AchtergrondCoronagevolgen

In Rotterdam loopt de spoedeisende hulp over van coronapatiënten: ‘Dit voelt als falen’

Spoedeisende hulp van het HMC Westeinde.Beeld Jiri Büller

Elke dag sluiten spoedeisende hulpen hun deuren voor covid-patiënten. Er is simpelweg nergens plek meer om ze in het ziekenhuis kwijt te kunnen. Dat leidt tot levensgevaarlijke situaties, waarschuwen seh-artsen. ‘Dit voelt als totaal falen.’

En dan, op maandagmiddag na de huisbezoeken van de huisartsen, loopt het echt vast. Op alle acht isolatiekamers van de spoedeisende hulp (seh) van het Franciscus Gasthuis & Vlietland Ziekenhuis in Rotterdam liggen covid-patiënten die met de ambulance zijn binnengebracht. Meer plek is er niet. Zij moeten worden opgenomen in het ziekenhuis, maar hoe? 

Sinds die ochtend liggen er namelijk al 15 covid-patiënten méér in het ziekenhuis dan waar officieel plek voor is. Bedden en kamers zijn er nog wel, maar personeel is er niet.

Het ziekenhuis neemt een drastisch besluit: de rest van de avond en de gehele nacht zijn nieuwe covid-patiënten er niet meer welkom. Het Maasstad Ziekenhuis, de andere grote seh van Rotterdam aan de andere kant van de Maas, kampt met dezelfde problemen. Urenlang zijn de toegangspoorten van twee van de grootste ziekenhuizen van de stad nagenoeg gesloten. Het HMC Westeinde in Den Haag? Zelfde probleem.

Falen

‘Een unieke situatie’, zegt Pol Stuart, seh-arts in het Franciscus en bestuurslid van de Nederlandse Vereniging van Spoedeisendehulpartsen (NVSHA) . ‘Het moment dat je vol zit en geen patiënten kan ontvangen, dat voelt echt rot, dat tast juist het wezen van de seh aan. Tegen huisartsen moeten we zeggen: we kunnen je patiënt écht niet ontvangen, zoekt u alstublieft zelf een andere seh. Dat voelt als totaal falen.’ Ondertussen brengen patiënten de nacht door op de seh, een afdeling die daar absoluut niet voor is bedoeld.

Het zijn dit soort incidenten waarvoor de NVSHA woensdagavond voor waarschuwde: de overloop van de seh’s leidt tot ‘levensgevaarlijke situaties’ omdat patiënten niet meer op de dichtstbijzijnde seh terecht komen. Dat is nu dagelijks het geval, aldus de NVSHA. Uit een korte peiling onder aangesloten artsen bleek dat eenderde de seh al heeft moeten sluiten voor covid-patiënten. Eenderde meldde nog geen problemen, en eenderde was zo snel niet bereikbaar.

Onmacht

Hien van Leeuwen, internist acute geneeskunde in het Maasstad Ziekenhuis, maakte het vorige week vrijdag mee. De 21 plekken op de seh, de 18 bedden in het Observatorium dat als overloop voor de seh wordt gebruikt, de wachtkamer, de aanmeldbalie, alles vol. 

‘Nog steeds hadden we niet genoeg. Ik ben een praktische dokter, kan snel beslissingen nemen, ik heb een prachtige baan en ben vol positieve energie, maar nu voelde ik vooral onmacht. Ik wil altijd zorg leveren, maar dan moet ik wel de plekken hebben om dat te kunnen doen.’

Het is vooral een doorstromingsprobleem. In de vorige corona-crisis zijn de Randstedelijke seh’s eigenlijk nooit in de problemen gekomen. ‘Toen zijn de ziekenhuizen als een haas covid-zorg gaan opschalen’, zegt Stuart. ‘Pats, weer een afdeling erbij. Hop, nog eentje. De reguliere zorg kwam vrijwel volledig stil te liggen, daardoor was er genoeg ruimte.’

