REPORTAGE

In Spanje blijven bedden voor Syriërs onbeslapen

Spaanse steden met een links bestuur hebben hun poorten wijd opengezet voor vluchtelingen. In Argamasilla kunnen ze zo aan het werk. Maar ze komen maar niet.

Een Marokkaanse en Mauretaanse inwoner van het opvanghuis in het Spaanse Argamasilla de Alba. Beeld Twan van Lieshout

Meer dan twintig lege bedden staan er klaar. Een vluchteling zou zo dit huis binnen kunnen gaan, zijn tas neer kunnen zetten en zich op zo'n bed kunnen neervlijen. Dat was het idee van José Trujillo, voorzitter van de organisatie 'Otra Argamasilla Posible' (Ander Argamasilla Mogelijk), toen hij het huis inrichtte voor zoveel mogelijk bewoners. De muren zijn kaal, de stoelen van plastic, de gordijnen dicht, de ramen hebben tralies. Het gaat in dit huis om de bedden, niet meer en niet minder.

55 gemeenten

Argamasilla de Alba, een dorp midden in het lege, vlakke binnenland, is maar een van de Spaanse plaatsen die klaarstaat om vluchtelingen op te vangen. Vooral steden met een links gemeentebestuur zetten de poorten open toen de burgemeester van Barcelona, Ada Colau, in het najaar op het idee kwam een netwerk van Toevluchtssteden te creëren. Binnen een week meldden 55 gemeenten zich aan.

Ook de gemeenteraad van Argamasilla nam een motie aan waarin staat dat het dorp zich beschikbaar stelt voor vluchtelingen. 'Sindsdien zijn we in afwachting', zegt burgemeester Pedro Ángel Jiménez van de sociaal-democratische PSOE. 'Maar we horen niet veel van het ministerie. Waarom het zo lang duurt, geen idee. De vluchtelingen kunnen terecht in het huis van Otra Argamasilla Posible. We hebben een sociaal werker en een psycholoog die hen kunnen bijstaan. Ze kunnen hier zo aan het werk, net als de rest van de immigranten.'

Ada Colau, burgemeester van Barcelona. Beeld epa

De noodlijdendste van de noodlijdendste

Want immigranten zijn er genoeg in Argamasilla. Ze komen voor werk in de landbouw. De akkers in de omgeving staan vol met meloenen, paprika's en uien, met dank aan een enorm ondergronds waterreservoir.

Door het overvloedige water groeien er ook veel bomen - uitzonderlijk in dit deel van Spanje. In die bosjes zetten Afrikaanse seizoenarbeiders jarenlang hun tenten op. Of ze gingen wonen in een ruïne. Trujillo, advocaat van beroep, besloot in 2005 al een huis voor hen te huren aan de rand van het dorp. Op dit moment wonen er nog twee jonge Mauritaniërs en een Marokkaan op leeftijd. Trujillo: 'We wilden iets voor de migranten doen. Ze zijn de noodlijdendste van de noodlijdendste mensen.'

En geldt dat niet ook voor de mensen die op de vlucht zijn voor de oorlog in Syrië? Trujillo windt zich erover op dat zijn matrassen onbeslapen blijven - Afrikanen zijn er nog niet, het seizoen moet nog beginnen. 'Spanje heeft pas 18 vluchtelingen laten overkomen', zegt hij. 'Achttien, voor het hele land! We hebben hier bedden voor Syriërs, voor Irakezen. Maar er komt niemand. Terwijl Spanje heeft toegezegd 15 duizend vluchtelingen op te vangen.'

Als het niet via Griekenland kan, dan via Italië

Nu de route van Turkije naar Griekenland is geblokkeerd, zoeken migranten andere wegen om Europa te bereiken. Een groep Afghanen, Irakezen en Somaliërs nam de oude route via Italië. Een voorbode? In Spanje wachten gastvrije steden vergeefs op vluchtelingen. Lees hier de reportage. (+)

Afhankelijk van andere landen

Hij is niet de enige die zich daar druk om maakt. De linkse burgemeester van Madrid, Manuela Carmena, richtte vorige week een smeekbede aan de Spaanse premier Mariano Rajoy. In een brief vroeg ze 'de weg vrij te geven voor de aankomst van vluchtelingen'. 'We hebben de middelen', schreef ze. 'Nu moeten we de Europese afspraken nakomen en minstens 14.931 mensen opvangen die vluchten voor oorlog en pijn. De regering moet de coördinatie op zich nemen van de opvang in de Toevluchtssteden.'

Volgens Rajoy ligt het niet aan hem dat er zo weinig vluchtelingen in Spanje zijn geland. 'De uitvoering van de Europese afspraken gaat niet zo snel als ik zou willen', zei hij onlangs in een tv-interview. 'De dingen gaan langzaam. En Spanje is afhankelijk van andere landen.'

Welnee, het is een gebrek aan politieke wil, zeggen organisaties die in Spanje vluchtelingen opvangen - het Rode Kruis, de kerken. Hun opvangcentra zijn maar voor 80 tot 90 procent bezet. Veel vluchtelingen verdwijnen na een kort verblijf naar landen als Duitsland en Zweden. Ondertussen komen er in Spanje elke dag plaatsen bij. De organisaties zorgen ervoor dat de roep om méér vluchtelingen luid klinkt. Met enige regelmaat organiseren ze grote protestmarsen.

Manuela Carmena, burgemeester van Madrid. Beeld afp

Solidair

'Spanje is een solidair land', denkt Pedro Ángel Jiménez, de burgemeester van Argamasilla. 'Ook in dit dorp zijn de mensen solidair van nature. Als zich een natuurramp voordoet, zamelen ze onmiddellijk geld in. Ze beseffen dat anderen het slechter hebben dan zij. Dat komt denk ik doordat Spanje nog niet zo lang geleden ook een land van emigranten was. Veel mensen gingen in een ander land op zoek naar werk.'

Maar politici hebben andere belangen dan vluchtelingen helpen, verzucht José Trujillo. 'De vluchtelingen mogen niet stemmen. Daarom worden ze aan hun lot overgelaten. Ze staan als laatste in de rij. Maar armoede heeft een gezicht: dat van immigranten.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden