Opinie

'In Nederland verzand je al snel in een discussie of iets betamelijk is of niet'

Het stuk dat van theatergroep Schuurpapier te zien is op De Parade zou antisemitisch zijn, is de kritiek van Matthijs Kuipers en Marion Guerrero. Onzin, reageren de theatermakers. 'Het is ongelofelijk dat er nog altijd mensen zijn die zo'n simpel doorzichtig toneelstukje niet begrijpen.'

Acteurs van de voorstelling Radio Exit Live op het theaterfestival de Parade in het Rotterdamse Museumpark in juni dit jaar. Beeld anp

In den beginne was er het woord en daarna moet er het oor geweest zijn.

En daar gaat het vaak mis. Voor ons begint het toch met goed luisteren naar wat er gezegd wordt. En dat is in den beginne niet gebeurd bij Matthijs Kuipers en Marion Guerrero, die schrijven over onze theatervoorstelling De Schuurmachine en het vermeende antisemitische karakter daarvan.

Het gaat in het stuk niet, zoals Kuipers en Guerrero denken, om een gierige ouwe Jood, maar om een gierige vrek die zich wil besnijden om zo voor Jood door te gaan en daarmee geld hoopt te kunnen vangen van burgemeester Van Der Laan van Amsterdam. Dit is een verwijzing naar de werkelijkheid: de burgemeester van Amsterdam heeft onlangs aangekondigd een vergoeding te willen geven aan Joden die in de oorlog ten onrechte erfpacht hebben moeten betalen.

De vooroordelen gelden dus voor de gierige vrek.

Eigenlijk kunnen we hier wel stoppen, maar omdat we zo graag in Nederland aan elkaar willen vertellen over wat kan en wat niet kan, doen we maar mee.

Verwarring
Er heeft bij Kuipers en Guerrero naast het niet volgen van de simpele verhaallijn ook verwarring plaatsgevonden tussen de eerste en derde persoon. Het is namelijk een verhaaltje: niet wij of de theatergroep Schuurpapier zeggen dat alle Joden stereotiep gierig zijn. Als we dat wel zouden doen, dan zou het inderdaad discutabel zijn.

Bij toneel in de derde persoon, zoals bij de ouwe Jood, lach je om de persiflage van het karakter. In die zin is de ouwe Jood te vergelijken met Rainer Werner Fassbinders omstreden toneelstuk 'De stad het vuil en de dood' waarin de Jood wel stereotiep gierig en slecht is, of de animatieserie Southpark, waarin de grofste dingen gezegd worden over welke minderheid dan ook.

Borat
De vergelijking van Kuipers en Guerrero met Sacha Baron Cohens 'Borat' is dan ook niet echt kloppend. Hij laat mensen via een typetje discriminerende dingen zeggen. Hij brengt zijn publiek in een meelopersituatie, waardoor je een soort groepsgedrag krijgt. Hij ontneemt mensen zo hun individuele keuzes, net als inderdaad tijdens de Tweede Wereldoorlog gebeurde.

Kuipers en Guerrero halen Amerika erbij en het Texaanse kleinburgerlijke rechtse gedachtegoed, waar we hier op af zouden stevenen. Maar een programma als Southpark zou hier in Nederland niet mogelijk zijn; het wordt gesmoord in kleingeestige kritieken. In Nederland verzand je al gauw in een discussie of iets betamelijk is of niet, terwijl in Amerika de vrijheid van meningsuiting een dieper grondrecht is.

Verder is het ongelofelijk dat er nog altijd mensen zijn die zo'n simpel doorzichtig toneelstukje niet begrijpen, niet luisteren of te veel bezig zijn met het willen vertellen van hun eigen verhaal. Als dat laatste zo is, moet je geen kritische beschouwingen willen schrijven, maar net als wij ook de vloer op.

En voor het overige zijn we van mening dat de jodenkoeken en de negerzoenen terug in de schappen moeten.

Max Moolenaar en Gertjan van Kasteel spelen voor theatergroep Schuurpapier. Bovenstaand stuk is een reactie op het artikel van Matthijs Kuipers en Marion Guerrero over hun voorstelling op De Parade.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden