In naam van Ramses

Vrijdag, de dag waarop Ramses Shaffy 80 had moeten worden, verschijnt Leef! Eerbetoon of heiligschennis?

Het moest een eerbaar laatste hoofdstuk worden van zijn muzikale carrière: Ramses Shaffy die een 'Johnny Cash-achtige' plaat maakte. Maar na twee opnamen kon het album vanwege zijn broze gezondheid niet worden voltooid. Daarom is het album Leef! nu afgemaakt als eerbetoon aan de zanger, met covers van onder anderen Lucky Fonz III, Alex Roeka en Fernando Lameirinhas. De band Bløf remixte een van de nieuwe opnamen tot een postuum duet. De cd wordt deze week uitgebracht ter ere van wat Shaffy's 80ste verjaardag zou zijn geweest.


'Ik hoop dat hij vanaf een wolkje toekijkt, met een sigaretje en drankje in zijn hand en dat hij het goed vindt', zegt Menno Timmerman, de vroegere manager van Shaffy, over het eindresultaat. Hij is de drijvende kracht achter de cd, waarvoor de plannen dateren uit 2007. Het ging toen onverwachts beter met de gezondheid van de zanger en hij trad weer op met Liesbeth List.


Timmerman bedacht het Johnny Cash-plan. De Amerikaanse countryzanger, generatiegenoot van Shaffy, had met zijn American Recordings in de herfst van zijn carrière een nieuw publiek aan zich weten te te binden. Maar het was ook een praktische overweging. 'Shaffy had eigenlijk geen geld meer. Hoe moet dat nou als hij 80 wordt, vroeg ik me af', zegt Timmerman.


Begin 2008 werden twee oude nummers uit de jaren zeventig opnieuw opgenomen, Eiland van Weleer en An en Jan. 'Veel opnamen van Ramses zijn tijdloos, maar zeker in de jaren zeventig is ook een hoop verpest door de productie', zegt Timmerman.


De logistiek van de opnamen was een uitdaging, omdat de zanger niet meer in staat was hele dagen in de studio door te brengen. 'Tussen twee en vijf uur 's middags was hij op zijn best. Ik moest zorgen dat ik hem dan in de studio had en dat hij nog niet te veel had gedronken.'


Uiteindelijk werden dus maar twee nummers opgenomen. Daarna ging de gezondheid van Shaffy hard achteruit. In het voorjaar van 2009 werd slokdarmkanker geconstateerd en op 1 december dat jaar overleed de zanger. Timmerman was vastbesloten het album af te maken. 'Tijdens zijn leven heb ik geprobeerd goed met zijn oeuvre om te gaan, na zijn dood wilde ik dat niet anders doen.'


Bløf werd als een van de eersten benaderd voor wat een zogeheten tribute-album zou worden. 'Maar we hadden geen idee welk nummer we moesten kiezen', zegt Bløf-bassist Peter Slager. Daarom remixte de groep Eiland van weleer tot een postuum duet tussen Slager, die voor de gelegenheid zingt, en Shaffy. 'We hebben alleen de zanglijn genomen en een paar zinnen geïsoleerd. Daarbij hebben we nieuwe muziek gemaakt. Ik zing nu als het ware naar het refrein van Ramses toe.'


Is hij niet bang dat de Shaffy-fans het heiligschennis vinden? 'Misschien, maar de erven van Ramses vinden het prachtig. Dat is voor ons voldoende bevestiging dat het goed is', zegt Slager. 'Bovendien is een tributealbum ook een goede reden om het oude werk weer te gaan beluisteren.'


Otto Wichers, beter bekend als Lucky Fonz III, maakte een nieuwe versie van Laat me. Volgens Wichers geen gemakkelijke opgave: 'Bob Dylan is bijvoorbeeld makkelijk te coveren, want zijn muziek is rudimentair. Zijn liedjes bestaan maar uit een paar akkoorden, waardoor je ze op allerlei manieren kunt zingen. Maar bij Shaffy lijkt het alsof de teksten in die melodie staan gegraveerd.'


De oplossing was om Laat me naar zijn eigen 'sobere' stijl te vertalen. 'Het refrein is een uitnodiging om het heel groot te maken. LAAT ME! LAAT ME! Maar ik heb er juist een klein en beetje droevig liedje van gemaakt. Ramses had het uitbundige, maar ook het droevige. Laat me is ook een roep vanuit eenzaamheid.'


Volgens Wichers is een tribute-cd de grootste eer die een artiest kan krijgen. 'Ik weet zeker dat Ramses het mooi zou vinden. Een nummer is een opzichzelfstaand iets en bestaat ook buiten de originele uitvoering. De mooiste manier om een repertoire te vieren, is die liedjes te blijven spelen. Dat is de folktraditie. Wel moet je ze jezelf toeëigenen, niet alleen gaan imiteren.'


Timmerman heeft gekozen voor artiesten die niet al te ver van Shaffy staan. Er staat bijvoorbeeld geen rapnummer op de cd of een remix van Armin van Buuren. Timmerman: 'Ik heb nog even aan Ali B gedacht, maar daar toch van afgezien. Niet omdat hij slecht is, maar hij paste niet in het geheel.'


Leef! ligt vanaf vrijdag in de winkels en is dan ook beschikbaar op iTunes en Spotify.


EILAND VAN WELEER

peter slager:

Er is altijd weer die oude man die terugkomt. Ik ken hem nog van vroeger. Hij woonde op een steenworp afstand en kwam vaak in de kroeg. Hij zong en speelde liedjes en er was nooit wijn genoeg. Nu loopt-ie hier soms langzaam langs het dorp. Ik kijk hem na en zie mezelf en hoe ik worden zal. Ik ben niet vreemd maar ook niet thuis meer op dit eiland van weleer.

shaffy:

De wind speelt hier nog altijd door dezelfde bomen, door hetzelfde gras. Door dezelfde natte was aan de lijntjes in de tuinen. Van dezelfde mensen, alleen wat ouder misschien. Nog steeds kan ik het topje van de kerktoren zien, achter de duinen. Op dit eiland van weleer.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden