In onderzoek week 19

RUIMTEVAART

Weer 'ruimtetaxibedrijf'

De Amerikaanse rakettenbouwer ATK heeft plannen ontvouwd voor een 'ruimtetaxi' die vanaf 2015 astronauten in een baan om de aarde gaat brengen. ATK hengelt daarmee naar de contracten die NASA wil toekennen aan twee leveranciers van bemande ruimtevaartuigen, als opvolger van de afgedankte spaceshuttles. De dienst wil niet afhankelijk zijn van plekken aan boord van Russische Sojoezcapsules. ATK heeft zijn Libertydraagraket samengesteld uit onderdelen van de spaceshuttle en de Europese Ariane.


ATK heeft wel wat ervaring op dit vlak. Het leverde jarenlang de vastebrandstofraketten voor de spaceshuttle. Een andere gegadigde voor de NASA-contracten is SpaceX. Dat hoopt over een week zijn Dragoncapsule aan het ISS vast te maken.


FYSIOLOGIE

Nieuw: sociale jetlag

Het lijkt niet gezond de wekker altijd te vroeg te zetten. Recentelijk is een nieuw syndroom gevonden dat sociale jetlag is gedoopt: chronisch slaaptekort door de toenemende discrepantie tussen de biologische klok en de 'sociale klok', onze dagelijkse agenda. Het was al bekend dat mensen met een ernstige sociale jetlag relatief vaker roken en alcohol en koffie drinken. Ze blijken nu ook vaker een hoge Body Mass Index te hebben, een maat voor overgewicht. Onderzoekers van de universiteiten van München en Groningen berekenden het verband op basis van bevolkingsonderzoek (Current Biology).


MICROBIOLOGIE

Virus doodt laborant

Een jonge Amerikaanse wetenschapper is bezweken aan een hersenvliesontsteking die hij waarschijnlijk in het laboratorium heeft opgelopen. De 25-jarige Richard Din werkte in een ziekenhuislab in San Francisco aan een vaccin tegen serotype B van de meningokokbacterie, het enige type waartegen nog geen vaccin bestaat. Hoe hij besmet is geraakt, is nog niet bekend, schrijft Science Insider. In het lab wordt al twintig jaar met de bacterie gewerkt en de veiligheidsmaatregelen waren in orde. Besmettingen in het lab komen vaker voor, maar hoeveel daarvan fataal zijn, is onbekend. De laatste telling is 35 jaar oud: 4100 besmettingen en 173 doden. Vorig jaar pleitte een microbioloog in Nature voor een mondiaal register.


PSYCHOLOGIE

Verslaafd aan Facebook?

Het lijkt een testje uit een damesblad, maar de Bergen Facebook Addiction Scale is volgens Noorse onderzoekers wel degelijk een wetenschappelijk verantwoorde manier om te peilen of je verslaafd bent aan Facebook. 423 proefpersonen gaven aan in hoeverre 7 stellingen op hen van toepassing zijn. Elk van de stellingen speelt in op een typisch kenmerk van verslaving, zoals afkickproblemen of het hunkeren naar een steeds hogere dosis om de behoefte te bevredigen. Wie op 4 of meer van de stellingen 'op mij van toepassing' antwoordt, is officieel Facebookverslaafd. Uit de eerste resultaten blijkt dat vrouwen een relatief hoog risico lopen op virtuele babbelzucht.


BIOLOGIE

Nieuwe vogelspin

Onderzoekers van de Auburn University in de VS hebben een nieuw soort vogelspin ontdekt in hun achtertuin, zo schrijven ze in het tijdschrift ZooKeys. Uit dna-onderzoek blijkt dat de nieuwe, overigens ongevaarlijke spinsoort genaamd Myrmekiaphila tigris anders is dan de uiterlijk gelijkende M. foliata. De spin is drie centimeter lang en behoort tot een spinnengroep van elf andere soorten die allemaal naar voren gerichte kaken hebben. De spinnen leven alleen in het zuidoosten van de Verenigde Staten. De vrouwtjes zitten vaak in holletjes onder de grond, de mannetjes verschuilen zich vaak bij stoepranden, zwembaden en soms in garages.


GENEESKUNDE

Postnatale depressie

Britse wetenschappers hebben een manier gevonden om te achterhalen welke vrouwen risico lopen op een postnatale depressie. Ze onderzochten vrouwen die na de bevalling depressief werden en ontdekten dat zij bepaalde genetische afwijkingen hebben, waardoor ze gevoeliger reageren op omgevingsfactoren die een depressie kunnen veroorzaken. Met die informatie kan in de toekomst wellicht een bloedtest worden ontwikkeld waarmee zwangere vrouwen kunnen worden getest.


GENEESKUNDE

Virale kanker: 2 miljoen patiënten per jaar

Een op de zes gevallen van kanker is het gevolg van een infectie die is te voorkomen of te behandelen. Vier ziekteverwekkers veroorzaken jaarlijks kanker bij wereldwijd twee miljoen patiënten, zo blijkt uit een analyse in The Lancet Oncology. Het gaat om het hpv-virus, dat baarmoederhalskanker veroorzaakt, de virussen hepatitis B en C en de helicobacterbacterie, die tot maag- en leverkanker kunnen leiden. Het aantal kankergevallen ten gevolge van infecties is in ontwikkelingslanden met 23 procent een stuk hoger dan in de Westerse wereld (7 procent).


ZOMBIES GA WEG!

Schimmel helpt mier

Voor de mier op de foto is het te laat, maar behulpzame schimmels kunnen mierenkolonies redden van de 'zombieschimmel' Ophiocordyceps unilateralis, een parasiet die het brein van de mieren infecteert, waardoor de mier als een soort zombie gaat ronddolen voordat hij sterft. Biologen ontdekten dat op de zombiemieren soms een witte, pluizige schimmel zat. Die blijkt te voorkomen dat de parasitaire schimmel zijn sporen verder verspreid (PLoS One).


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden