INTERVIEW

'In Nepal dreigt uitbraak cholera door slechte hygiëne'

Haar huis in Kathmandu staat er nog. Nu richt de Nederlandse Rode Kruis-medewerkster zich op hulp aan de getroffenen in Nepal.

Een familielid tilt een gewond kind, in een veldhospitaal in Kathmandu.Beeld ap

Op het moment van de aardbeving, vorige week zaterdag om 11.56 uur lokale tijd, was de Nederlandse hulpverlener Els Schapendonk (40) thuis in de Nepalese hoofdstad Kathmandu. Met twee weeskinderen keek ze naar een Disneyfilm. Toen begon alles te schudden. 'Mijn aardbevingsalarm ging af. Ik ging met de kinderen bij de deurpost staan, waar de muur het sterkst was. Daar zijn we blijven staan, en hebben we gewacht. Doodeng was dat. Alles om ons heen viel kapot.'

Els Schapendonk.

Schapendonk komt al twintig jaar in Nepal en coördineert sinds twee jaar een aantal waterzuiveringsprojecten bij het Belgische Rode Kruis. Het is haar tweede thuis, zegt ze. Bij een lokaal weeshuis doet ze vrijwilligerswerk. Haar huis hield het, dat van honderdduizenden Nepalezen niet.

Wat gebeurde er vervolgens?

'Toen het over was, zijn we snel naar beneden gegaan, de tuin in. Een van de twee, een meisje van 5, was helemaal van slag. Wat me benauwt, is dat ik een half uur voor de aardbeving buiten stond, terwijl zij naar binnen ging om een speeltje te halen. Was de beving op dat moment begonnen, dan had ze alleen vast gezeten - een vreselijke gedachte.

'De eerste nacht heb ik niet geslapen. De adrenaline gierde door mijn lijf, ik was helemaal hyper. En ik wist dat er een grote kans op aardschokken was. Deze week zijn er meer dan duizend geweest.'

Hoe verliepen de dagen erna?

'Toen ik de kinderen die zondag terugbracht naar het weeshuis, bleef ik op de grote wegen, waar je van naschokken het minste merkt. Ik ga niet staan kijken bij ingestorte gebouwen, dan zou ik me een ramptoerist voelen. Ik moet mijn werk doen. Langs de weg stonden overal noodtenten. De kinderen kennen die alleen van feestjes. 'Party!', riepen ze.

'De beelden op televisie wilde ik niet zien. We hadden geen elektriciteit, dus dat kon ook niet. Het was alleen maar werken en weinig slaap, een soort roes. De ramp bleek al gauw ontzettend groot. In Kathmandu staat 90 procent van de huizen nog overeind, maar sommige kunnen alsnog instorten. Een groot pand van negen verdiepingen dat iedereen hier kent, is ingestort. Zeventig doden zijn daarbij gevallen.'

Wat kunt u voor mensen betekenen?

'Vanuit het Rode Kruis-kantoor probeer ik met internationale collega's de situatie in kaart te brengen en zoveel mogelijk geld in te zamelen. Vierduizend vrijwilligers zitten in alle getroffen districten. Zelf ken ik veel Nepalezen en word ik voortdurend gebeld. Net nog door een parlementslid hier. Hij hoopte dat ik iets voor hem kon regelen. Zo werkt dat hier: je helpt je eigen mensen.'

Doet u dat ook?

'Ik kan alleen uitdelen wat ik privé heb. Op mijn kantoor werken 160 mensen. Als iedereen iets gaat pakken voor vrienden, komt er geen einde aan. Voor onze bewaker had ik nog een dekzeil liggen. Zijn broer zat zonder. En ik kreeg een telefoontje van een groot gezin dat samen in een tentje sliep. Ik ken hen al twintig jaar, ze zijn als familie. Of ik ergens onderdak had. Wat moet je dan zeggen? Kom maar bij ons in de tuin, antwoordde ik. Uiteindelijk bleek het niet nodig.'

Kan de regering die hulpstroom aan?

'Logistiek gaat het moeizaam. Het vliegveld hier is veel te klein, met maar één landingsbaan en een parkeerterrein. En er zijn vaak problemen met het papierwerk, de overheid verandert nog weleens de voorschriften.'

Er zijn berichten over gewelddadige protesten.

'Ja, die vonden deze week plaats bij het busstation, omdat er niet genoeg vervoer was. Kathmandu stroomt leeg, een half miljoen Nepalezen is naar de dorpen vertrokken. Ze horen dat de huizen in hun dorp nog overeind staan en willen naar hun familie toe.

'Er is veel frustratie. Vergeet niet dat de overheid hier zwak is, er zijn geregeld protesten. Het sentiment is: al die internationale hulp is mooi, maar waar is de overheid?'

Hoe zijn mensen eraan toe?

'Door de slechte hygiëne dreigt een uitbraak van cholera en diarree. Mensen komen daaraan te overlijden. We delen waterzuiveringstabletten uit, zeep en schoon drinkwater. Nepalezen beseffen goed hoe ernstig de situatie is. De radio roept om wat de gevaren zijn van slechte hygiëne. En ze bedenken zich wel twee keer voor ze een hoog gebouw ingaan. Die zijn vaak van bedenkelijk materiaal gebouwd en kunnen alsnog instorten.

'Het is nogal een contrast met hoe het hier meestal gaat. De mentaliteit is laidback. Boeddhist of hindoe, je verzoent je met je lot, daar is niets aan te veranderen. Nepalezen die bij mij thuis kwamen, moesten vaak lachen om mijn aardbevingsalarmsysteem. Nu ben ik maar wat blij dat ik er een heb.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden