In Spanje moet 'reggaetonles' geweld tegen vrouwen voorkomen

'Maak jongeren bewust van de verborgen boodschap'

Nederland heeft rapper Boef, maar ook Spanje heeft zo zijn zorgen over vrouwonvriendelijke uitingen van popartiesten. Daarom krijgen scholieren tegenwoordig 'reggaetonles', zodat ze het machismo in de videoclips en teksten doorzien. 'Deze mannen willen de eigenaar zijn van deze vrouw. Dat heeft niets met liefde te maken.'

María Marques promoveerde op het vrouwbeeld in videoclips en geeft nu gastlessen op middelbare scholen. 'Het is niet de bedoeling reggaeton te demoniseren, maar ik wil dat ze zich bewust worden van de onderliggende boodschap' Foto Pauline Niks

De klas zit vol met 15- en 16-jarigen in hoody's - de meisjes met een legging eronder, de jongens met een trainingsbroek. Ze hebben gekeken naar de clip Bella y sensual, mooi en sensueel. In beeld een knappe vrouw, die zich gewillig laat toezingen, glimlachend en zwijgend.

'Eén van ons moet je veroveren', zingt Romeo Santos in het Spaans. 'Ik wil de eigenaar van je bed worden', voegt Nicky Jam daaraan toe. Daddy Yankee besluit: 'Ik weet dat je de mijne zult zijn/ Als ik schiet mist mijn trefzekerheid niet.'

Dit is reggaeton, de muziek die de maat slaat in het leven van Spaanse jongeren. Als ze uitgaan, horen ze nauwelijks iets anders.

Maar is het normaal dat drie kerels een vrouw achtervolgen? De vraag komt van María Marques, de gastdocent. Een van de meisjes uit de klas, gekleed als een zuurstok in roze en wit, geeft het gewenste antwoord. 'Soms achtervolgen jongens een meisje voor de grap, maar het is helemaal niet grappig. Het is eigenlijk een beetje angstaanjagend.'

Marques tekent een huilend hartje op het bord, met daaronder de woorden 'achtervolgen' en 'bezitterigheid'. 'Wat we hebben gezien, is een obligate verovering. Ze zeggen: ik weet dat je de mijne zult zijn. Er is geen twijfel mogelijk: ze willen de eigenaar zijn van deze vrouw. Dat heeft niets met liefde te maken.'

Lees verder onder de foto.

Still uit de videoclip van Bella y sensual.

Bewustwording

Nederland heeft rapper Boef, maar ook Spanje heeft zo zijn zorgen over vrouwonvriendelijke uitingen van popartiesten. Daarom krijgen de derde- en vierdeklassers van de scholen in Fuenlabrada, een uit de kluiten gewassen voorstad van Madrid, les in het doorzien van machismo in songteksten.

Het idee kwam van María Marques, een jonge vrouw die is gepromoveerd op het vrouwbeeld in videoclips. 'Het is niet de bedoeling reggaeton te demoniseren, maar ik wil dat ze zich bewust worden van de onderliggende boodschap', zegt Marques.

Ze stapte met haar idee naar de gemeente Fuenlabrada. Daar voeren al veertig jaar sociaaldemocraten het bewind. Al die tijd werd er ingezet op meer gelijkheid tussen man en vrouw, met een speciale wethouder voor Gelijkheid. De laatste jaren is dat Silvia Buabent: een 44-jarige vrouw in (ook al) een hoody, een knalrode. Achter haar bureau hangt een zwart-witfoto van een vrouwenprotest, vergezeld van de kreet ¡Viva el feminismo! Ook de rest van haar werkkamer barst van de feministische strijdlust. In Spanje heeft feminisme nog niets ouderwets.

'Het doel is om geweld tegen vrouwen te voorkomen', legt Buabent uit. 'We willen over gendergeweld praten zonder over gendergeweld te praten.' Voor de volwassenen werd flamencomuziek al eens aan een kritische analyse onderworpen. En voor de jongeren zijn er dus nu de lessen over reggaeton.

Massale vrouwenstaking

'Zonder ons stopt de wereld.' Dat is de leus van de algehele staking die de Spaanse vrouwen vandaag houden.

Het is de bedoeling dat ze 24 lang niet werken, niet studeren, niet zorgen en zo min mogelijk kopen. Zo moet zichtbaar worden hoe onmisbaar vrouwen zijn in de samenleving.

