In onderzoek week 17

AARDWETENSCHAP

Oerkorst duikt op

De Cook-eilanden in de Stille Zuidzee blijken restjes aardkorst te bevatten van maar liefst 2,5 miljard jaar geleden - toen de aarde nog een kale oerwereld was waar alleen microben leefden. Nog ongelooflijker: het gesteente heeft een reis overleefd door het binnenste van de aarde. Onderzoekers van het Carnegie-instituut in Washington maken dat op uit zwavelatomen die ze in het gesteente aantroffen. Op sommige atomen heeft ultravioletstraling ingewerkt die er alleen maar was voordat microben de dampkring volpompten met ultravioletdempende zuurstof. Het gesteente is daarna via een breuklijn weggezakt in de aardmantel, om miljarden jaren later als vulkaangesteente weer aan de oppervlakte te komen.


PALEONTOLOGIE

Naturalis wil t. rex

Voor het natuurhistorisch museum dat alles al heeft: Naturalis heeft zijn zinnen gezet op de botten van een Tyrannosaurus rex. Af te halen in Wyoming, waar onderzoekers van het Leidse biodiversiteitscentrum de komende weken gaan helpen het dier veilig te stellen. Van de T. rex in kwestie zijn nog maar een paar botjes ontdekt. Het is afwachten wat men nog meer van het dier gaat vinden: wereldwijd zijn er slechts twee T. rexen voor meer dan de helft bewaard. De Nederlandse T. rex moet het pronkstuk worden van het verbouwde Naturalis, dat in 2017 opent. Het zou de eerste T. rex op Europese bodem zijn.


DUBBELSTER

Einstein slaagt

Hij heet PSR J0348+0432 en kan met recht de vreemdste dubbelster ooit worden genoemd. Centraal is een superzware neutronenster van misschien 20 kilometer doorsnee die 25 keer per seconde om zijn as draait, met een witte dwergster die er eens in de tweeënhalf uur omheen draait. Het systeem, waarvan de knipperende radiostraling is ontdekt met telescopen van ESO, blijkt zich exacte te gedragen zoals de zwaartekrachttheorie van Albert Einstein voorspelt. Ruimte en tijd worden onder de extreme zwaartekracht zodanig vervormd dat er golven in ontstaan. Daardoor verliest het systeem geleidelijk energie, en komen de sterren dichter bij elkaar. De omloopttijd van de sterren wordt 8 miljoenste seconde per jaar kleiner, meet ESO (Science deze week). Precies wat Einstein voorspelt.


NOBELPRIJZEN

Dna-prijs haast chemie

Weinig had het gescheeld of de ontdekkers van de structuur van dna, Francis Crick en James Watson, hadden niet de Nobelprijs voor de geneeskunde, maar die voor de chemie gewonnen. Dat blijkt uit nieuw aan het licht gekomen stukken uit het archief van het Pasteur Instituut in Parijs. Uiteindelijk ging de chemieprijs naar Max Perutz en John Kendrew voor de ontrafeling van de structuur van het bloedeiwit hemoglobine en het spiereiwit myoglobine. Dat het enige vrouwelijke dna-teamlid Rosalind Franklin de prijs miste, blijkt geen discriminatie: bij de eerste nominatie was Franklin al overleden.


BEHGHK

Spreek uit: 'burk'. De naam die het higgsdeeltje zou krijgen als je de belangrijkste geleerden die hebben bijgedragen aan de ontwikkeling van de theorie eromheen achter elkaar zou zetten: Robert Brout, François Englert, Peter Higgs, Gerald Guralnik, Carl Hagen en Tom Kibble. Deze week rakelde Hagen de naamkwestie weer op. Hagen stelde in een interview voor om het Higgsdeeltje SM2 te dopen: kort voor 'standard model scalar meson'.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden