In onderzoek week 13

MAARTEN KEULEMANS

STERRENKUNDE

Miljarden 'aardes' erbij

Rond zwakke, rode dwergsterren cirkelen waarschijnlijk tientallen miljarden rotsachtige planeten met een vergelijkbare grootte als de aarde. Die schatting baseert een internationaal onderzoeksteam op metingen met een speciale spectrograaf van de 3,6-meter telescoop van de ESO-sterrenwacht in Chili. Rode dwergsterren zijn het meest voorkomende stertype in de Melkweg. De al gedane ontdekkingen doortrekkend, vermoeden de onderzoekers dat rond ongeveer 40 procent van alle rode sterren een 'superaarde' cirkelt in de leefbare zone, de gordel waarbinnen vloeibaar water op het planeetoppervlak kan voorkomen. Omdat rode dwergen soms heftige uitbarstingen hebben, die voor schadelijke straling kunnen zorgen, is aanwezigheid van leven op de buurplaneet toch onwaarschijnlijk. Het komt waarschijnlijk zelden voor dat grotere planeten, formaat Jupiter, rond de rode dwergen draaien.

PEDAGOGIEK

Foute-vriendverbod faalt

Ouders die hun kinderen verbieden om met verkeerde vrienden om te gaan, bereiken een averechts effect. Een verbod drijft kinderen juist in de richting van criminele leeftijdsgenoten. Dat concludeert Loes Keijsers, sociaal wetenschapper aan de Universiteit Utrecht in het blad Child Development. Keijsers liet bijna vijfhonderd Nederlandse jongeren drie jaar lang jaarlijks een vragenlijst invullen. Ook hun ouders en vrienden deden dat. Bijna driekwart van de jongeren had in die periode weleens crimineel gedrag vertoond, zoals vandalisme en winkeldiefstal. Jongeren bij wie het contact met delinquente vrienden was verboden, hadden een jaar later juist meer van die vrienden. Keijsers adviseert ouders om met hun kinderen in gesprek te gaan over hun vriendschappen.

GENEESKUNDE

Paleo-hap helpt

Als we weer gaan eten zoals onze voorouders in de Steentijd, kunnen we gezonder oud worden. Dat concludeert Remko Kuipers in het proefschrift waarop hij deze week aan de Rijksuniversiteit Groningen is gepromoveerd. Onze voorouders werden weliswaar niet zo oud, maar dat kwam vooral door infectieziekten en kindersterfte. Het voedingspatroon van de jager-verzamelaars was zeer gezond. Kuipers toont aan dat hun dieet vergeleken met westerse voeding meer eiwitten, minder koolhydraten, minder linolzuur en meer omega-3 vetzuren bevatte. Wie te weinig van die vetzuren eet, heeft meer kans op hart- en vaatziekten en depressie. Teveel linolzuur leidt weer tot minder aanmaak en inbouw van die omega-3 vetzuren in het lichaam. Al sinds de jaren zeventig duikt het 'paleodieet' geregeld op in vooral Amerikaanse afslankboeken.

TECHNOLOGIE

Harmonica's in de zon

Toen de zon maar niet wilde schijnen, dachten Jeffrey Grossman en collega's van MIT dat hun experiment met rechtopstaande zonnecellen vast zou mislukken. Tot ze hun metingen bekeken: de zonnecellen in harmonicavorm bleken twee tot zelfs twintig maal zoveel energie op te wekken als dezelfde cellen plat op de grond. Ook met zon blijken de cellen veel meer stroom te leveren, schrijven ze in het blad Energy and Environmental Science. Volgens Grossmans berekeningen komt dat doordat de zonnecellen vanuit meer hoeken licht ontvangen, zodat ze beter gebruikmaken van de ochtend- en de middagzon.

BIOLOGIE

Tuimelaar is bemiddelaar

Mannetjesdolfijnen sluiten vaak verbonden met mannetjes van andere groepen. Dat blijkt uit onderzoek naar tuimelaars in Shark Bay, voor de kust van West-Australië. Dat betekent dat dolfijnen in een open gemeenschap leven, schrijven de biologen in Proceedings of the Royal Society B. De manier waarop dolfijnen samenleven, lijkt sterk op die van chimpansees: verbonden tussen mannetjes zijn sterker dan die tussen vrouwtjes. In dolfijnengemeenschappen zijn er echter geen mannetjes die de groep verdedigen. Uit de observaties blijkt nu dat de dolfijnen een pact sluiten door fysiek contact, zoals het tegen elkaar aan wrijven.

undefined

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden