampala. Het LRA van de mysterieuze leider Joseph Kony liet zich tijdens de strijd losjes inspireren door de Tien Geboden, daarbij wel het gebod ‘gij zult niet doden’ aan de laars lappend. Tienduizenden Oegandezen werden vermoord, vele duizenden kinderen ontvoerd en gehersenspoeld tot kindsoldaat of seksslavin, miljoenen Oegandezen trokken zich terug in volle kampen, waar het leven hard was.

De laatste jaren was het LRA door het Oegandese leger nagenoeg verdreven uit Noord-Oeganda en trokken de vluchtelingen weer terug naar huis. Maar daarmee begon de ellende voor de bevolking van het zuiden van Soedan. Kony, tegen wie in 2005 een strafbevel door het Haagse Internationaal Strafhof (ICC) uitgevaardigd werd, trok zich terug in de brousse in Congo. Zijn (kind)soldaten terroriseerden, hongerig en desperaat, sinds het gedwongen vertrek uit Oeganda delen van het zuiden van Soedan, dat sinds 2005 net opkrabbelde van een jarenlange burgeroorlog met het noorden (de kille cijfers: twee miljoen doden, miljoenen vluchtelingen).

De gezant van de Verenigde Naties Joaquim Chissano vertelde zaterdag in Juba dat de overeenkomst het ‘definitieve einde’ van de oorlog tussen LRA en Kampala betekent. Volgens de voormalige president van Mozambique kan er nog deze week een definitieve vredesovereenkomst getekend worden. Van de godsdienstwaanzinnige Kony, die zich in Juba liet vertegenwoordigen door afgevaardigden, is overigens de laatste weken taal noch teken vernomen.

De grote vraag is of de LRA-onderhandelaars grip hebben op de rondzwervende, hongerige milities, die zich volgens het vredesakkoord snel moeten melden bij verzamelplaats Ri-KwangBa waar ze ontwapend dienen te worden. De lokale Soedanese bevolking is vooralsnog sceptisch. Wat wil je ook. De Juba Post opende deze week met de kop: ‘LRA doodt zeventien burgers’. En dinsdag werd bekend dat het LRA ten westen van de Nijl vijftien jongens vermoord zou hebben. Nabij Wonderuba zijn honderden dorpelingen op de vlucht geslagen.

Het is moeilijk in Juba gerucht van waarheid te onderscheiden, maar het verhaal van de vermoorde jongens wordt bevestigd door Geoff Wordley van VN-vluchtelingenorganisatie UNHCR, die juist doende is om veel Soedanese vluchtelingen vanuit Oeganda weer terug naar huis te brengen.

Vorige week moest een konvooi van vijf witte UNHCR-bussen met ruim 400 Soedanese repatrianten uit Oeganda vanaf Nimule naar Kerepi wegens het gevaar begeleid worden door soldaten van Zuid-Soedan. Tot een treffen kwam het niet en dat was maar goed ook. De soldaten zaten als sitting ducks met hun gebutste AK-47’s in een laadbak van een langzaam rijdende pickup-truck. Bovendien hadden de militairen zich ’s ochtends vroeg al volgegooid met goedkope wodka uit plastic zakjes.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden