Column

'In politiek opzicht is de afkomst van de daders wel relevant'

Als geweld percentueel schrikbarend veel voorkomt bij de jonge Marokkaanse en Antilliaanse onderklasse, die de straat domineert, dan gaat dit de politiek tot in de hoogste regionen aan, schrijft Nausicaa Marbe in haar column voor de Volkskrant.

Bloemen voor de doodgeschopte Richard Nieuwenhuizen.Beeld reuters

Wel ja, laten we scheidsrechters een cursus zelfverdediging aanbieden. Misschien moeten ze voortaan ook uitgerust met een ploertendoder het veld op - een even slecht idee. De scheidsrechter als Mixed Martial Arts-amateur die door zijn skills voetbalgeweld uitbant - ik zie daar geen smetteloze afloop in. Áls zo'n scheidsrechter al zin heeft zich te laten omturnen tot vechtmachine. Áls die voorbereiding al helpt tegen een laffe meute.

Het idee om scheidsrechters aldus 'weerbaar' te maken komt van Achmed Baadoud, stadsdeelvoorzitter Nieuw-West te Amsterdam. De voetballers van Nieuw-Sloten die de later overleden grensrechter Richard Nieuwenhuizen gewelddadig aanvielen, komen uit zijn district. Nu is Baadoud een realist. Deze doodslag ziet hij niet als een 'incident', want geweld lijkt bij voetbal te horen, vertelt hij aan dagblad Metro. Het probleem, vindt hij, begint bij de Marokkaanse ouders die hun ontsporende zonen niet bijsturen. Baadoud: 'Dat verbloem ik niet.'

Agressor
Die nuchtere houding maakt een discussie over straat- en geweldcultuur in achterstandswijken wellicht gemakkelijker - in Baadouds politieke kringen dan. Maar het probleem op het voetbalveld is er niet mee opgelost. Zo'n voorstel om vooral iets aan het slachtoffer te doen getuigt van de onmacht die optreedt als de kans om de agressor aan te pakken en zijn gedrag te veranderen miniem wordt geacht.

Het bevat, onbewust, een perverse logica: als het slachtoffer wat sterker, weerbaarder, listiger was geweest, dan was het niet zo gelopen. Zodra de agressor onvoorspelbaar en onaantastbaar lijkt, gaat de aandacht naar de mankementen of verantwoordelijkheid van het slachtoffer. Als de vrouw geen korte rok had gedragen, was ze niet verkracht. Als Theo van Gogh niet zo grof had beledigd, leefde hij nog. Door, bewust of onbewust, de schuld of de oorzaak van een drama bij het slachtoffer te leggen, lijkt het probleem hanteerbaar. De onmacht tegenover de echte agressor, met zijn niet te hanteren ontsporing of kwaadaardigheid lijkt gesust.

Moreel
Volgens eenzelfde logica van verkleining van het probleem, wordt nu de oplossing voor voetbalgeweld vooral in de voetbalwereld zelf gezocht. Terwijl de hopeloze achtergrond van deze voetbaldoodslag het politieke onvermogen is om een gewelddadige onderklasse aan te pakken. In moreel opzicht speelt de vraag naar de etniciteit van de daders geen rol. De misdaad is erg, niet de afkomst van de misdadiger.

Maar in politiek opzicht is afkomst wel relevant. Als dat politici belemmert om nuchter en adequaat op te treden, zijn de gevolgen niet te overzien. Als geweld percentueel schrikbarend veel voorkomt bij de jonge Marokkaanse en Antilliaanse onderklasse, die de straat domineert, dan gaat dit de politiek tot in de hoogste regionen aan. Dit ontstijgt de voetbalwereld met haar KNVB-bobo's die in de media hun kaken stijf op elkaar houden om niet te hoeven zeggen waar het op staat: dat er tuig bestaat dat je niet in een elftal kunt disciplineren.

Als pubers een grensrechter fataal letsel toebrengen omdat dat straatgebruik is en je met zulk gedrag toch wegkomt, dan is het de vraag of Den Haag nog de ambitie heeft jeugdgeweld in migrantenwijken te beheersen. Of denken ze daar dat het later met die testosteronlontjes, als ze een meisje vinden, goed komt. Schrale troost voor wie ze nu tegen zijn hoofd schoppen.

Nette mensen
Het is niet de taak van vrijwilligers en burgers uit 'eigen etnische kring' zulke ernstige ontsporing op te lossen. Waarom draaien nette mensen op voor wat politie en justitie niet aankunnen? Uit toewijding, idealisme, burgerzin. Prijzenswaard. Toch blijkt geweldshandhaving voor sportverenigingen riskant. Het B1-elftal van Nieuw-Sloten heeft een nare reputatie. Al twee seizoenen is er sprake van vechtpartijen en bedreigingen van trainers en scheidsrechters. Toch bestaat dat elftal nog.

Na de aanval op Richard Nieuwenhuizen, die in etappes geslagen en geschopt is - ook nog nadat hij wist weg te komen - is er geen politie gebeld. Of dat nu kwam door gewenning aan geweld, angst voor represailles, ter bescherming van de clubreputatie of gebrek aan vertrouwen in een politieoptreden achteraf, het is tekenend voor een doorgeschoten gedoogcultuur. Het nobele idee dat sport jongeren van de straat houdt, is verworden tot capitulatie voor straatgeweld op het voetbalveld.

Bezem
Nu, na deze dode, moet er wat gebeuren: haal de bezem door alle clubs die geweld tolereren, schors de geweldplegers levenslang, doe altijd aangifte. En nu niet gaan piepen: penitentiaire inrichtingen hebben ook voetbalteams.

Nausicaa Marbe is schrijfster en columnist voor de Volkskrant.

 
Er is geen politie gebeld. Het is tekenend voor een doorgeschoten gedoogcultuur
 
Penitentiaire inrichtingen hebben ook voetbalteams
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden