Nieuws vlinderpopulatie

In Nederland fladderen aanzienlijk minder dagvlinders rond

Vlinderspotters zullen steeds harder hun best moeten doen om er eentje in het wild te zien. Het aantal gekleurde fladderaars is sinds 1890 namelijk met ruim 80 procent afgenomen, blijkt uit nieuwe cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS).

De Boloria Selene, een zeldzame vlindersoort die in 2016 leek te herstellen, maar nu toch in aantal af blijkt te nemen. Beeld De Agostini/Getty Images

Vlinders zijn niet alleen mooi om naar te kijken. Hun aanwezigheid is belangrijk voor het ecosysteem. Zo draagt de vlinder bij aan de bestuiving van bloemen, maar zijn ze zelf ook een bron van voedsel voor bepaalde vogels. ‘Een afname van vlinders betekent dat het hele ecosysteem achteruitgaat’, stelt entomoloog Erik van Nieukerken van Naturalis, die niet betrokken is bij dit onderzoek.

Tussen 1890 en 2017 nam de totale Nederlandse vlinderpopulatie met 84 procent af. Van de 71 bestudeerde soorten komen er 42 in minder gebieden voor, vijftien soorten zijn zelfs verdwenen uit Nederland. De data van het CBS bevestigt het vermoeden dat entomologen al langer hebben. Al in de jaren tachtig van de vorige eeuw bestond het idee dat het niet goed ging met de vlinderpopulatie in Nederland, vertelt Van Nieukerken.

De afname komt vooral doordat de hoeveelheid geschikte leefgebieden slinkt. Dagvlinders leven veelal in bloemrijke graslanden. Onder meer landbouw, stedelijke uitbreiding en de vergroting van industriegebieden zorgen voor minder geschikt leefgebied. Daarnaast kan klimaatverandering ervoor zorgen dat bepaalde vlindersoorten Nederland verlaten en naar het noorden trekken (waar het minder warm is). De afname is overigens niet uniek voor vlinders; ook veel andere insecten nemen in aantal af.

De Argynnis Aglaja, één van de zeldzame soorten waarvan het CBS in 2016 een lichte toename zag. Ook deze soort neemt in aantal af. Beeld De Agostini/Getty Images

Toch geen herstel

Het CBS en De Vlinderstichting meldden in 2016 een mogelijk licht herstel van de vlinderpopulatie. ‘In 2016 zagen we dat de daling van een aantal zeldzame soorten leek af te nemen, en dat er zelfs een kleine toename in soorten was’, vertelt Cor Pierik van het CBS. ‘Nu blijkt dat dit herstel niet doorzet en de populatie toch afneemt.’ Het CBS zag de afname van de totale populatie destijds als een ‘dal’. Doordat de analisten nu voor het eerst naar gegevens vanaf 1890 hebben gekeken, blijkt die afname veel groter te zijn dan toen gedacht.

Dalingen zoals deze komen niet alleen voor in Nederland. Ook landen als België en Finland melden volgens het CBS een sterke daling. Alleen gaan de metingen in deze landen niet zo ver terug als de cijfers van het CBS. In het Duitse Beieren deed men wel een soortgelijke meting. Daar bleek dat in de periode van 1840 tot 2013 het aantal dagvlinders afnam van 117 naar 71 soorten.

Het CBS baseert zijn data op waarnemingen van vrijwilligers en op de collecties van vroegere verzamelaars. Hierdoor kan men achterhalen hoeveel vlindersoorten er nog zijn in Nederland en in welke gebieden zij nog rondfladderen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.