In onrustig Bolivia nemen de spanningen toe

Het is wéér onrustig in Bolivia. Inzet zijn de onlangs ontdekte gasvoorraden. President Carlos Mesa moet die tot het uiterste benutten om de armoede te bestrijden, vindt de oppositie....

De protesten tegen de Boliviaanse president Carlos Mesa zijn opnieuw aangezwollen. Woensdag verhinderde de politie met traangas en waterkanonnen dat een grote groep vakbondsleiders, boeren, mijnwerkers en onderwijzers het presidentiële paleis in de hoofdstad La Paz bezetten. Twee dagen eerder werd een aanval van de demonstranten op het parlementsgebouw afgeslagen.

Overal in het land, dat de laatste jaren nauwelijks rust heeft gekend, is de sociale onrust weer voelbaar. In verschillende provincies hebben mijnwerkers wegblokkades opgeworpen. Andere groepen zijn vanuit de buitengewesten met een mars op La Paz begonnen. De demonstrerende mijnwerkers zijn in de hoofdstad luidruchtig en dreigend aanwezig door voortdurend kleine hoeveelheden dynamiet tot ontploffing te brengen.

De protesten gaan door, hoewel de voornaamste oorzaak daarvoor – een nieuwe grondstoffenwet– officieel al van kracht is geworden. Voor de militantste vakbonden gaat die wet echter niet ver genoeg. Zij eisen volledige nationalisering van alle gasvoorraden. Omdat president Mesa dit weigert, eisen ze zijn aftreden.

Mesa wordt ook van de andere kant onder druk gezet. De buitenlandse oliemaatschappijen die het gas exploiteren dreigen het land te verlaten. Ook de Amerikaanse regering en financiële instellingen als het IMF hebben de president gewaarschuwd dat de nieuwe wet ernstige gevolgen heeft.

De wet verdubbelt de belasting op elke kubieke meter gas die bedrijven als het Spaanse Repsol en het Braziliaanse Petrobras uit de grond halen, van 16 tot 32 procent. Daarnaast blijven de maatschappijen 18 procent aan rechten betalen. Doordat zij de helft van al hun inkomsten moeten afdragen zijn hun activiteiten niet meer rendabel, zeggen de maatschappijen. Zij hebben een investeringsstop aangekondigd, waardoor de aanleg van een gasleiding naar Argentinië onzeker is geworden.

De belastingverhoging is via een referendum door de Bolivianen aanvaard en door het parlement goedgekeurd. President Mesa weigert echter zijn handtekening onder de wet te zetten omdat die naar zijn mening Bolivia internationaal zal isoleren. Maandag werd de wet alsnog getekend door de voorzitter van het parlement, een constructie die de grondwet toestaat in geval de president in gebreke blijft.

De radicale oppositie en vakbonden willen met de enorme gasvoorraden die vorig jaar in Bolivia zijn ontdekt de armoede in het land bestrijden. Zij wijzen op het verleden om duidelijk te maken hoe Bolivia niet met zijn grondstoffen moet omspringen. In de koloniale tijd was Bolivia een van de grootste zilverproducenten en halverwege de jaren vijftig van de vorige eeuw was er geen land waar meer tin werd gewonnen. Die bodemschatten verhinderden echter niet dat Bolivia het armste land van het Zuid-Amerika is gebleven.

De sociale onrust in het land dateert niet van gisteren. Anderhalf jaar geleden leidde een golf van protesten tot de val van president Sánchez de Losada. Die zette het leger in tegen de demonstranten, wat meer dan zestig mensen het leven kostte. Losada vluchtte het land uit, op vrijwel identieke wijze als zijn collega Gutiérrez vorige maand in Ecuador.

Zijn opvolger, vice-president Carlos Mesa, werd door de oppositie een adempauze gegund maar kreeg al snel net als zijn voorganger te maken met wegblokkades en massabetogingen. Om de onrust in te dammen heeft Mesa nu een pakket sociaal-economische maatregelen afgekondigd, dat echter met kritiek is ontvangen.

Volgens de radicale oppositieleider Evo Morales probeert de president de situatie te sussen zonder diepgaande hervormingen door te voeren. Werkgeversvoorzitter Roberto Mustafá noemde het pakket onuitvoerbaar omdat Mesa niet zegt hoe hij aan het geld hiervoor denkt te komen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden