In Petersburg wint de ploertendoder

Criminelen voeren de boventoon bij de verkiezingscampagne in Sint Petersburg. Barstend van het zelfvertrouwen willen ze de democratische oppositie eens en voor altijd uitschakelen....

BART RIJS

Van onze correspondent

Bart Rijs

SINT PETERSBURG

Onbekenden ranselen een politicus af met ploertendoders, een ambtenaar wordt op klaarlichte dag door een scherpschutter in de drukste straat van de stad neergeknald, mannen met hun zakken vol roebels trekken door de kiesdistricten om stemmen te kopen, op de kieslijsten staan ineens meerdere kandidaten met dezelfde voor- en achternaam, omkoping en bedreiging zijn aan de orde van de dag.

Welkom bij de verkiezingscampagne in Sint Petersburg.

'In de misdaadhoofdstad van het land', zoals de Russische pers schrijft, laten de maffia en hun corrupte handlangers in het stadsbestuur geen middel onbenut om de macht in handen te houden. Ze willen de democratische oppositie bij de gemeenteraadsverkiezingen zondag eens en voor altijd uitschakelen.

'Zo'n smerige campagne heb ik nog nooit meegemaakt', zegt Oleg Sergejev, een politicus die zijn pogingen om de corruptie in te dammen moest bekopen met een gebroken neus en gekneusde ribben. 'De criminelen lopen over van het zelfvertrouwen.'

Sint Petersburg, met zijn statige paleizen en bevroren kanalen, is een betoverende stad. Maar de straten maken een verwaarloosde indruk en de vijf miljoen inwoners zijn verarmd door de economische crisis. Hier geen elegante, peperdure boetieks en exclusieve restaurants, zoals in de hoofdstad Moskou.

De verkiezingen voor de stadsdoema zullen bepalen welke weg Sint Petersburg inslaat. Die van gouverneur Vladimir Jakovlev, een alleenheerser die volgens zijn critici nauwe banden onderhoudt met de maffia en de stad als zijn persoonlijk bezit lijkt te beschouwen; of die van de democraten, die een doorzichtig bestuur naar westers model nastreven.

De uitkomst van de verkiezingen is van belang voor het hele land, meent publicist en oud-dissident Venjamin Iofe. 'Dit is de generale repetitie voor de verkiezingen voor de Doema in 1999 en de president in 2000. Als de democraten al niet kunnen winnen in Sint Petersburg - een stad die meer op het Westen is geöriënteerd dan de rest van Rusland - maken ze op nationaal niveau ook geen kans.'

De concurrentie is fel. Er zijn zeshonderd kandidaten voor de vijftig gemeenteraadszetels: directeuren van schimmige bedrijven, een nachtclubeigenaar, een kickbokskoning. Vanaf aanplakbiljetten roepen de kandidaten de inwoners van Sint Petersburg op toch vooral op hen en niemand anders te stemmen. 'Ik houd van u', roept het ene biljet. 'Ik woon onder u, stem op mij', verleidt een ander. Niemand weet hoe al deze kandidaten aan de vijftigduizend gulden komen die nodig zijn voor een serieuze gooi naar een zetel. Een van de democratische groeperingen, die een lijst heeft opgesteld van kandidaten met schone handen, kwalificeerde 90 procent van de aspirant-gemeenteraadsleden als corrupt.

Een van de kandidaten trekt van deur tot deur met in zijn gezelschap een loodgieter, een timmerman en een elektricien - terwijl de kandidaat zijn programma toelicht, doen zij gratis reparaties voor de verraste kiezers. Anderen kopen de stemmen rechtstreeks. Ze leggen hun kiezers een heus contract voor: als ze worden gekozen beloven ze zeven gulden vijftig te betalen. De stemmenhandel is big business.

Aleksandr Ivantsjenko, de voorzitter van de nationale kiescommissie, verklaarde dat er stemmen worden verzameld om ze door te verkopen aan de meestbiedende. 'Er heerst een crisissituatie', oordeelde hij. De democratische kandidaten hebben allemaal te kampen met mysterieuze moeilijkheden. Op de kieslijsten verschenen ineens totaal onbekende naamgenoten, blijkbaar om de kiezers in de war te brengen. Zo staan er nu drie Oleg Sergejevs op de stembiljetten, twee Sergej Mironovs en twee Sergej Belajevs. Een van de politieke dubbelgangers trok zijn kandidatuur later in en biechtte op dat iemand hem negenhonderd dollar had geboden wanneer hij zich zou registreren.

Gouverneur Jakovlev ontkent in alle toonaarden de beschuldigingen van de democraten dat zijn adviseurs achter de smeercampagne zitten. Sterker nog, hij zei op de radio dat iedereen die beweert dat de stad wordt beheerd door criminelen, 'gebrek aan respect voor het vaderland' toont.

Veel democraten in Sint Petersburg geloven dat de moord op politica en mensenrechtenactiviste Galina Starovojtova twee weken geleden een onderdeel was van de campagne om de democraten uit het stadsbestuur te houden. Aan de ene kant heeft de moord de angst voor de maffia aangewakkerd, aan de andere kant heeft hij de vastberadenheid van de democraten juist versterkt.

De moord op Starovojtova zou wel eens een ander effect kunnen hebben dan de daders hebben bedoeld. Haar graf op het oude kerkhof van het Aleksandr Nevski-klooster is een zee van bloemen. Nog steeds komen er tientallen mensen hun respect betuigen. Voormalig marineofficier Sergej Vasiljev is een van degenen die met gebogen hoofd rond het graf staan. 'Eerlijke mensen worden vermoord, terwijl degenen waartegen zij streed zich verrijken', zegt hij. 'Ik denk dat veel mensen die anders waren thuis gebleven, nu gaan stemmen zodat dit niet meer kan gebeuren.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden