INTERVIEWCésar Carballo

‘In Madrid gaat iedereen nog steeds uit alsof het feest is’

Voor de tweede keer gaat het in Madrid helemaal verkeerd met het coronavirus. De situatie is heel nijpend, zegt César Carballo, arts op de spoedeisende hulp in een Madrileens ziekenhuis. Hij wijt het aan laksheid van de Spaanse overheid. 

De intensive care van het Ramon y Cajal ziekenhuis in Madrid, waar ruim 30 procent van de bedden is bezet door corona-patiënten. Beeld AFP

‘Alle ic-bedden die zijn bedoeld voor mensen met ademhalingsproblemen zijn bezet’, zegt hij. ‘Natuurlijk, je kunt ook de andere ic-bedden aan hen toewijzen: de plekken voor mensen die een operatie hebben ondergaan, of voor kinderen. En het is mogelijk om de capaciteit aan ic-bedden te vergroten, net als in het voorjaar. Maar dan is het alsof je een nucleaire reactor op 120 procent laat draaien. Dat is niet aan te raden.’

Carballo heeft zich tijdens de coronapandemie ontpopt tot een van de meest zichtbare artsen in Spanje. Terwijl de regio Madrid pogingen doet om kritische dokters een spreekverbod op te leggen, laat Carballo zich daar niet door weerhouden. Hij is vaak te gast in praatprogramma’s, en vertelt daar keer op keer dat de Spaanse politiek volgens hem te laat en te laks reageert op de tweede coronagolf. Carballo is ook vicevoorzitter van de beroepsvereniging voor artsen op de spoedeisende hulp in Madrid. Hij gaf dit interview via Zoom aan een groep correspondenten in Spanje.

Waarom is het opnieuw misgegaan in Spanje?

‘Het begon met die mythische uitspraak van de Spaanse premier, aan het begin van de zomer. Ga naar buiten en geef geld uit, zei hij. En daar gingen we: naar familiebijeenkomsten, naar het werk, naar etentjes met vrienden.

‘Tegelijkertijd was de politiek niet voorbereid op een tweede golf. Een commentator van de New York Times omschreef treffend wat hier is gebeurd: eerst werd het beleid gemaakt door een trage nationale regering, daarna door zeventien nalatige regionale regeringen. In Madrid waren er bijvoorbeeld nooit genoeg contactonderzoekers. En nu zijn we overgeleverd aan de genade van het virus.

‘Madrid heeft nu een gedeeltelijke lockdown afgekondigd. Het is verboden om de gemeente in en uit te reizen als dat niet noodzakelijk is. Het gevolg is dat Madrid vol is met mensen. In het weekend gaat iedereen uit alsof het feest is. Een deel van de artsen, waaronder ik, benadrukt: we moeten alles weer op een drastische manier stilleggen, alleen niet voor zo’n lange tijd, en op een iets andere manier. Een intelligente lockdown noemen we dat.’

Wat bedoelt u met een intelligente lockdown?

‘Spanje is een van de landen ter wereld waar de mondkapjesplicht op straat het beste wordt nageleefd. Maar zodra we onze huizen binnengaan, zetten we de mondkapjes af. En dan beginnen de problemen. In Spanje hebben we de gewoonte met veel mensen samen te komen, in binnenruimtes, en daarbij veel te schreeuwen. Etentjes met zes, zeven of acht mensen: dáár vinden voor een belangrijk deel de besmettingen plaats.

‘Misschien is een intelligente lockdown het tegenovergestelde: openbare ruimtes zoals parken en pleinen open houden, net als de terrassen. En verder het thuiswerken bevorderen, want dat werkte goed tijdens de eerste golf.’

Wat is uw grootste verwijt aan de Spaanse politiek?

‘Moet je zien in wat voor politieke oorlog ze zijn verwikkeld. (De regio Madrid verzette zich tegen de lockdown, maar de Spaanse regering drukte die toch door, red.) Ik denk dat de strategie van Madrid tekort zou schieten. Maar in elk geval is het een strategie. Het lijkt me beter om een strategie te volgen die niet de juiste is, dan een politieke oorlog te beginnen. In andere landen zie ik politieke leiders die gezag hebben. Dat missen we, een leider waarin we vertrouwen hebben.’

Spanje heeft zichzelf dikwijls gefeliciteerd met het beste gezondheidssysteem van de wereld: gratis toegankelijk en heel efficiënt. Komen er nu problemen aan het licht die al langer bestonden, of worden de problemen van nu puur veroorzaakt door covid?

‘Al tien jaar lang, sinds de economische crisis, is er te weinig geïnvesteerd in de gezondheidszorg. Het ging alleen maar over de kosten. We hadden allang niet meer een A-status, en als we nog een B-status hadden en niet waren afgezakt naar de C-status, dan kwam dat vooral door de inspanningen van de mensen die er werken. De epidemiologie, de eerstelijnszorg: ze zijn door de pandemie volledig omver geblazen.

‘Op het hoogtepunt zaten sommige chirurgen werkloos thuis. Er werden geen operaties gedaan. We hadden beter aparte circuits kunnen organiseren. Nu hebben we vier maanden lang alleen patiënten met covid behandeld. Er zijn tot nu toe 33 duizend mensen aan overleden in Spanje. Maar de indirecte doden, dat zullen er nog meer zijn. We zien ze pas als de pandemie voorbij is.’

Ondertussen is het moeilijk versterking te vinden voor de overbelaste huisartsenposten in Madrid. Hoe komt dat?

‘De eerstelijnszorg is niet aantrekkelijk voor Spaanse artsen. Ze behoren tot de slechts betaalde dokters van West-Europa. Bovendien is de werkdruk enorm. Daarom hebben veel jonge artsen besloten weg te gaan, ook naar andere landen.’

U werkt op de Spoedeisende Hulp. Wat is het grootste probleem waar u en uw collega’s op dit moment tegenaan lopen?

‘De psychologische staat waarin we verkeren. De eerste golf was voor ons een soort sprint. Het was iets uitzonderlijks, we zagen het als de oorlog van onze generatie. Zoals de generaties van onze ouders en grootouders de Burgeroorlog en de hongerjaren hadden meegemaakt, zo overkwam ons dit. We zeiden tegen onszelf: dit is de reden waarom we arts zijn geworden. We werkten ons allemaal uit de naad.

‘Maar inmiddels blijkt dit een marathon te zijn. De pandemie begint zijn psychische tol te eisen. Met een aantal collega’s heb ik net een studie gepubliceerd naar angsten en depressies onder artsen op de spoedeisende hulp: die komen tijdens deze pandemie drie keer zo veel voor als normaal. We zijn ontzettend moe.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden