In Polen zijn de immigranten juist welkom

De 'Polen-klachtensite' van Geert Wilders wekt irritatie in het Oosten. Polen zelf geeft illegale immigranten uit buurlanden sinds januari papieren. De Haagse wethouder die problemen met de 'tsunami' uit Oost-Europa het eerst aankaartte, ziet niets in de PVV-actie.

WARSCHAU - Er heerst een ongewone drukte op de derde verdieping van het provinciehuis van Mazovië. Het wemelt er van de buitenlanders, vooral Oost-Europeanen, maar ook heel wat Vietnamezen en hier en daar een Afrikaan zijn komen opdagen. De ambtenaren van de dienst vreemdelingenzaken kunnen de toestroom nauwelijks bijhouden.

Gewoonlijk is het hier veel minder druk. Vreemdelingenzaken is een afdeling die immigranten normaal gesproken mijden als de pest. Zelfs als je papieren in orde zijn, heeft de ambtenaar altijd wel een ditje of een datje.

Dat het deze keer anders is, heeft met een nieuwe wet te maken. Immigranten die vanaf 2007 illegaal in Polen verblijven kunnen zonder veel problemen aanspraak maken op een verblijfsvergunning. Daar wordt gretig gebruik van gemaakt. Sinds 1 januari hebben al 2.800 buitenlanders een aanvraag ingediend, veel meer dan tijdens vergelijkbare amnestiemaatregelen in het verleden. Volgens afdelingshoofd Jacqueline Sanchez-Pyrcz heeft dat te maken met de soepele toepassing van de wet. Je moet wel erg veel pech hebben om geen verblijfsvergunning te krijgen.

Toch is de achterdocht groot. Weinig wachtenden willen zich laten fotograferen en hun naam noemen, is al helemaal uit den boze. De enige die daar geen problemen mee heeft is een 43-jarige Wit-Rus, Uladzimir Gradovitsj. Hij zit te grappen met een Colombiaans meisje. 'Ze is van de drugsmafia, echt waar.'

Ironisch genoeg heeft Gradovitsj als een van de weinigen geen reden om te lachen. Hoewel hij al vijf jaar in Polen woont, werk heeft en belasting betaalt, dreigt hij naast een verblijfsvergunning te grijpen. Door een gat in de wetgeving komt hij niet in aanmerking voor de amnestieregeling.

Gradovitsj kwam in 2007 naar Polen. Na een periode als bouwvakker en schoonmaker vond hij werk als buschauffeur. Voor ongeveer 600 euro per maand rijdt hij rond met een stadsbus. Zijn leven in Polen bestempelt hij als 'comme si, comme ça'. Breed heeft hij het niet, maar je kunt er van leven, zegt hij over zijn loon.

Omgebouwde tractorfabriek

Met een groep andere Oost-Europese immigranten woont hij in een omgebouwde tractorfabriek. Voor een kamer van vier bij vier meter betaalt hij 700 zloty, bijna eenderde van zijn loon. Keuken en badkamer moet Gradovitsj delen met de anderen op de gang. Gezellig kun je zijn kamer moeilijk noemen. Aan de muren hangen posters van sportwagens en een enkele pin-upgirl. De verlichting komt van een stel tl-buizen.

Maar de aanwezigheid van de andere immigranten maakt veel goed. Nadat de Wit-Rus een fles wodka heeft opengemaakt, komt het bezoek binnensijpelen. Na een uurtje is zijn kamer veranderd in een kleine Sovjet-Unie.

De eerste die een kijkje komt nemen is Roeslan, een 23-jarige bouwvakker uit Tadzjikistan. Hij kwam in Polen terecht nadat hij als fruitverkoper uit Rusland was gedeporteerd. Ook de Oezbeek Bori valt niet te benijden. Vier jaar geleden kreeg hij van een Poolse bouwbedrijf een contract aangeboden. Sindsdien heeft hij zijn familie één keer teruggezien.

Dat probleem hebben Vitali, Nadja en Valentina niet. De Oekraïense vrienden van Gradovitsj wonen dichter bij huis of hebben, zoals Vitali, hun gezin meegebracht. Maar de reden van hun komst is dezelfde. Net als Roeslan en Bori zijn ze in Polen op zoek naar een betere toekomst.

Die zoektocht valt niet altijd mee. Vitali, die een ingenieursdiploma op zak heeft, zit net als Gradovitsj achter het stuur van een Warschause stadsbus. Maar veel keus had hij niet. In Oekraïne kon hij de touwtjes voor zijn gezin niet langer aan elkaar knopen.

Ook Nadja's baan beantwoordt niet aan haar verwachtingen. Ze droomt van mannen, dollars en chocolade, maar voorlopig moet ze kamers schoonmaken in het Marriott en de Holiday Inn. Alleen Valentina, een jonge kapster die zelfs in het arbeidershotel haar diensten aanbiedt, vindt dat ze niet mag klagen.

Maar in Polen malen ze daar niet om. Sinds de oude lidstaten van de Europese Unie hun arbeidsmarkt openzetten voor de nieuwkomers, zijn er zoveel inwoners naar West-Europa verhuisd dat er grote behoefte is aan immigranten. Gradovitsj en zijn vrienden knappen het werk op dat de Polen niet meer zelf willen doen, of althans niet meer voor een Pools loon.

Vooral de Oekraïners hadden het slechter kunnen treffen. Polen is een buurland, de taal levert weinig problemen op en de lonen liggen er hoe dan ook hoger dan in eigen land. Maar als de gelegenheid zich voordoet, zullen ze natuurlijk de kans niet laten liggen om verder te trekken. De wodkafles is nog niet eens leeg wanneer Nadja vraagt wat ze moet doen om aan een Brits visum te komen. Ze heeft in Londen een vriendje wonen.

Ook Gradovitsj zou best naar het Westen willen. Ooit wilde hij zijn zijn kans wagen in Londen, maar hij kwam niet verder dan Amsterdam. Via Brussel belandde hij in Duitsland, waar hij drie jaar lang als draaier werkte. Als zijn verblijfsvergunning ooit in orde komt, is hij van plan een transportbedrijfje op te zetten.

Maar voor het zover is, wil Gradovitsj nog een biertje drinken. Onderweg naar de winkel steekt hij zijn zoveelste sigaret op. Voor het eerst die avond trekt hij een somber gezicht. 'De onzekerheid maakt me zenuwachtig', zegt hij. 'Het is niet leuk om zonder papieren te zitten.'

150 duizend minstens

Zoals West-Europa aantrekkelijk is voor Polen, zo is Polen dat voor inwoners van landen die nog armer zijn. Vooral Oost-Europeanen uit de voormalige Sovjet-Unie nemen er de plaats in van Polen die sinds de toetreding tot de Europese Unie naar het Westen vertrokken zijn. Hoeveel immigranten Polen precies telt, valt moeilijk te schatten. Officiële cijfers spreken van 150 duizend, maar de schattingen lopen op tot een half miljoen of meer. Een groot deel van hen verblijft legaal in Polen. Vooral Oekraïners, die veruit de grootste groep immigranten uitmaken, hebben tegenwoordig weinig problemen om aan een Pools visum te komen. De enige voorwaarde is dat ze niet langer dan zes maanden per jaar in Polen verblijven.

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden