In Somalië is terrorisme een legitiem alternatief voor falende overheid

Terug in het vizier van de rest van de wereld, maar eigenlijk nooit weggeweest: Al Shabaab neemt in Somalië de rol over van de falende overheid.

De plek waar de autobom afging in Mogadishu. Beeld afp

De islamitische terreurorganisatie Al Shabaab heeft de ogen van de wereld weer op zich weten te vestigen met de zwaarste aanslag ooit op het Afrikaanse continent. Bij een bomexplosie in het zakencentrum van de Somalische hoofdstad Mogadishu vielen zaterdag meer dan 300 doden en evenzoveel gewonden.

Is Al Shabaab terug van weggeweest?

De laatste zware aanslagen in buurland Kenia - in winkelcentrum Westgate in Nairobi waar 67 mensen het leven lieten en op de universiteit van Garissa waarbij 148 christelijke studenten omkwamen - dateren alweer van 2013 en 2015. Sindsdien sijpelt sporadisch nieuws door over kleinere aanslagen die vooral in Somalië zelf plaatsvinden, of ver van de bewoonde wereld aan de grens met Kenia. Maar schijn bedriegt.

In 2016 zou Al Shabaab de in Noord-Nigeria actieve islamitische beweging Boko Haram hebben ingehaald als dodelijkste terreurgroep ter wereld. Dit jaar vielen al meer dan 770 doden bij talloze zelfmoordaanslagen, explosies en aanvallen op politie- en legerposten en overheidsinstellingen. Vorige week nog kostte een aanslag in het semionafhankelijke Puntland zeven militairen het leven. In Mogadishu vinden om de zoveel maanden aanslagen plaats op vooral westerse doelwitten, waarbij telkens tientallen doden vallen.

Legitiem alternatief

Hoewel Al Shabaab in 2011 na inmenging van het Keniaanse leger werd teruggedrongen uit Mogadishu en andere belangrijke strategische gebieden, is de beweging nooit echt weggeweest. Integendeel: Al Shabaab heeft de strategie van dood en verderf zaaien uit haar beginjaren - begin deze eeuw - vervangen door een strategie van zieltjes winnen. Met succes: vooral op het platteland verwierf Al Shabaab steun onder de bevolking omdat ze bestuurlijk orde op zaken wist te stellen. Wegen werden veiliggesteld, de sharia-rechtspraak ingevoerd, voedsel uitgedeeld, belasting geheven, en publieke diensten hersteld die al decennia ontbraken in het sinds 1991 door burgeroorlog verscheurde land. Bovendien scoort Al Shabaab als organisatie hoog op efficiëntie en laag op corruptie.

Hiermee is Al Shabaab een legitiem alternatief voor de zwakke overheid geworden, schreef de Amerikaanse terreurbestrijdingspecialist en Somaliëkenner Tricia Bacon deze zomer nog in de Washington Post. 'Al Shabaab heeft zich opgeworpen als de beschermheer van de gemarginaliseerde en rechtenloze clans en op lokaal niveau voet aan de grond gekregen. Met alleen militaire middelen is deze beweging niet meer klein te krijgen.'

Een Somalische soldaat bekijkt de plek van de aanslag in Mogadishu waar 300 doden vielen. Beeld afp

In Somalië voert de 22 duizendkoppige vredesmissie Amisom al jaren een hopeloze strijd tegen de terreurorganisatie. De missie, die wordt uitgevoerd door de Afrikaanse Unie met steun van de Verenigde Naties, dreigt te worden afgebouwd vanwege geldgebrek - maar kreeg dit voorjaar nog opdracht van de Amerikaanse president Trump om de luchtaanvallen op Al Shabaab op te voeren en minder rekening te houden met mogelijke burgerslachtoffers.

Sommige terrorismedeskundigen beschouwen de ongekend zware aanslag van zaterdag in Mogadishu - die overigens nog niet officieel is opgeëist door Al Shabaab - als een vergelding hierop, schreef The New York Times. De omvang van de aanslag zou er volgens dezelfde experts op wijzen dat de groep hulp heeft gekregen van aan Al Qaida gelieerde groepen uit Jemen of Saoedi-Arabië.

In Somalië zijn zeven- tot negenduizend Al Shabaab-strijders actief. In 2012 verklaarde Al Shabaab banden te hebben met Al Qaida, in 2014 zou de groep ook aansluiting bij Islamitische Staat hebben gezocht. Maar concrete aanwijzingen van organisatorische samenwerking zijn nooit gevonden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden