In onderzoek: week 04

NATUUR

Vleermuis spot rimpels

Zelfs als de Midden-Amerikaanse tungarakikker zich stilhoudt, is hij voor een vleermuis zo zichtbaar als de roos van een dartbord. Dit blijkt uit onderzoek van onder anderen de Leidse bioloog Wouter Halfwerk, deze week gepubliceerd in Science. Tungarakikkers lokken vrouwtjes door een luchtzak onder hun bek op te blazen en daarmee als een soort accordeon fluittonen te maken. Zodra de kikkers een overvliegende vleermuis zien, staken ze direct hun gezang. Toch blijven de kikkers voor vleermuizen nog een paar seconden opvallen. Dit komt door de waterkringen die de bewegende luchtzak veroorzaakt. Uit de studie volgt: rimpels vergroten het risico op een vleermuizenaanval. De kikker kan zijn overlevingskansen vergroten door zijn serenades te zingen tussen bladeren; dat verstoort de echolocatie van de vleermuis.


NATUURKUNDE

Kristal en toch glas

Onderzoekers van FOM en de Universiteit Utrecht hebben kristallen gemaakt van microscopische acrylstaafjes, die tegelijk een geordend rooster zijn en toch vloeibaar in optische zin. De deeltjes ordenen zich wel netjes in een rooster, zoals atomen of moleculen in een vaste stof. Maar tegelijk houden de deeltjes genoeg draaimogelijkheden om een wanordelijk glas te lijken voor passerend licht. Pas als er een elektrische spanning op het kristal wordt gezet, komen de deeltjes zodanig in het gelid te staan dat licht er netjes door wordt verstrooid. Mogelijk, denken de onderzoekers, zijn er toepassingen voor te vinden in lcd-achtige schermen. Onderzoekers biedt het zicht op de glasfase van materie, die nog niet echt goed begrepen wordt.


ASTRONOMIE

Kosmisch web gespot

Amerikaanse en Duitse astronomen hebben voor het eerst een echte glimp opgevangen van het zogeheten 'kosmisch web', een sliertig netwerk dat volgens simulaties veel van het universum vult. Op een foto van een quasar op pakweg 10 miljard lichtjaar afstand blijkt een blauwe veeg licht te zien, die volgens de onderzoekers ontstaat doordat ijl waterstofgas oplicht onder de ultraviolette straling van het sterrenstelsel. De veeg beslaat in werkelijkheid ongeveer 2 miljoen lichtjaar van de ruimte. Volgens de ontdekkers is het een deel van het kosmische web. Daarvan bestaat volgens berekeningen 84 procent hoe dan ook uit donkere materie, die wel zwaartekracht geeft, maar geen licht.


ADERVERKALKING

Nanodeeltje geneest

Bloedvaten die zijn aangetast door aderverkalking kunnen in een week tijd herstellen door een behandeling met lichaamseigen nanodeeltjes, gevuld met medicijnen. De deeltjes leveren de medicatie af op de plek waar plaques - vetachtige stoffen - zich hebben opgehoopt. Dat schrijven onderzoekers van het AMC in Nature Communications.


De studie werd uitgevoerd bij muizen. Als kruiwagen voor de medicatie gebruikten de onderzoekers moleculen HDL, zogeheten goed cholesterol. Plaques trekken ontstekingscellen aan die de vaatwand verzwakken, waardoor die kan scheuren. De medicatie bleek bij de muizen de onstekingsactiviteit binnen zeven dagen lam te leggen.


HEMELS DUET

Het duo ruimtesondes Voyager 1 en 2 zeilen al 37 jaar door het zonnestelsel en meten onderweg de zonnewind. Geluidskunstenaar en informaticus Domenico Vicinanza heeft die metingen nu omgezet in een duet voor piano en strijkers, waarvan de noten samenhangen met de binnenkomende signalen. De 'spelers' zijn inmiddels miljarden kilometers van elkaar verwijderd. Eerder deed Vicinanza ook een 'sonificatie' van de data van CERN waarmee het higgsdeeltje werd aangetoond.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.