Reportage Kijkduin

In spookstadje Kijkduin houden ondernemers maar moeilijk het hoofd boven water

De Haagse badplaats Kijkduin ondergaat een metamorfose. Voor veel  winkels en horeca op de boulevard is het een zware tijd. ‘Het is een tranendal. Voor 90 procent van de ondernemers is dit niet te overleven.’ 

Kijkduin met links de restaurants aan de boulevard. Foto Raymond Rutting

Scheveningen bestaat tweehonderd jaar en daarom wapperen ook in Kijkduin, die andere Haagse badplaats, de vlaggetjes met ‘Feest aan Zee’. Maar waar grote broer Scheveningen dankzij de prachtige zomer een onovertroffen seizoen draait, heeft de boulevard van Kijkduin het zwaar.

‘Het valt nu nog mee’, zegt Eduard Boot van restaurant Altro, wijzend op het handjevol bezoekers dat op de boulevard van Kijkduin de menuborden monstert. ‘Zaterdagmiddag was er niemand. We zitten allemaal met de handen in het haar.’ En dan te bedenken dat Kijkduin in 2016 nog onder de voet werd gelopen door tienduizenden bezoekers die met hun smartphones kwamen jagen op zeldzame Pokémon Go-figuren.

Het gemoedelijke Kijkduin ondergaat een metamorfose, maar nu heeft de boulevard wel iets weg van een spookstadje. Bij aankomst stuit je op een bouwput met twee gele hijskranen. Grote letters op de afzettingen wijzen de weg naar het strand en de boulevard, maar vooral die laatste ligt uit de loop. Je ziet badgasten zoeken, twijfelen, nog eens kijken. Dan besluiten de meesten de boulevard aan zijn lot over te laten.

Dat eist zijn tol. Restaurant Ponderosa sluit per 1 oktober definitief zijn deuren, na 28 mooie jaren Kijkduin. Grieks restaurant Apollo is tijdelijk uitgeweken naar Delft. Het pannekoekenrestaurant is al langer dicht na een huurconflict – de zaak dient nu als schaftkeet voor de bouwvakkers.

Vermoedelijk is het eind augustus ook afgelopen met restaurant Altro. Eduard Boot heeft uit protest al sinds februari geen huur meer betaald, maar hij verloor onlangs een rechtszaak die hij had aangespannen tegen de projectontwikkelaar.

‘Ik realiseerde me vorig jaar al dat we minder gasten zouden krijgen’, zegt Boot aan de bar van zijn restaurant. Het ruikt naar verf, want de kok heeft de tafels net in de lak gezet. Boot zag zijn jaaromzet, gemiddeld 1,2 miljoen euro, met bijna 60 procent dalen. ‘Ik had rekening gehouden met 30 procent minder. Dat leek me pessimistisch. Maar als het nu al rustig is, hoe denk je dan dat het gaat in november?’

De aanblik richting strand. Met borden als dit wordt de weg naar restaurants en winkels aangegeven. Foto Raymond Rutting

Frank Pannekeet van lingerie- en badmodewinkel Alazaza heeft door de dalende omzet een huurachterstand opgelopen. ‘Vorig jaar ging het nog crescendo, maar nu is de omzet met 54 procent gedaald.’ Alazaza is gevestigd aan de achterkant van de boulevard, in het lager gelegen overdekte winkelcentrumpje. Het biedt een troosteloze indruk; het is op sommige momenten zó stil en leeg dat je naar muzak gaat verlangen. ‘Het winkelcentrum is nu schmutzig, er valt weinig te beleven’, zegt Pannekeet. ‘Het is een tranendal. Voor 90 procent van de ondernemers is dit niet te overleven.’

Pannekeet, jurist van huis uit, ziet geen heil in een strijd tegen de projectontwikkelaar. Hij richt zijn pijlen op de gemeente. ‘Den Haag heeft steken laten vallen bij de vergunning voor sloop en nieuwbouw. Ze hadden betere voorwaarden moeten stellen voor de ondernemers.’

Impressie van Nieuw Kijkduin. De bestaande boulevard wordt gesloopt. De nieuwbouw is naar verwachting eind 2022 of in 2023 af. Foto Fred Developers

Dat Kijkduin dringend toe is aan vernieuwing, betwist eigenlijk niemand. De eerste plannen dateren al van 2008, maar de uitvoering werd steeds uitgesteld, onder meer door de economische crisis. Maar nu krijgt Nieuw Kijkduin, zoals de projectontwikkelaar het plan noemt, dan toch gestalte. ‘Dit is de enige badplaats in Nederland die in zijn geheel wordt herontwikkeld’, zegt projectontwikkelaar Ad Roos van Fred Developers. ‘Die aanpak maakt dit project uniek. Kijkduin zal, anders dan Scheveningen, kleinschalig blijven.’

