In 'n volle bak durf je niet eens te vallen

Door de Tilburgse Pellikaanhal schalt de filmmuziek van Jurassic Park, terwijl op het ijs een uit een Ster-spot weggelopen kindvrouwtje achtjes draait en af en toe voorzichtige sprongetjes waagt....

WYBREN DE BOER

Van onze verslaggever

Wybren de Boer

TILBURG

Aan de boarding slaat Alcuin Schulten de kür gade. 'Ze heeft lef', stelt hij vast en voegt eraan toe dat dat een van de belangrijkste voorwaarden is om iets te bereiken in het kunstrijden. 'Als je niet durft te springen, kun je beter meteen stoppen.'

Over een kleine twee uur is hijzelf aan de beurt, samen met zus Jeltje. Nog voor ze ook maar een pirouette gedraaid hebben, weet het Rotterdamse duo zich al zeker van de Nederlandse titel. Ze zijn het enige koppel in de categorie paarrijden. 'Maar vergis je niet, we moeten ons waarmaken, dus de spanning is net zo groot.'

De Schultens moeten het publiek bewijzen dat ze niet ten onrechte al zijn aangewezen voor de Europese titelstrijd die van 30 januari tot en met 5 februari in Dortmund wordt gehouden.

Met een beetje geluk wordt Nederland in de Westfalenhalle in alle vier de categorieën vertegenwoordigd. Ook het ijsdanspaar Hans 't Hart - Anita Chaudhuri weet zich al zeker van een optreden in de Dortmundse piste, te danken aan hun overwinning tijdens de Golden Spin Trophy in Zagreb.

Daarnaast staan de solisten Marcus Deen en Monique van der Velden op de nominatie voor uitzending naar het EK. Zij dienen vandaag in Tilburg de Commissie Kunstrijden en IJsdansen te overtuigen van hun talenten. Eis: een dubbele axel en drie drievoudige sprongen voor Deen; van Van der Velden wordt een drievoudige sprong minder gevraagd.

Boze tongen beweren dat 't Hart en Chaudhuri 'geweldige mazzel' hebben gehad. In een recent verleden gold de Golden Spin Trophy als een gerenommeerd toernooi, maar onder de huidige omstandigheden hadden de meeste topparen geen trek in een uitje naar Zagreb. Sterk gedevalueerd, heette de editie van november 1994 daarom te zijn.

'Kan zijn, maar vervolgens hebben Hans en Anita hun kans wel met beide handen gegrepen', zegt Gerd-Jan Schreppers. En of we wel even willen noteren dat de Sectie Kunstrijden, waarvan hij de voorzitter is, heus geen mensen naar Dortmund stuurt die daar niets te zoeken hebben. Doen we.

Schreppers: 'Wat we verlangen is een technisch goede uitvoering. We willen in Dortmund geen gek figuur slaan. Als ze een goeie dag hebben, moet een plaats in de finale mogelijk zijn.' Al zal dat laatste nog niet meevallen. 'Alle vroegere Sovjet-republieken vaardigen nu rijders en rijdsters af. Kwalitatief is het kunstschaatsen in de breedte alleen maar sterker geworden.'

De bondsbonzen hebben zich voorgenomen niet langer weg te dromen bij vergeelde foto's van Sjoukje Dijkstra en Joan Haanappel. Sinds David Meijer de voorzittershamer van de schaatsbond hanteert, worden serieuze pogingen ondernomen het Nederlandse kunstschaatsen uit het moeras te tillen.

Het jaarlijks budget is opgeschroefd naar 350.000 gulden en de aanstelling van een bondscoach betekent zelfs een primeur in de Nederlandse kunstrij-geschiedenis. De langebaan-schaatsers mogen dan op gezette tijden de zilvervloot binnenhalen, Meijer realiseert zich dat wie echt wil meepraten binnen de International Skating Union zich in de miljoenenbusiness van het kunstrijden dient te profileren.

Meijer schoof zijn zakenvriend Gerd-Jan Schreppers, zelf als junior ijsdanser en later actief als jurylid, naar voren om de revolutie in goede banen te leiden. Een avond per week traint de kernploeg nu in Rotterdam, in de vakanties worden trainingkampen belegd en soms wordt een toptrainer uitgenodigd om bondscoach Peter Paul Moormann terzijde te staan.

Het benoemen van een succescoach uit het buitenland leek een logisch vervolg op de ambitieuze plannen, maar Schreppers en consorten kozen bewust voor een trainer uit eigen land. 'Een Nederlandse trainer weet dat we nog maar aan het begin staan, dat de omstandigheden nog verre van ideaal zijn. Een buitenlandse trainer is verwend, die was misschien snel afgeknapt.'

Een ding staat volgens Schreppers vast: 'Wie als Nederlander iets wil bereiken in het kunstrijden, hoeft niet meer per se zijn heil te zoeken in het buitenland.'

Zo ging het vroeger en zo ging het tot voor kort ook nog. Sjoukje Dijkstra toog naar Engeland om door mister Gerswiller tot 's wereld beste te worden gekneed. Joan Haanappel genoot haar opleiding in den vreemde en het merendeel van de huidige generatie nationale toppers leerde de fijne kneepjes eveneens over de grens.

Zwitserland is het meest nabij gelegen paradijs. Het paar 't Hart - Chaudhuri bracht het afgelopen seizoen nog vijf weken door in Rusland en de Schultens zweren bij de school van John Nicks in Los Angeles.