Nu zijn ziekenhuizen afwachtender, zij houden hun reguliere zorg liefst zo lang mogelijk in de lucht. Stuart: ‘En er is toch enige mate van wantrouwen tussen de ziekenhuizen onderling. Doet dat ene ziekenhuis wel genoeg? Kan dat andere ziekenhuis niet nog wat meer doen? Er is twijfel en zelfs enige onwil om nog een extra afdeling open te gooien.’ 

De zorg gaat uit van een kraptemodel, en dat wordt ook deze crisis in stand gehouden, ziet Stuart. Als het Franciscus maandagavond besluit een orthopedie-afdeling leeg te ruimen voor covid-patiënten, – dat duurt een dag –, ligt deze woensdag onmiddellijk vol.

Dat had je wellicht op je klompen kunnen voelen aankomen, zegt Stuart. ‘Er wordt vaak gestuurd op de getallen van nu, in plaats van op de getallen van straks. In de hoop, misschien tegen beter weten, dat het toch zal meevallen.’

Calamiteitenziekenhuis

Soms is zelfs voortijdig afschalen niet genoeg, en dat is frustrerend, zegt Van Leeuwen uit het Maasstad Ziekenhuis. ‘Wij zijn een van de eerste ziekenhuizen die reguliere zorg is gaan afschalen, maar binnen no-time lag alles weer vol. Ik vind het fijn voor patiënten met covid dat ze hier kunnen zijn, maar elke keer als ik zo iemand op een bed leg, betekent dat voor iemand anders dat de operatie niet door kan gaan.’

In Den Haag onderzoeken de zorgpartijen daarom nu wanneer er een tijdelijk calamiteitenziekenhuis moet openen, speciaal voor corona-patiënten, vertelt Geesje van Woerden, seh-arts in het HMC Westeinde. Een mogelijke locatie daarvoor is het Bronovo ziekenhuis, dat tot 2024 in gebruik is als weekziekenhuis voor planbare zorg. 

Geesje van Woerden voert een werkoverleg op de SEH.Beeld Jiri Büller

‘De stops die we deze week zagen, gaan we nog vaker zien. Dus we moeten plannen maken hoe we de zorg voor de acute patiënten kunnen blijven leveren. We hebben daarvoor extra verpleegafdelingen nodig.’

Maar ook die verpleegafdelingen kunnen niet zonder personeel, de grote bottleneck van deze crisis, en dat zal van elders moeten komen. Al het ziekenhuispersoneel is immers hard nodig in de eigen ziekenhuizen. Het verzuim daar is hoog; door coronabesmettingen en door alle andere virussen die er rondwaren. 

Het personeel van de zelfstandige behandelcentra (zbc’s) – de gespecialiseerde, commerciële klinieken – zou dan kunnen bijspringen, vinden de ziekenhuizen. Slecht idee, vinden de zbc’s op hun beurt. De branchevereniging deed deze week een verklaring de deur uit waarin het aangaf graag de reguliere zorg van de ziekenhuizen over te nemen om hen zo te ontlasten, maar dat het personeel beter niet uitgeleend kon worden.

Ondertussen gaat de gewone zorg op de seh, in tegenstelling tot de eerste golf, vooralsnog ook gewoon door. Sportblessures, verkeersongevallen, alcohol- en drugsintoxicaties, de mix die het werk voor artsen op de spoedeisende hulp zo uitdagend maakt. ‘Ik heb al drie reanimaties achter de rug’, zegt Van Leeuwen, ‘en het is nog niet eens 12 uur.’

Meer over corona in de ziekenhuizen

Een nacht met onverwacht veel nieuwe coronapatiënten, en hop, daar gaan weer 40 operaties

De druk op de intensive care neemt toe: ‘Nul plekken. We zitten vol’

Twintig coronapatiënten in een ziekenhuis, en daar gaan de knieoperaties. Waarom toch?

Grote weerstand tegen opoffering reguliere zorg ten gunste van covidpatiënten: ‘Het snijdt door je hart’

‘Alarmerend’: eerste ziekenhuizen stellen zorg (weer) uit, covid-patiënten worden verspreid

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden