In onderzoek week 27

DONOREN

Nier afstaan kan best

Donoren die bij leven een nier afstaan, ondervinden daarvan geen lichamelijke nadelen, ook niet als zij ouder zijn, te dik of een hoge bloeddruk hebben. Dat blijkt uit promotie-onderzoek van Hilde Tent (UMCG). Tent bestudeerde de medische gegevens van 160 donoren en 196 ontvangers van een nier. Donoren boven de 55 jaar hadden na het afstaan van een nier tijdelijk een lagere nierfunctie maar die herstelde zich. De overgebleven nier wordt groter en krijgt meer capaciteit, aldus Tent. Bij patiënten die een nier kregen van een donor op leeftijd of een donor met een verhoogde bloeddruk functioneerde de nier na vijf jaar iets minder goed.


ONDERWIJS

Juf voelt klik met jongens

Meesters zijn zeldzaam op de basisschool, juffen zijn er juist in overvloed. Volgens menig onderwijsgoeroe zou dit vooral voor de jongens slecht uitpakken: zij missen een rolmodel van hetzelfde geslacht, en zijn opgescheept met juffen waarmee ze geen klik hebben. Maar klopt dat wel? Onderzoekers van de Universiteit van Amsterdam deelden vragenlijsten uit aan 649 basisschoolleraren. Conclusie: het zijn juist de juffen die aangeven een goede band te hebben met de jongens in hun klas. Bij meesters is dit iets minder. Bij het onderzoek zijn wel twee kanttekeningen te plaatsen. Eén: de conclusies zijn alleen gebaseerd op zelfrapportage. En twee: aan de jongens zelf werd niets gevraagd.


SCREENING

Baby-dna in moederbloed

Amerikaanse wetenschappers beschrijven deze week in Nature dat ze het genoom van een foetus hebben ontcijferd door alleen het bloed van de moeder te onderzoeken. Vorige maand werd al bekend dat alle erfelijke informatie van een ongeboren kind uit een bloedmonster van de moeder kan worden gehaald maar daarvoor was ook dna-materiaal van de vader nodig. Dat kan een nadeel zijn, schrijven de onderzoekers, als de vader niet bekend is of niet wil meewerken. Tot voor kort konden artsen alleen met een vruchtwaterpunctie bepaalde genetische afwijkingen opsporen. Puncties verhogen de kans op een miskraam iets. Voor Down bestaat nu al een bloedtest. In de toekomst kunnen veel meer aandoeningen via het bloed van de moeder worden opgespoord, tijdens de zwangerschap.


MEDIWIET

Blowen zonder high

Een Israëlisch bedrijf heeft een marihuanaplant geteeld waarvan de gebruiker niet high wordt. Dat kan van belang zijn voor patiënten die medicinaal wiet gebruiken: voor hen is de bijbehorende roes vaak niet belangrijk of zelfs hinderlijk. Persbureau Reuters schrijft dat de plant het belangrijkste werkzame bestanddeel THC mist en alleen een hoge concentratie cannabidiol bevat. Deskundigen wijzen erop dat nog veel onduidelijk is over de medicinale werking van de plant. Het is goed mogelijk dat de twee bestanddelen daarvoor op elkaar moeten inwerken. Patiënten gebruiken mediwiet onder meer als pijnstiller.


HERSENWETENSCHAPPEN

Pokerbrein ontrafeld

Onderzoekers van Duke University vonden 18 proefpersonen die nog nooit een potje poker hadden gespeeld. De vrijwilligers kregen de basisregels uitgelegd en speelden op de computer. Wat bleek? Met hersenscans was aardig te voorspellen of de spelers zouden bluffen of niet. Opvallend: dit lukte alleen wanneer de proefpersoon dacht dat hij het via de computer tegen een menselijke tegenspeler opnam. Wanneer spelers dachten dat ze tegen een computer kaartten, bleken de breinplaatjes geen voorspellende waarde te hebben. Volgens de onderzoekers bewijst dit dat hersenen andere signalen afvuren in sociale en niet-sociale situaties.


PAARGEDRAG

Inktvis speelt vrouwtje

Australische biologen hebben ontdekt dat het mannetje van de zeekat Sepia plangon een subtiele truc heeft om tegelijk rivalen van een aantrekkelijk vrouwtje af te houden en zelf dat vrouwtje te charmeren. Het dier is in staat aan de kant van de concurrent de kleuren van een vrouwtje te produceren, terwijl hij aan de kant van het vrouwtje zijn meest spectaculaire mannenkleuren toont. Dit gebeurt volgens de onderzoekers alleen als er twee mannen in het spel zijn en één vrouw, melden ze deze week in Biology Letters.


WEDDENSCHAP

Hawking verliest

De Britse fysicus Stephen Hawking heeft woensdag 100 dollar verloren in een weddenschap uit 2008 over Higgsdeeltjes met zijn Amerikaanse collega Gordon Kane. Hawking meende dat CERN geen Higgsdeeltje zou vinden. Hawking is bekend om zijn weddenschappen over vakmatige zaken. Eerder verloor hij een weddenschap met Kip Thorne over zwarte gaten. Dat kostte hem een levenslang abonnement op een honkbaltijdschrift.


ZWIJGZAME COLLEGA

Winkelhulp op wielen houdt de voorraad bij

Hij zegt niet veel, de nieuwe collega van het personeel van de campuswinkel van de Carnegie Mellon University. Maar AndyVision neemt ze wel een vervelende klus uit handen. De robot houdt de inventaris op orde. Hij meldt welke producten (bijna) uitverkocht zijn en of artikelen op de verkeerde plaats zijn teruggelegd. AndyVision kan streepjescodes lezen, maar ook opschriften en de vorm van artikelen herkennen.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden