In memoriam: de betelpruim

Je kan geen drug bedenken of het gebruik ervan heet schrikbarend om zich heen te grijpen. Behalve dan de betelpruim....

Eeuwenlang was de pruim in Azië onontbeerlijk voor harmonieus sociaal contact. Zowel prinsen als horigen fèteerden er hun gasten mee. Iedereen pruimde betel, bijna voortdurend. Aan de geesten werd royaal betel geofferd. Voor de koloniaal was er echter niets smeriger en achtelijker. Wanneer de Victoriaanse tut Elizabeth in Orwells Burmese Days de van het pruimen roodgekleurde tanden van een inlander als tinfolie ziet glimmen, krimpt ze ineen van ontzetting.

Natuurvorser Alfred Russel Wallace schreef over de bewoners van de Watubela Eilanden: 'Alle kleine kinderen, zelfs die nog maar net kunnen lopen, hebben een smerige rode massa tussen hun lippen, wat zelfs nog walgelijker is dan wanneer ze sigaren roken - wat ze soms al doen terwijl ze nog aan de borst zijn.'

Het pruimen veroorzaakt een gerieflijke speekselvloed waarvan de gebruiker zich zo nu en dan kwijlend en spugend ontdoet. Nadat Pasteur en Koch ziektekiemen in de lichaamssappen hadden aangetoond, meenden de Hollanders in Indië dat het pruimen behalve afstotend ook onhygiënisch was. Met groot succes stimuleerden ze daarop het roken van sigaretten als gezond alternatief. Zelfs in het niet-gekoloniseerde Thailand begon men de pruim met vies en primitief te associëren. Tot groot verdriet van zijn moedertje liet dictator Phibun Songkhram er rond 1940 alle arecapalmen kappen.

Een gezondheidsprobleem is het betelpruimen echter nooit geweest. De tandslijtage door de kalk wordt ruimschoots gecompenseerd door sterk tandvlees, een frisse adem en de worm dodende eigenschappen. Een verhoogd risico voor mondkanker, dat is alles. Wat de narcotische effecten betreft, is er niets onschuldiger: licht activerend met een euforisch effect. Geen verkeersdoden, amok en onthoudingsverschijnselen.

Het kreeg zelfs de goedkeuring van de vader van de moderne psychiatrie. Ik bedoel niet die aan cocaïne en Schimmelpenninck-sigaren verslaafde fantast uit Wenen, maar Emile Kräpelin. In 1904 constateerde hij op Java dat het 'geen stoornissen van welke aard dan ook schijnt te veroorzaken'.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden