In onderzoek week 21

KLIMAATWETENSCHAP

Witwassen wolken exit

Engelse onderzoekers hebben een omstreden zee-experiment om wolken, als middel tegen klimaatverandering, witter te maken afgeblazen. Intern gesteggel werd het SPICE-experiment ('stratospheric particle injection for climate change') fataal. Bij het experiment zou men op zee waterdruppeltjes in de dampkring sproeien uit een tuinslang die hoog boven een schip aan een luchtballon hing. Ooit zou dat kunnen met zwaveldeeltjes, een stof die meer en wittere wolken geeft, die vervolgens meer zonlicht weerkaatsen en de opwarming van de aarde dempen. Maar de initiatiefnemers zien nu af van de proef, nadat duidelijk werd dat twee van de deelnemers patent hebben aangevraagd op de sproeitechniek. Dat zou de indruk kunnen wekken dat het team financieel belang heeft bij het toch al zeer omstreden geknutsel aan het klimaat, vinden de andere onderzoekers, die zijn verbonden aan diverse onafhankelijke Britse universiteiten. Het onderzoek gaat nu door in het lab.


NATUURKUNDE

Nieuwe ketchupfles

Je houdt de fles op de kop, klopt als een razende op de onderkant, en nog stééds wil dat laatste beetje ketchup niet tevoorschijn komen. Nanotechnologen van MIT zeggen de oplossing voor dit universele probleem te hebben bedacht. Ze ontwikkelden LiquiGlide: een niet-giftige coating die de binnenkant van plastic en glazen flessen spekglad maakt. Bij demonstraties toonden ze hoe de laatste restjes ketchup zo soepel als limonade uit de fles stromen. Volgens de onderzoekers is hun coating, die aan te brengen is met een spuitbus, geen triviale vondst. Als alle sauspotten en -flessen op de aardbol met LiquiGlide worden uitgerust, scheelt dit jaarlijks een miljoen ton aan weggegooid voedsel, schatten ze.


GENEESKUNDE

Malariapillen op pijnbank

Eenderde van alle malariapillen in Zuidwest Azië en Afrika is van slechte kwaliteit of ronduit nep. Dat schrijven Amerikaanse onderzoekers deze week in The Lancet Infectious Diseases. Ze onderzochten ruim 1.400 monsters van zeven verschillende malariamedicijnen. Een deel bevatte te weinig of juist te veel werkzame stof. Dat vergroot de kans op resistentie tegen de medicatie. De verkeerde pillen worden bijvoorbeeld gefabriceerd door criminelen die er veel geld mee verdienen. Ook worden medicijnen die over datum zijn soms van een vers etiket voorzien.


Jaarlijks sterven tussen de 600 duizend en 1,2 miljoen mensen aan malaria. De onderzoekers benadrukken dat de sterfte alleen kan afnemen als de bevolking in risicolanden toegang heeft tot de juiste medicatie.


BIOLOGIE

Bruin blauwtje in opmars

Het bruine blauwtje, een Europese vlindersoort (foto), heeft zich sinds de jaren tachtig in rap tempo verspreid over Groot-Brittannië, schrijven Engelse onderzoekers in Science. Deze vlinder, officiële naam Aricia agestis, heeft zijn leefomgeving bijna 80 kilometer naar het noorden uitgebreid. Dat blijkt uit observaties van de afgelopen veertig jaar in Zuidoost Engeland. Opmerkelijk, want het leefgebied van veel andere diersoorten is dankzij de opwarming van de aarde juist verkleind. De vlinder leefde vroeger vooral op het zonneroosje, die vooral op de zonnige zuidkant van heuvels groeit. Nu het klimaat overal warmer is, vlijt het bruine blauwtje steeds vaker op andere planten neer, zoals de ooievaarsbek.


GENEESKUNDE

Griepprik helpt foetus

De griepprik is niet gevaarlijk voor zwangere vrouwen. Sterker, ongeboren kinderen zijn gebaat bij vaccinatie van de moeder. Tot die conclusie komen Canadese onderzoekers na een analyse van alle ziekenhuisgeboortes die tijdens de grieppandemie van 2009-2010 in Ontario plaatsvonden (American Journal of Public Health). Veel zwangere vrouwen waren twee jaar geleden huiverig voor vaccinatie uit vrees voor complicaties bij hun ongeboren kind.


Van de ruim 55 duizend Canadese zwangeren liet bijna de helft zich inenten tegen de Mexicaanse griep. In die groep kwamen minder vroeggeboortes voor, hadden minder baby's een laag geboortegewicht en stierven minder kinderen al voor de geboorte.


Eerder onderzoek heeft al het omgekeerde aangetoond: kinderen van zwangere vrouwen die de Mexicaanse griep kregen, werden vaker te vroeg of dood geboren. Bekend is dat zwangeren sneller ernstig ziek worden door de griep.


KLEURPLAAT MARS

Jong stuk blijkt oud

Mars, een rode planeet? Niet volgens deze geologische kaart, waar de kleuren verschillende soorten bodem weergeven. Deze week gaven de rood omrande gebieden enige ophef: ze blijken 2- tot 3 miljard jaar ouder dan tot dusver aangenomen. Een detail, ware het niet dat de marslander Curiosity, die in augustus op Mars aankomt, de ouderdom van het gebied moest onderzoeken. Nu mag Curiosity controleren of de nieuw geschatte ouderdom klopt. Het afgebeelde gebied is in het echt zo'n 1000 kilometer breed: van Amsterdam naar Milaan.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden