In Nederland een prijs, in China de cel in

Een rechtbank in Peking heeft dinsdag de juriste Ni Yulan veroordeeld tot een celstraf van 2 jaar en 8 maanden. Haar man kreeg 2 jaar. De 52-jarige Ni, die in een rolstoel zit sinds zij in 2002 door de Chinese politie werd mishandeld, won onlangs de mensenrechtenprijs van de Nederlandse regering.

SHANGHAI - Ni zit al een jaar vast. Ze had met een spandoek geprotesteerd tegen de afbraak van huizen en werd schuldig bevonden aan ordeverstoring, en bovendien aan fraude. Dit laatste is gebaseerd op de omstandigheid dat de Chinese autoriteiten haar advocatenvergunning introkken omdat ze haar te lastig vonden. Ni negeerde de maatregel en bleef zich advocaat noemen, waardoor ze volgens de rechter nu een fraudeur is.


De veroordeling van de juriste is meteen bekritiseerd door een vertegenwoordiger van de Europese Unie, die ook namens Nederland sprak. Mensenrechtenorganisatie Amnesty International hekelde het vonnis als 'volstrekt onrechtvaardig'. Het proces tegen Ni en haar man roept volgens Amnesty de vraag op of China wel een land wil worden waar recht heerst, zoals de Chinese leiding claimt, of dat het een land blijft 'beheerst door angst en intimidatie'.


De advocate is een van de tientallen mensenrechtenactivisten die begin vorig jaar werden opgepakt omdat Peking bang was dat de Arabische Jasmijnrevolutie zou overslaan. In dezelfde tijd werd kunstenaar en activist Ai Weiwei opgepakt, die drie maanden op een geheime plaats gevangen werd gehouden.


Tactiek

Voor Chinese veiligheidsdiensten is het intimideren van prominente dissidenten, met verdwijningen en omstreden aanklachten, een beproefde taktiek om personen uit te schakelen die protesten zouden kunnen leiden. Om lastige juristen onder de duim te houden voerde Peking onlangs de bepaling in dat elke advocaat een loyaliteitsverklaring aan de Communistische Partij moet tekenen.


Ni en haar man zijn volgens een jurist in Shanghai veroordeeld in een politiek proces waarbij de uitkomst van tevoren vaststond. 'Ni moest een paar jaar de cel in, zo luidde de opdracht.' Volgens Amnesty voldeed het proces niet aan basale juridische eisen omdat de juriste ernstig werd beperkt in het contact met haar verdedigers. Ook werden bijna alle getuigen afgewezen die ze wilde laten horen, en was de zitting niet toegankelijk voor haar medestanders.


Ni en haar man zullen waarschijnlijk tegen het vonnis van de kantonrechter in Peking in beroep gaan. 'Ze zijn onschuldig, dus iedere celstraf is te lang', aldus hun advocaat.


Ni zat twee keer eerder in de gevangenis gezeten. Bij haar eerste aanhouding, in 2002, werd ze veroordeeld tot een jaar cel, omdat ze protesteerde tegen de sloop van de woning van een buurman. Een van haar benen werd door een veiligheidsagent op twee plaatsen, bij de knieschijven en de enkels, geplet tot de botten braken. Sindsdien moet ze zich verplaatsen per rolstoel of met krukken.


In 2008 werd ze twee jaar opgesloten omdat ze tegen de afbraak van haar eigen huis had geprotesteerd. Conflicten over landonteigening en de sloop van huizen zijn al jaren een van de grootste bronnen van sociale spanningen in China. De onroerendgoedbranche is doordesemd van corruptie. Er zijn fortuinen te verdienen door projectontwikkelaars en officials die samenspannen om de bewoners van de kostbare grond te verjagen.


CLAUSPRIJS EN MENSENRECHTENTULP

Nederland irriteert Peking met toekennen humanitaire onderscheidingen

China en Nederland vieren volgende maand het 40-jarig bestaan van diplomatieke banden. Maar irritatie over de waardering vanuit Den Haag voor prominente Chinese dissidenten tempert de feestvreugde.


Twee Nederlandse prijzen, de Prins Clausprijs en de Mensenrechtentulp, gingen de afgelopen maanden naar China. De Tibetaans-Chinese dichteres en blogger Tsering Woeser kreeg de Clausprijs, mensenrechtenadvocate Ni Yulan de Mensenrechtentulp .


Het ministerie van Buitenlandse Zaken bracht de toekenningen zeer bescheiden. Er werd geen op China gerichte publiciteit aan verbonden.


Toen Noorwegen de Nobelprijs voor de Vrede in 2010 toekende aan de gevangen Chinese schrijver en activist Liu Xiaobo, dreigde Peking met economische strafmaatregelen.


De Nederlandse terughoudendheid was voor de Chinese autoriteiten geen reden de winnares van de Clausprijs toe te staan een besloten uitreiking bij de Nederlandse ambassadeur in Peking bij te wonen. De 46-jarige Woeser kreeg huisarrest opgelegd. Volgens het Prins Clausfonds verdient de Tibetaanse de prijs 'vanwege haar moed om te spreken voor hen die verdrukt zijn'.


De Mensenrechtentulp is een prijs van de Nederlandse regering die door een onafhankelijke jury wordt toegekend. Juriste Ni Yulan kon de prijs, 100 duizend euro groot, tot dusver niet in ontvangst nemen omdat ze sinds april 2011 vastzit.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden