In onderzoek: week 08

PLANEETONDERZOEK

De maan beweegt...

De maan krimpt niet alleen heel langzaam, als een opdrogende krent - plaatselijk blijkt hij juist ook wat op te zwellen. Dat blijkt uit opnamen van de om de maan cirkelende satelliet Lunar Reconaissance Orbiter. Een verrassing, want 'we dachten altijd dat de maan in geologisch opzicht volledig dood was', aldus maangeoloog Thomas Watters op NASA-tv. Dat de maan krimpt en rimpelt, kwam twee jaar geleden aan het licht en is logisch, omdat de maan nog altijd afkoelt. De ontdekking van sporen van plaatselijke oprekking - in de vorm van brede, verzakte geulen - is onverwachter. Onderzoekers denken dat er onder de grond nog warme plekken moeten zitten die de maan plaatselijk opwarmen (Nature Geoscience).

PLANEETONDERZOEK

... en Mars trouwens ook

Ook de rode planeet is misschien beweeglijker dan verwacht, onthulden intussen opnames van de nauw aan de Lunar Reconaissance Orbiter verwante marssatelliet Mars Reconaissance Orbiter. Onderaan amper twee miljoen jaar geleden gevormde zandheuvels zag de satelliet rotsblokken liggen, wat erop duidt dat ze naar beneden zijn gerold. Bij sommige marsrotsen zijn de rolsporen zelfs nog zichtbaar, wat duidt op een zeer recente gebeurtenis. Hoewel Mars, als kleiner broertje van de aarde, allang gestold hoort te zijn, duiden de waarnemingen op een onverwacht recente 'marsbeving', aldus een onderzoeksteam onder leiding van de Brit Gerald Roberts (Journal of Geophysical Research). De manier waarop de stenen zijn weggerold lijkt namelijk sterk op steenverplaatsingen na de aardbeving bij het Italiaanse plaatsje L'Aquila in 2009.

NEUROPSYCHOLOGIE

Laat opa gamen

In de aanzwellende stroom curieuze experimenten met ouderen lieten drie psychologen van de North Carolina State University 39 senioren tot 77 jaar oud twee weken intensief het online avonturenspel World of Warcraft spelen. Dat krikte hun cognitieve vaardigheden merkbaar op, aldus de psychologen in het vakblad Computers in Human Behaviour. Nadere inspectie leert echter dat het alleen de ouderen waren die vooraf al opvallend slecht scoorden in cognitieve testjes, die enige baat lijken te hebben bij het WoW-dieet. Het beste wat de onderzoekers daarvan kunnen maken is dat het spel een sociale en intellectueel uitdagende omgeving biedt. Eerdere studies naar de uitwerking van gamen lieten altijd een gemengd beeld zien.

TWEET

'Lessen van sneller-dan-lichtneutrino's: (1) wetenschap is moeilijk (2) wetenschap is zelfcorrigerend (3) maak je kabeltjes goed vast.'

Astronoom Mike Brown (@plutokiller) reageert via Twitter op het nieuws dat de neutrino's die sneller dan licht leken te gaan waarschijnlijk een bekabelingsfout zijn.

SOCIOLOGIE

Boekenbeer bedreigd

Slecht nieuws voor Winnie de Poeh, Meneer Krokodil en panter Bagheera: wilde dieren komen steeds minder vaak in kinderboeken voor. Dat althans maakt socioloog J. Allen Williams op uit bestudering van 8.100 plaatjes in 300 kinderboeken die tussen 1938 en 2008 werden genomineerd voor een prestigieuze kinderboekenprijs voor het Engelse taalgebied. Geleidelijk maken in kinderboeken bossen en wilde dieren plaats voor huisdieren en menselijke omgevingen als steden en huizen, aldus Williams in Sociological Inquiry.

Een 'significante en gestage opmars van de bebouwde omgeving' die volgens hem niet veel goeds belooft. 'Mijn zorg is dat dit gebrek aan contact resulteert in minder liefde voor de natuur, minder empathie voor het lot van andere soorten en minder begrip voor veel belangrijke milieuproblemen.'

GENEESKUNDE

Blastoom krijgt genkaart

Wetenschappers van het Amsterdamse AMC zijn erin geslaagd om het volledige genetische materiaal te ontrafelen van het neuroblastoom, een agressieve vorm van kinderkanker. Zo hebben ze twee oorzaken achterhaald voor het ontstaan van de tumor, schrijven ze deze week in Nature. Jaarlijks krijgen ruim twintig kinderen in Nederland neuroblastoom, een tumor die ontstaat uit zenuwweefsel. AMC-onderzoekers beschikten over weefsel van 87 kinderen en stelden daarvan de complete dna-volgorde vast. Dat is bijzonder, omdat meestal alleen het actieve deel van het dna in kaart wordt gebracht. Door ook de rest te bestuderen ontdekten de onderzoekers dat een aantal chromosomen in de tumor volledig verwoest zijn, door honderden breuken in de genen. Daarnaast blijken genen die te maken hebben met de uitgroei van zenuwen niet goed te functioneren.

RUIMTEVAART

Weer plan voor ruimtelift

We moeten er nog een jaart of veertig op wachten, maar dan kunnen we zonder raket de ruimte in. Dat beweert althans het Japanse constructiebedrijf Obayashi, dat plannen heeft ontvouwd voor een ruimtelift - een oud idee uit de ruimtevaart. De lift moet maximaal dertig personen met een snelheid van 200 kilometer per uur op 36 duizend kilometer afstand van de aarde brengen. Ter vergelijking: astronaut André Kuipers zweeft op 450 kilometer hoogte. De lift gaat er een week over doen om zijn bestemming te bereiken. De ingenieurs van Obayashi denken aan een liftkooi die langs een kabel kruipt gemaakt van koolstof nanobuisjes. Het uiteinde willen ze vastmaken aan een ankerpunt op een kwart afstand van de maan. Wat de aanleg moet kosten is onbekend. Obayashi heeft ervaring met hoogstandjes: het bedrijf bouwde de Tokyo Sky Tree, net geen 634 meter hoog. Ruim 5,6 keer de Dom in Utrecht.

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden