In Nepal klinkt luid de roep om een republiek

Koning en volk van Nepal staan lijnrecht tegenover elkaar. De autoritaire vorst Gyanendra weet echter van geen wijken en dus zwelt in de straten de roep om een republiek aan....

De steen mist de soldaat op een haar na. Heel even is het stil. Maar dan begint de jongen in het blauwe overhemd weer te roepen: ‘Murdabad, murdabad!’ En honderden Nepalezen schreeuwen hem na. ‘Murdabad, murdabad!’, ‘Weg met de koning!’

Brandende autobanden en rode bakstenen liggen op de weg die de schreeuwende demonstranten scheidt van de honderden zwaarbewapende soldaten. Steken de demonstranten de ringweg van Kathmandu over, dan overtreden ze het uitgaansverbod dat koning Gyanendra en zijn ministers hebben ingesteld om de protesten tegen hun regime te smoren.

Een paar straten verder gebeurt het. Een groepje jonge Nepalezen waagt zich de weg over, in de richting van de tanks. De soldaten stuiven op de demonstranten af en slaan met stokken op hen in.

Een paar tellen later strompelen twee mannen weg van de chaos. Bij een van hen gutst het bloed over zijn gezicht. Hij is onderwijzer. ‘Murdabad!’ De roep om een republiek klinkt in de straten van Kathmandu, en in andere steden in Nepal.

Nu de koning feitelijk de oorlog verklaart aan zijn eigen bevolking, door alle mogelijke middelen in te zetten tegen vreedzaam bedoelde demonstraties voor democratie, radicaliseren de Nepalezen. Zaterdag demonstreert de goed opgeleide middenklasse. De advocaten, de dokters en de journalisten. Zondag zwelt de massa aan met doorsnee Nepalezen.

Maar aan de basis van de protesten staat de jonge generatie. De studenten. Zij gingen als eersten de straat op, zij krijgen de meeste klappen. Ze schreeuwen: ‘Schiet maar op ons, dan sterven wij als martelaren.’

Een 32-jarige eigenaar van een internetcafé in Pokhara wordt als eerste dodelijk geraakt door soldaten; op zondag volgen nog drie doden. Overal in het land vallen gewonden als soldaten en politieagenten inhakken op de demonstranten en op hen schieten. Honderden demonstranten zijn opgepakt.

Het is een bondgenootschap van zeven politieke partijen dat, publiekelijk gesteund door maoïstische rebellen, heeft opgeroepen tot een vierdaagse landelijke staking en een grote vreedzame demonstratie op zaterdag om te protesteren tegen het regime van Gyanendra, die vanaf 2002 alle macht in het land naar zich toe heeft getrokken. Maar terwijl de politieke partijen de mogelijkheid van een echte constitutionele monarchie zorgvuldig openhouden, weet Gyanendra van geen wijken.

Tienduizenden Nepalezen gaan de straat op, ondanks het uitgaansverbod, ondanks het stilleggen van het mobiele telefoonnetwerk, ondanks de arrestaties van tientallen politieke leiders de afgelopen dagen. ‘Wij strijden tegen een kwade macht’, zegt Malla Sundar, een burgerrechtenactivist, als hij samen met journalisten, mensenrechtenactivisten en artsen voor de Tribhuvan University Teaching Hospital op de openbare weg gaat zitten.

Onmiddellijk worden ze opgepakt door soldaten. Meteen daarna beginnen de toegestroomde studenten bakstenen te gooien en te gillen. ‘Weg met de koning!’, ‘weg met de koning!’

Het is een nieuw geluid in Nepal, een eeuwenoude monarchie waar de koning altijd werd vereerd als de incarnatie van hindoegod Vishnu. Na de koninklijke slachtpartij in 2001, toen kroonprins Diprenda de koning Birendra, zijn vrouw Aishwarya en zeven andere familieleden tijdens een feest doodschoot, waarna hij de hand aan zichzelf sloeg, verkeerde het land wekenlang in diepe rouw. Bij tempels werd druk gebeden voor het zielenheil van de overledenen, en mannen schoren hun hoofd kaal als teken van rouw.

Maar de jonge generatie vindt de monarchie een achterhaald instituut, Daarom hebben de maoïstische opstandelingen zoveel succes op het platteland. In de afgelopen jaren is hun positie alleen maar sterker geworden, toen koning Gyanendra zich ontpopte tot een autocratisch heerser die Nepalezen liet verdwijnen en onschuldigen zonder vorm van proces achter tralies zette. En nu hij op gewelddadige manier een einde probeert te maken aan de demonstraties, wordt de republikeinse stem steeds luider.

‘In Nepal heeft de monarchie zich altijd tegen de democratie gekeerd’, zegt de populaire studentenleider Gagan Thapa (29), die negen keer is gearresteerd, en wie een celstraf van drie jaar boven zijn hoofd hangt wegens ‘misdaden tegen de staat’. ‘Het gaat duidelijk niet samen. Met de mensenrechten is het heel erg slecht gesteld onder dit regime, en bovendien heeft het een groot belang bij het instandhouden van de oorlog met de maoïsten. Daar verdienen deze oorlogsheren geld aan.’

Als koning Gyanendra niet snel de hardhandige aanpak van de demonstraties staakt, en aan de onderhandelingstafel gaat zitten met de politieke partijen, zou de monarchie in gevaar kunnen komen, zegt hoofdredacteur Narayan Wagle van The Kantipur Daily. ‘Deze demonstraties gaan veel verder dan ik had verwacht. Voor het eerst in onze geschiedenis gaan Nepalezen de straat op ondanks een uitgaansverbod. Er wordt excessief geweld gebruikt. Als het zo doorgaat, kan het alleen maar verder escaleren.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden