In nieuw museum Breda hangt Beyoncé naast Madonna's

In nieuw museum Breda hangt zwangere Beyoncé tussen de Madonna's. Het Stedelijk Museum durft religieuze en digitale kunst te mengen.

Een reliek in de tentoonstelling Wonderlijk weefsel in het nieuwe Stedelijk Museum Breda. Foto Foto: Jeroen Jongeneelen

Een fusiemuseum wil hij het niet noemen, algemeen directeur Dingeman Kuilman (56) heeft het liever over 'twee collecties die samen zijn gekomen' in Stedelijk Museum Breda. De collecties zijn afkomstig van het Museum of the Image (MOTI) en het Breda's Museum. Die musea hielden eind vorig jaar op te bestaan, op 17 juni opende na een snelle renovatie in het pand van MOTI het Stedelijk Museum Breda.

Beide voorgangers hadden het moeilijk. Slechts 33.500 mensen wisten vorig jaar het Breda's Museum te vinden, naar MOTI kwamen dat jaar 45.700 mensen. De collecties lopen sterk uiteen. MOTI richtte zich op digitale kunst en beeldcultuur. Een van de verzamelde 'stukken' is bijvoorbeeld de Million Dollar Homepage, een website waarop de Britse student Alex Tew in 2005 pixels verkocht voor een dollar per stuk. De collectie van het Breda's Museum kent een langere geschiedenis en bevat veel religieuze kunst, erfgoed, stadsgezichten en werken van de Bredase kunstkring.

Kuilman, die een achtergrond heeft als grafisch vormgever en bestuurder, heeft de taak opgepakt deze werelden bij elkaar te brengen in 'een nieuw soort stadsmuseum'. Hij beschouwt het als een maatschappelijke opgave: 'We zijn gewend een stadsmuseum te hebben én een museum voor beeldende kunst. Die musea trekken twee typen bezoekers: thuisblijvers die de stadsgeschiedenis willen bekijken en de kosmopolieten die een stukje MoMA in eigen stad willen.' De museumdirecteur hoopt die mensen bij elkaar te brengen, al zal dat nog onwennig zijn: 'Natuurlijk zijn mensen teleurgesteld dat het Breda's Museum weg is en dat MOTI er niet meer is, dat poetsen we niet zomaar weg.'

Wel is Kuilman met zijn medewerkers in de depots gedoken en zo zijn met hulp van bruiklenen drie tentoonstellingen ontstaan. De opvallendste is Wonderlijk weefsel, die Kuilman samenstelde met curator Ward Jansen. Ze combineren hier religieuze kunst met digitale kunst. Als overeenkomst zien ze de 'hang naar het mystieke', het onzichtbare of onbegrijpelijke, in goddelijk of technologisch opzicht dus. De expositie begint met 18de-eeuwse priestermantels en gaat via relieken en heiligenbeelden naar Google Maps-kunst en een mantel waaronder je je kunt verstoppen voor gezichtsherkenningscamera's.

Dingeman Kuilman. Foto Foto: Jeroen Eijndhoven

'We hebben gewerkt op basis van de collectie', legt Kuilman uit, 'ik hou er niet van eerst een theoretisch kader neer te zetten en dan een tentoonstelling te bouwen, dan slaat het dood.' De tentoonstelling is ingericht als een soort Wunderkammer met gedimd licht. Handig: zowel oude, kwetsbare textiel als digitale kunst gedijen goed in het duister. Kuilman nodigde de Belgische fotograaf Frederik Heyman uit een bijdrage te leveren aan de tentoonstelling. Dat werd de grootschalige video-installatie Stratum, waarin een geloofwaardige mix ontstaat tussen religieuze en digitale kunst. Zo laat Heyman met hulp van geluidsopnamen van preken ijzervijlsel bewegen tot fantastische vormen.

Het museum had in Wonderlijk weefsel rekening te houden met gevoeligheden van het bisdom, waarvan de religieuze werken in bruikleen zijn. Toch is de expositie niet braaf geworden. Tussen de Madonna's hangt bijvoorbeeld de veelbesproken foto van een gesluierde zwangere Beyoncé, die ze begin dit jaar op Instagram zette. Voor Kuilman hoort zo'n foto in de expositie: 'Ik vind dat je zo'n foto van Instagram mag halen en printen.' Elders hangt groot een foto van het hoofdkantoor van de Amerikaanse veiligheidsdienst NSA tussen de kunstwerken die over hedendaagse privacy gaan.

Tekst gaat verder onder de afbeelding.

In video-instakkatie Stratum wordt ijzervijlsel gemixt met preken. Foto Foto: Frederik Heyman

Niet elke grote tentoonstelling hoeft van Kuilman voortaan uit beide collecties te tappen: 'Dat zou krampachtig zijn. Maar ik blijf wel nieuwsgierig waar de aansluiting zit. Ik zou het liefst altijd op deze manier tentoonstellingen maken, associatief en vanuit de collecties.' Voorlopig worden geen stukken afgestoten; dat is ook niet nodig, want het museum wordt gesteund met 3,5 miljoen euro subsidie (evenveel als de voorgangers ge-zamenlijk ontvingen). Voor 2018 plant het museum een grote tentoonstelling over 'de verbeelding van de wetenschap'. Met die programmering hoopt Stedelijk Museum Breda jaarlijks zestigduizend bezoekers te trekken. Een bescheiden ambitie, passend bij de hobbelige geschiedenis van zijn voorgangers.

Wonderlijk weefsel, Stedelijk Museum Breda, t/m 31/12.