's Avonds is er een grote demonstratie in Madrid - daar zijn ook mannen welkom - om meer gelijkheid te eisen. De vrouwen protesteren tegen de achterstelling in salaris, het glazen plafond en de laksheid van mannen in het huishouden en de zorg voor de kinderen. En, niet te vergeten: tegen het geweld tegen vrouwen.

Machismo als probleem

Gendergeweld ('violencia de género') staat in Spanje volop in de belangstelling. Het gaat dan meestal om vrouwen die worden omgebracht door hun man. Het ministerie van Volksgezondheid, Sociale Zaken en, niet te vergeten, Gelijkheid houdt nauwgezet bij hoe vaak vrouwen het slachtoffer worden van een agressieve partner: 49 doden vielen er in 2017.

Als je corrigeert voor de omvang van de bevolking, wijst niets erop dat gendergeweld meer voorkomt in Spanje dan in Nederland. Maar elke keer als een man toeslaat, haalt dat de Spaanse media en gaat er een golf van verontwaardiging door het land. Ook uit opiniepeilingen blijkt dat machismo wordt ervaren als een enorm probleem.

'Het eindigt met fysiek geweld, maar er gaat veel aan vooraf', meent Silvia Buabent. De liedjes bevatten volgens haar 'symbolisch geweld'. 'De mythe over de romantische liefde is altijd hetzelfde: een vrouw wacht op een prins die haar komt redden. Meisjes moeten leren ook het voortouw te nemen.'

Lees verder onder de foto.

Meisjes met elkaar in gesprek over machismo en reggaeton tijdens de gastles van María Marques. Foto Pauline Niks

'Beetje laat'

De lessen lijken in hun opzet te slagen. Israel Blanco (15) zegt na de les dat hij 'de verborgen boodschap in muziek' nu doorziet. 'Vrouwen komen er erg slecht van af', merkt hij op. 'Als een object, heel statisch. Dat besefte ik hiervoor niet.'

Maar is het niet overdreven om zo veel machismo te vermoeden in een klas waar jongens en meisjes door elkaar zitten en precies hetzelfde onderwijs krijgen? 'Nee', zegt Buabent beslist. 'Er is geen gelijkheid. Wacht maar tot ze de arbeidsmarkt betreden. Kijk wie er promotie maakt. En let vooral op wat er gebeurt als een vrouw moeder wordt. Het machismo is nog hetzelfde als altijd.'

Ook Paula Montoro (15), een snel en veel pratend meisje, noemt de les naderhand 'heel nuttig en nodig'. Maar, zegt ze: 'Het komt wel een beetje laat. Velen van ons hebben al toxische relaties gehad.' Toxische relaties? 'Ja, met veel jaloezie en bezitterigheid. Ik zou willen dat ze ons zouden vertellen hoe we daar op moeten reageren.'


Schandalige songteksten

'Cuatro babys' van Maluma

'Ik ben verliefd op vier baby's
Ze geven me altijd wat ik wil
Ze neuken me wanneer ik het zeg
Geen enkele zegt ja maar'

De tekst riep zo veel verontwaardiging op dat er bijna 100 duizend handtekeningen werden opgehaald om grootschalige verspreiding te verbieden. Vrouwen zouden worden voorgesteld als 'lichamen zonder waarde, inwisselbaar en altijd ten dienst van de onverzadigbare seksuele behoefte van de makers'.

'Bien puta' van Ñengo Flow

'Mammie het is niet dat ik je hoer wil noemen
Maar als je een hoer bent dan zul je het leuk vinden
Ze heeft niet de minste schaamte
Kom maar hier en laat je gaan

Ze durft
Ze heeft geen angst nee
Met mij in bed gedraag je je
Als een hoer hoer
Je gedraagt je als een hoer hoer (3x)

Voel je alsof je er met mij van geniet
Werp je op mij je spreekt me niet tegen
Want ik weet dat je een goede hoer bent (2x)

Ze houdt gewoon niet op'

Het nummer werd door de Spaanse conservatieve krant ABC uitgeroepen tot nummer 1 in de 'Topvijf van de schaamte'.


Reggaeton verovert de wereld

Dit is de aller, allergrootste muziekhype van dit moment (+)
Boem, tíeboemtíe, boem, tíeboemtíe (en luister maar beter niet te goed naar wat er gezongen wordt).