Nu wordt er gewerkt tussen het Atlantic Hotel (dat blijft staan) en de oude boulevard. Aan de achterzijde komt een ondergrondse parkeergarage voor 600 à 700 auto’s met daarboven horeca, winkels en 280 appartementen met zeezicht. Het huidige boulevardje met zijn restaurants en overdekte winkelcentrum gaat in december 2019 tegen de vlakte.

De boulevard van Kijkduin. De sloop van dit gedeelte begint in december 2020. Foto Raymond Rutting

‘Dus de winkels en restaurants blijven nog een heel seizoen open’, zegt Roos. ‘Het terrein moet bouwrijp zijn als met Pasen 2020 weer een strandseizoen begint en dan zijn we eind 2022 of begin 2023 klaar. Tot de sloop in december 2019 wil hij een gezonde bezetting’ op de boulevard behouden. Liefst met de zittende ondernemers. Anders met tijdelijke invulling, maar dat heeft zeker niet onze voorkeur.’

Een aantal ondernemers heeft al een tijdelijke huurkorting en een verhuispremie, maar andere liggen nog in de clinch met projectontwikkelaar Fred. ‘Waarschijnlijk gaat de stekker er eind augustus uit’, zegt Eduard Boot van restaurant Altro. ‘De huur voor de nieuwe locatie wordt straks 2 ton. Dan zou ik 2 miljoen euro omzet moeten draaien. Dat zie ik zeker in het begin niet gebeuren, ondanks de huurcompensatie die me is geboden.’

Boot betreurt het dat de zittende ondernemers niet samen één vuist hebben gemaakt. ‘Dat is onze fout geweest, we zijn tegen elkaar uitgespeeld, ze roken ons uit.’

Daar wil projectontwikkelaar Ad Roos echter niets van weten. ‘We hebben met de meeste ondernemers goede afspraken gemaakt over de overgangsperiode en als ze willen ook over de nieuwbouw. Boot is niet ingegaan op onze voorstellen voor compensatie en hij vindt de toekomstige locatie te duur en te riskant. Daar hebben we inmiddels een andere ondernemer voor gevonden die wél enthousiast is. ’

Ook Roos erkent dat de overgang zwaar valt. ‘Wat ons een beetje is ontglipt, is dat een belangrijke verbindingsweg tussen Scheveningen en Kijkduin ook net nu wordt heringericht door de gemeente. Dat was niet met ons gecommuniceerd. Vooral voor het Haagse publiek is die opbreking een enorme drempel, want zij moeten kruip-door-sluip-door naar Kijkduin.’

Tandvlees

De kersverse wethouder Richard de Mos, als oppositieleider bijna de beschermheilige van de Haagse horeca, poogde al enkele keren te bemiddelen tussen ondernemers en de projectontwikkelaar. Toen EenVandaag hem vroeg waar hij met de eend van het actualiteitenprogramma heen wilde, koos hij Kijkduin. ‘Zodat heel Nederland kan zien hoe mooi het daar nog steeds is.’

De Mos heeft aangeboden budget van Feest aan Zee te gebruiken voor een evenement op Kijkduin, de gemeente heeft verkeersborden aangepast zodat duidelijker is dat Kijkduin gewoon open en bereikbaar is. ‘Helaas heeft de gemeente geen grotere rol dan dit, het is een commerciële aangelegenheid tussen eigenaar en huurders’, aldus de wethouder.

En zo blijft Kijkduin op zijn tandvlees bijten. In het stille winkelcentrum achter de boulevard hoopt het echtpaar Peter Viergever uit Dordrecht er het beste van. Ze hebben net ‘heerlijk geluncht’ bij de Italiaan. ‘Cappuccino voor 1,75 euro, waar doen ze het van? Het winkelcentrum is mistroostig en dan is het nu nog aardig weer. Maar het boulevardje is nog best leuk. Ze moeten het dringend opknappen. Als het maar niet té gelikt wordt.’

Impressie van Nieuw Kijkduin. Foto Fred Developers
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.