In perfecte cadans heuvel op en heuvel af

Martin Fiz, bescheiden Spaanse plattelander, wereldkampioen op de marathon, komt binnen met een bord eten van heb-ik-jou-daar. Hij veronschuldigt zich voor deze onbeleefdheid maar het vliegtuig wacht en vliegtuigvoedsel nuttigt hij niet....

Van onze verslaggever

Hans van Wissen

NIJMEGEN

Rosa Mota, Portugees parlementslid, Olympisch marathonkampioene van 1988, had op de prachtige glooiingen tussen Nijmegen en Groesbeek ook gaarne een vooraanstaander rol gespeeld. Maar ze revalideert nog.

Helen Chepchirchir Kimayo, klerk bij de Kenyaanse PTT en tweevoudig Afrikaans kampioene op de 3000 meter, had de Nijmeegse kou gevreesd, ze verwachtte sneeuw en vorst, haar vriendin Joyce Chepchumba had ijselijke verhalen verteld. Maar na een dreigende en kletsnatte morgen was plotseling de lucht opengetrokken en ontwaarde ze een weg die haar verrukte. Ze was meteen bij de concurrentie weggelopen, ze vergat de pijn die het afdalen in haar knieën teweegbracht, ze genoot van het klimmen en ze vestigde een parcoursrecord.

Josphat Machuka, groot Kenyaans talent, pas negentien jaar, dit jaar op de tien kilometer vijfde bij de WK van Göteborg, wist eigenlijk niet eens dat hij het officieuze wereldrecord op de vijftien kilometer had verbeterd. Met 42.23 was hij ruim een halve minuut sneller dan de fameuze Haile Gebrselassie die vorig jaar het elite-veld aanvoerde. En die eveneens behoort tot de hofhouding van Jos Hermens.

Hermens is de trait-d'union tussen Fiz, Mota, Kimayo, Machuka. Nederland mag dan ingeschrompeld zijn als verwekker van grote internationale lopers, het is door Hermens onweerstaanbaar uitgedijd als gast van de 's werelds ware coryfeeën. Martin Fiz behoort niet eens tot zijn equipage maar Fiz noemt Hermens een groot vriend. Hermens nodigde hem uit voor de laatste marathon van Rotterdam. Maanden later nog, na zijn triomf bij het WK in Zweden, toonde Fiz zijn dankbaarheid. De overwinning in Rotterdam had het zelfvertrouwen gegeven dat nog ontbrak.

Rosa Mota kwam door Jos Hermens in contact met arts Peter Vergouwen. De meest succesvolle marathonloopster aller tijden, in 1982 al Europees kampioene, zag haar loopbaan bedreigd door een heupblessure. Dank zij Vergouwen kon zij haar carrière vorig jaar hervatten. Dat ze zich nog niet voluit kan voorbereiden op de Olympische marathon van Atlanta had te maken met een nieuw ongemak, een zenuwbeknelling in de onderrug.

Hermens, voormalig wereld-uurrecordhouder, is van oorsprong Nijmegenaar. Hij bracht Mota in contact met organisator Henk Stevens van de Zeven Heuvelen-loop. Mota is in Portugal nu 'agente' van de Championchip, het concept dat in Nijmegen werd ontwikkeld om de enorme aantallen deelnemers bij massalopen adequaat te 'verwerken'. Op de schoen wordt een chip meegedragen, waarvan de code geregistreerd wordt door dunne antenne-matten bij de finish.

Het systeem wordt internationaal een steeds groter succes. Maar 'Nijmegen' blijft het ook perfectioneren, gisteren onder meer met een enorm beeldscherm waarop de eerste groep van zevenduizend aankomers de eigen 'netto-tijd' meteen kon aflezen. De innovatie-drift ging echter zo ver dat er ook iets kapitaals mísging. De beloofde complete uitslag kon pas 's avonds verstrekt worden omdat een 'netwerk', nodig voor het ordenen van alle gegevens, was uitgevallen. Maar ach, wie zat ermee? Mota zeker niet. Ook die was vol lof voor het evenement.

Met Machuka heeft Hermens weer een andere band. Bij dit soort jonge Afrikanen is de 'makelaar' tevens de ontdekker, de 'scout' met een zeer fijn gevoel voor aanleg. Twee jaar geleden bracht hij de Kenyaan naar de Dam tot Dam-loop, waar Machuka zijn landgenoot Tergat op veertig seconden zette. Ook door perikelen in de Kenyaanse bond volgde een wat minder sprankelend seizoen '94, maar in Nijmegen liet Machuka opnieuw zien dat hij zeker van hetzelfde kaliber is als Haile Gebreselassie, de veelvuldig wereldrecordhouder die een enorm bewonderaar van Hermens is. Een broer van Gebreselassie is asielzoeker in Nederland, een ander, overgekomen uit Ethiopië, eindigde gisteren ondanks zijn volslagen gebrek aan ervaring ook in de voorhoede.

Maar ook hij liep ver in de schaduw van de Machuka die in volle concentratie en volmaakte cadans heuvel op heuvel af denderde. Een marathonloper in spe heft doorgaans nauwelijks de benen omdat het te veel energie kost. Machuka echter raakte met zijn hakken bijna bij elke pas, hoe lang die ook was, de billen. Een toonbeeld van natuurlijke, stilistische begaafdheid.

Hij keek om en zag geen tegenstanders meer, het leek hem even in verwarring te brengen. Jos Hermens riep hem vanuit de volgwagen in het Swahili het woord voor 'kalm' toe, Machuka toonde een glimlach. Maar toen Hermens hem even later in het Engels toeschreeuwde: 'Rustig aan, Atlanta is belangrijker', vertoonde hij geen enkel spoor van geamuseerdheid. De laatste kilometer kwam eraan en hij had op het merkteken 'twaalf' gezien dat het parcoursrecord binnen bereik lag. Zijn laatste kilometer ging in 2.37, terwijl hij de bochten niet eens op hun scherpst aansneed. Zelfs Hermens was stupefait.

Marco Gielen, schuchter plantsoenmedewerker in dienst van de gemeente Belfeld, had zich laten meeslepen door het hoge aanvangstempo dat Machuka het peloton oplegde, ook hij erkende respectvol het niveauverschil. Toch kon hij trots zijn. Enige tijd leek zelfs de derde plaats zijn deel te worden, maar de vijfde was niet minder eervol. Het was in ieder geval een ruggesteun na de deceptie van de Amsterdam-marathon waarin hij uitviel.

Het was ook een ruggesteun voor Hermens die internationaal steeds minder Nederlanders kan voordragen. Zeker bij de vrouwen. Elly van Hulst, die door de IAAF nog steeds een geneesmiddel ontzegd wordt tegen haar inspanningsastma, kwam na een 'martelgang' hyperventilerend en desolaat binnen, en zelfs Carla Beurskens lijkt aan haar laatste heuvelen begonnen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden