In sociale zekerheid is alles onderhandelbaar

Na een pauze van twee weken, wordt de discussie over de uitvoering van de WW en WAO deze week weer hervat....

De drabbige, al jaren voortslepende discussie over de uitvoering van WW en WAO is niet voor de jaarwisseling beslecht. Nu willen kabinet en Tweede Kamer in de loop van deze maand de knoop doorhakken. Intussen houden vakbeweging en werkgevers ernstig rekening met kaalslag van de sociale zekerheid tot een basisstelsel. Het is een bijna onvermijdelijk gevolg van het reorganisatieplan van minister De Vries van Sociale Zaken, constateert de ene sociale partner in vreugde, de andere met vrees.

Minster De Vries wil de toekenning en uitbetaling van WW en WAO-uitkeringen aan een overheidsbedrijf gunnen. Daarvoor moeten de vijf huidige uitvoerders worden samengevoegd. Voor de bonden en de werkgevers is er geen rol meer in de uitvoering van de sociale zekerheid en het arbeidsmarktbeleid.

Het plan heeft de woede gewekt van de vakbeweging en de werkgevers. Zij willen nadrukkelijk betrokken blijven bij dit beleid dat zo essentieel is voor hun achterban.

Het liefst willen de sociale partners de uitvoering van de sociale zekerheid privatiseren. Zij kunnen dan zelf contracten sluiten met de uitvoeringsbedrijven en aldus de belangen van hun achterban veilig stellen.

Ooit, in zijn vorige functie als voorzitter van de Sociaal-Economische Raad, was ook minister De Vries van Sociale Zaken voor privatisering. Maar dat is politiek niet haalbaar gebleken en nu kiest de bewindsman voor het andere uiterste, publieke uitvoering. De ommezwaai tekent zijn lenigheid.

De sociale partners hebben inmiddels hun pleidooi voor commerciële uitvoering afgezwakt: de WAO-keuring mag in overheidshanden blijven. Het is een concessie waarvoor de vakcentrale MHP van meet af aan pleitte, tot woede van FNV, CNV en VNO-NCW. Elk afwijkend geluid verzwakte immers hun gezamenlijke lobby tegen het plan-De Vries.

Het is onwaarschijnlijk dat de concessie het principiële verschil van inzicht overbrugt. De Vries weet de regeringscoalitie verenigd achter zijn voorstel. En na zijn eerdere ommezwaai staat zijn geloofwaardigheid nu echt op het spel. Hij kan zich geen nieuwe salto veroorloven.

Vakbeweging en werkgevers rekenen op politieke onbuigzaamheid. Zij voorzien een choas in de uitvoering van WW en WAO. Al was het maar door de fusie van de huidige vijf, volstrekt verschillende uitvoeringsbedrijven. Ook het onafhankelijke College van toezicht op de sociale zekerheid (Ctsv) waarschuwt hiervoor.

Achter de schermen maken de sociale partners intussen hun schattingen over de consequenties op langere termijn. In een toestand van chaos kan het aantal WAO'ers rap oplopen tot boven het miljoen. Dat zal het sein zijn voor werkgevers en VVD de WAO opnieuw ter discussie te stellen. Dit kan dan de inzet zijn van de verkiezingen.

Het is het doemscenario voor de FNV. In plaats van een wettelijke verankering van de sociale zekerheid blijft men uiteindelijk achter met een uitgekleed stelsel.

Nieuwe aantasting van de WAO als gevolg van de reorganisatie van de uitvoering speelt in elk geval een aantal sociale partners indirect ook weer in de kaart. Als een kabinet de uitkeringen verlaagt, zorgen de sociale partners in CAO's voor aanvullingen bij commerciële verzekeraars of pensioenfondsen.

Dat was zo in de jaren tachtig na de invoering van onbetaalde 'wachtdagen' bij ziekte en dat was het geval bij het WAO-gat in 1993. Bij invoering van een sociale basisverzekering kunnen de sociale partners opnieuw een dankbare rol op zich nemen en in CAO's voor commerciële, aanvullende verzekeringen zorgen.

Voor de FNV is het een grote vrees. De grootste vakcentrale kiest voor bescherming bij wet. Het CNV zou echter met het doemscenario goed kunnen leven. De christelijke vakbeweging hecht aan 'soevereiniteit in eigen kring'. Werkgevers juichen in stilte bij het vooruitzicht. Alles wordt onderhandelbaar.

Zo komt na de discussie over de uitvoering van de sociale verzekeringen bijna als vanzelf de discussie over de inhoud van de verzekeringen weer in zicht.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.