Alcuin Schulten: 'Tijdens die zes weken in Amerika leggen we een basis, die we in de maanden daarop proberen uit te bouwen en te perfectioneren. De volgende zomer leer je weer iets bij en zo herhaalt zich dat. Zes weken lang elke dag vier keer drie kwartier op het ijs en daarnaast nog ballet en krachttraining.'

Jeltje Schulten: 'Die Amerikanen die daar trainen, werken 's avonds in een bar of café om de kost te verdienen. Laat naar bed, 's morgens weer vroeg op en naar de baan. Maar niemand klaagt. Wanna be a winner or a loser? Ze dromen allemaal van het grote geld dat je met kunstschaatsen kunt verdienen.'

Alcuin Schulten: 'Een fantastische sportmentaliteit.'

Jeltje Schulten: 'Ze zien ook wel dat wij een stel stumpers uit Nederland zijn, maar zodra ze door hebben dat je bereid bent hard te werken, helpen ze je met alles. Vrienden in de kleedkamer en tijdens de training, rivalen in de wedstrijd.'

Alcuin Schulten: 'In Nederland hopen ze van elkaar dat ze vallen. Jij valt, schuif ik een plaatsje op, lekker puh. Amerikanen zijn anders. Een Amerikaan wil niet winnen omdat een ander een fout maakt, hij wil winnen omdat hij beter is dan die ander. Dat is een groot verschil.'

Beider solocarrière leek enkele jaren geleden voorbij. Alcuin knapte af op de halsstarrige houding van het NOC, die hem een startplaats voor de Olympische Spelen van 1992 in Albertville kostte. En zus Jeltje kwam tot de conclusie dat ze nauwelijks meer progressie maakte. De combinatie tussen topsport en een studie medicijnen viel haar bovendien steeds zwaarder.

Na een gastoptreden bij een ijsgala in Tilburg, waar ze voor het eerst als paar optraden, spoorde menigeen hen aan als koppel aan een tweede carrière te beginnen. 'Van huis uit hebben we meegekregen dat als je ergens aan begint, dat je het dan ook goed doet.' Een paar maanden later werden de koffers voor LA gepakt.

Het kost natuurlijk een paar centen. Jeltje Schulten: 'Onze ouders rijden in een iets kleinere auto, wonen in een iets kleiner huis en gaan een weekje minder op vakantie.' Opdat pa en ma Schulten, respectievelijk leraar klassieke talen en dermatoloog, toch zo nu en dan uit de dagelijkse sleur konden breken, diende zelfs oma een deel van haar vrije tijd op te offeren. 'Zaten we in een Zwitsers pensionnetje. Wij trainen, oma kookte eten.'

Veel verder dan een nationale titel zullen ze desondanks nooit komen. Voor hen zal de magische 6.0 nooit oplichten. 'Het kost veel geld, maar wat we ervoor terug krijgen is onbetaalbaar', zegt Alcuin. Zijn zus: 'Ik had allang arts kunnen zijn, veel geld kunnen verdienen. Nu leef ik van een studiebeurs, maar ik heb ook de wereld gezien.'

'De kinderen die hier schaatsen komen allemaal uit gezinnen waar een grote opofferingsgezindheid bestaat', zegt Pieter Paul Moormann. Maar de bondscoach onderkent dat veel talent afvalt omdat de portemonnaie van de ouders geen ruimte laat voor kostbare trainingsstages in het buitenland. 'Het is onze taak om dat talent in de toekomst toch te behouden.'

Drie uren ijs per dag, om met de kernploeg te trainen; overleg met scholen, opdat een schaatser zich geen zorgen hoeft te maken over een gemist tentamen. Dat lijken hem de belangrijkste voorwaarden die geschapen moeten worden. Moormann: 'Iemand is pas bereid de sport boven de school te verkiezen als de voorwaarden aanwezig zijn om iets in die tak van sport te bereiken.'

Of wij hem nu willen excuseren? 'Onze EK-kandidaten komen zo op het ijs. Het wordt nu spannend, hè.'

Gevoel voor humor kan hem niet worden ontzegd. Als een aanzet tot een drievoudige sprong totaal mislukt, vraagt Moormann zich vertwijfeld af of 'het gesodemieter dan nooit ophoudt'. Maar een minuut later brengt een geslaagde dubbele axel de Amsterdamse psycholoog in opperste verrukking. 'Kijk, kijk, hier is duidelijk sprake van een opmars.'

Van der Velden en Deen krijgen van de Sectie Kunstrijden een voldoende voor hun tentamen, wat resulteert in de grootste EK-equipe die Nederland ooit op de been bracht. 'Als ze in de voorronde niet omdonderen, kunnen ze de finale halen', schetst Moormann het uitgangspunt voor Dortmund.

Typisch Nederlands, vindt Jeltje Schulten, zo'n instelling. Hier in Tilburg mag ze dan met de billen op het ijs hebben gelegen, in een uitverkochte Westfalenhalle zal haar dat niet overkomen. Dat hebben ze in Los Angeles snel afgeleerd. 'In de training mag je op je smoel gaan, maar in een volle bak durf je niet eens te vallen.'

TILBURG: NK kunstrijden, vrouwen: 1. Van der Velden, 2. De Wit, 3. Leenards; mannen: 1. Deen, 2. Hopman; ijsdansen: 1. Chaudhuri/'t Hart; paarrijden: 1. Schulten/Schulten.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden