In Oekraïne blijft fragiel bestand overeind

Af en toe wordt in Oekraïne nog geschoten, maar het diplomatiek bedongen vredesakkoord dat vorige week in Minsk is gesloten lijkt in gang gezet. Toch kan het elk moment opnieuw misgaan.

Oekraïense militairen voetballen in Svitlodarsk, op de weg die leidt naar Debaltseve, waar afgelopen weken zwaar werd gevochten.Beeld AFP

Drie minuten voor middernacht neemt de Oekraïense president Petro Porosjenko het woord. Het geheel is strak geregisseerd. Eerder die dag was hij met zijn hele gezin en de toegestroomde pers in een kerk om een kaarsje te branden voor de lieve vrede, nu zit hij in uniform in het commandocentrum van de Oekraïense strijdkrachten.

'Wij willen allemaal vrede', zegt hij. 'Ik ook. Als president van Oekraïne, als aanvoerder van de strijdkrachten, als Petro Porosjenko. Ik geef de opdracht voor een staakt-het-vuren aan de strijdkrachten, de nationale garde, het ministerie van Binnenlandse Zaken, de grenswachten, de veiligheidsdienst. Het is 00:00 uur, 15 februari. Ik dank u wel.'

Minder heftig

Tegen verwachting wordt het bestand zondag grotendeels nageleefd. Een staakt-het-vuren wil niet per definitie zeggen dat alle wapens zwijgen, zeker niet in een chaotisch conflict vol vrijwilligers, bataljons en sabotage-eenheden. Op verschillende plekken langs de frontlinie wordt gevochten, maar minder heftig.

Voor de burgerbevolking in het gebied is ieder explosief dat niet wordt afgevuurd winst. Volgens ooggetuigen is het zware gedreun in Donetsk niet meer te horen, de inwoners maken voorzichtig wandelingen.

In het stadje Logvinovo kan voor het eerst de schade worden opgemaakt. Beide partijen gebruiken het bestand om gewonden te verzorgen en de lichamen van de omgekomen soldaten weg te halen. Fotograaf Maxim Avdeev schrijft dat het in Logvinovo 'niet makkelijk is het landschap in beeld te brengen zonder dat er lichamen in beeld komen'.

De strijd was de afgelopen weken het hevigst rondom spoorwegknooppunt Debaltseve. Duizenden Oekraïense soldaten verdedigden een positie die langzaam door de oprukkende rebellen werd omsingeld. Er ontstond in de aanloop naar het staakt-het-vuren onenigheid, volgens de rebellen werd Debaltseve tijdens de overeenkomst in Minsk 'niet genoemd' en mag daar nog gewoon gevochten worden.

Het rechts-radicale Oekraïense bataljon Pravy Sektor liet eerder weten dat het lak heeft aan de overeenkomsten uit Minsk en beloofde door te zullen vechten. Volgens leider Dimitro Jarosj hoeft niemand naar terroristen te luisteren. Hij moest zondag inbinden. Op zijn Facebookpagina schrijft hij dat hij de militaire bevelen zal opvolgen.

Oekraïense soldaten net buiten Artemivsk in Oost-Oekraïne.Beeld Getty Images

Russische troepen

De Amerikaanse ambassadeur in Kiev, Geoffrey Pyatt, publiceerde zaterdag op Twitter satellietfoto's die volgens hem aantonen dat reguliere Russische troepen deelnemen aan de omcirkeling van Debaltseve. Op de foto's zijn zware artillerie en luchtverdedegingsinstallaties te zien. Ook rekende hij voor dat de rebellen in Oost-Oekraïne over meer militair materiaal beschikken dan een klein Europees NAVO-land.

Volgens de OVSE, de organisatie die moet toezien op het bestand, werd er zondag nog altijd gevochten in Debaltseve, al waren de gevechten minder intensief. Debaltseve was een uitzondering, want aan andere delen van de frontlinie was het volgens de organisatie rustig.

Het bestand is fragiel. Beide partijen beschuldigen elkaar van het breken van de overeenkomsten en beide partijen hebben aangegeven terug te schieten wanneer dat nodig is. 'Wanneer we op de wang worden geslagen, keren we niet de andere toe', zei president Porosjenko.

In een volgende stap moet de zware artillerie uit de frontlinies worden teruggetrokken, iets wat zowel de rebellen als het Oekraïense leger zondag toezegden. Of andere punten uit de vredesovereenkomst, waaronder de uitwisseling van krijgsgevangenen, constitutionele hervorming en toezicht op de grensstrook ook werkelijkheid worden is de vraag. Vooral de Russisch-Oekraïense grens in rebellengebied is een heikel punt. Wanneer de Oekraïense autoriteiten daar de controle terugkrijgen zijn de zelfbenoemde volksrepublieken hermetisch afgesloten.

Begrafenis van de 7-jarige Igor Molodetskyk, die stierf door een granaat op zijn school.Beeld Getty Images
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden