In onderzoek week 02

BIOLOGIE

Haai wordt bejaard

De witte haai wordt niet een jaar of 30, zoals biologen dachten, maar kan wel tot in de 70 worden. Amerikaanse zeebiologen hebben dat ontdekt met een nieuwe manier van ouderdomsbepaling: in de wervels van de dieren op zoek gaan naar radioactieve koolstofatomen uit het tijdperk van de bovengrondse atoomproeven, in de jaren vijftig en zestig. Normaal gesproken schat men de ouderdom van veel dieren door de 'groeiringen' in hun botten en tanden te tellen. Bij haaien is dat lastig, omdat hun skelet uit kraakbeen bestaat. Een studie van acht haaien in PLoS One levert met de nieuwe methode nu het inzicht dat het oudst onderzochte vrouwtje 40 jaar was, en het oudste mannetje 73 - veel ouder dan verwacht.


STEENTIJD

Oermens met kiespijn

Tandbederf is bij nader inzien toch niet voorbehouden aan moderne mensen met hun suikerrijke voedsel. Jager-verzamelaars die zo'n 14 duizend jaar geleden in het huidige Marokko leefden, hadden haast allemaal ernstige cariës (PNAS). Ze moeten geregeld hevige kiespijn hebben gehad, een vieze adem en soms zelfs ernstige kaakabcessen, zo blijkt uit bestudering van 52 al eerder opgegraven mensenresten uit Oost-Marokko. De steentijdmensen aten destijds veel noten en wilde planten. Opvallend is dat ze de gewoonte hadden een of twee voortanden te verwijderen, waarschijnlijk niet als tandartsingreep, maar om een of andere rituele reden.


AARDWETENSCHAP

Spontane vulkanen

'Supervulkanen' zoals die onder Yellowstone Park in de VS kunnen spontaan tot uitbarsting komen zonder een duwtje te krijgen van een aardbeving - maar het goede nieuws is dat je het lang tevoren ziet aankomen. Dat blijkt uit Zwitserse laboratoriumexperimenten, beschreven in Nature Geoscience. Onduidelijk was altijd of een ondergronds magmameer wel genoeg omhoogstuwende kracht had om 'zomaar' aan de oppervlakte te komen. Dat kan, blijkt nu, maar in bijvoorbeeld Yellowstone Park zou zich dat aankondigen doordat de grond honderden meters stijgt. Wereldwijd zijn er zo'n 20 supervulkanen bekend.


STERRENKUNDE

Superaarde met land

Superaardes - planeten die een paar keer zo groot zijn als onze eigen planeet - hebben mogelijk ook oceanen en continenten. Tot dusver ging men ervan uit dat zulke planeten diepe oceanen moeten hebben. Maar nieuwe berekeningen, gepresenteerd op een congres in de VS, wijzen uit dat veel water in de mantel moet zitten, zodat er wel degelijk continenten kunnen voorkomen. De vraag of een planeet continenten heeft is van belang voor de leefbaarheid. Verwering van oppervlaktegesteente heeft namelijk een stabiliserende invloed op het klimaat.


RUIMTEVAART

ISS mag langer mee

Het internationale ruimtestation ISS mag vier jaar langer rondjes om de aarde blijven draaien. Het station zal nu tot 2024 operationeel blijven, meldde de ruimtevaartorganisatie NASA deze week. De verlengde levensduur moet er onder meer toe leiden dat onderzoeksinstituten en bedrijven geld blijven investeren in het onderzoek in gewichtsloosheid.


GEZOND OUD: VERGEET HET

'Wat in het Engels nog wel aardig klinkt - healthy ageing - blijkt in het Nederlands onzin. Je kúnt niet gezond verouderen. 'Gezond oud worden' geeft mensen een valse voorstelling van zaken. Wel kunnen we door in te grijpen het verouderingsproces minder snel laten verlopen.' Hoogleraar ouderengeneeskunde Rudi Westendorp in zijn boek Oud worden zonder het te zijn.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden