Nieuws Wasberen schieten in Limburg

In Limburg is de wasbeer niet langer welkom maar het plan om de populatie af te schieten stuit op veel weerstand

Verzorger Coen van Drie in Dierenpark Almere Jungle geeft de wasberen brokken vanachter het glas. Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

In Limburg is de wasbeer niet langer welkom. De provincie wil vijftig tot honderd wilde wasberen afschieten. Dat moet voorkomen dat het dier zich definitief vestigt in Nederland. Er is veel verzet tegen het plan. Vrijdag staat het onderwerp op de agenda van de Provinciale Staten. 

‘Kom maar, jongens,’ roept verzorger Coen van Drie. De vier wasberen verlaten schoorvoetend hun slaaphokje in Dierenpark Almere Jungle. Het zijn aandoenlijke dieren, met kleine handjes en pientere zwarte oogjes. ‘Kijk, dat is Wijs,’ zegt Van Drie. ‘Ik herken hem aan zijn uitstekende hoektandjes.’ Drie van de vier wasberen van Almere Jungle komen van de vlak bij gehuisveste stichting AAP, die exotische dieren in Nederland opvangt.

Sinds de Limburgse provinciebestuurder Hubert Mackus (CDA) eind vorige maand aankondigde de wasberen in zijn provincie te laten afschieten, staat het guitige diertje met zijn zwart-witte snuitje volop in de schijnwerpers. De Limburgse wasberen kwamen in de zomer van 2018 voor het eerst serieus in beeld, toen ze overlast veroorzaakten in Sittard en Maastricht. In de Limburgse hoofdstad werd een vrouw in haar vinger gebeten door een wasbeer die in haar achtertuin haar konijn aanviel.

De stichting AAP verzamelde in korte tijd 28 duizend handtekeningen van mensen die zich uitspreken tegen het afschieten van de beertjes. Ook andere dierenorganisaties zijn tegen de Limburgse dierenmoord.

‘Zijn Limburgers zo’n schietgraag volkje?’, schrijft dierenarts Servé Smeets namens dierenartsenvereniging Caring Vets aan de leden van Provinciale Staten in Limburg. ‘Je zou het haast gaan denken. De bevers, de zwijnen en nu is ook de wasbeer op de dodingslijst gezet.’ En ook de Limburgse zwerfkat is zijn leven niet zeker, voegt hij eraan toe.

Grens overgestoken

Volgens schattingen leven vijftig tot honderd wasberen in het wild in Limburg. Het zijn exotische dieren die vermoedelijk vanuit Duitsland (waar al miljoenen wasberen schijnen te leven) en België de grens zijn overgestoken.

Ze zijn ooit in de eerste helft van de vorige eeuw vanuit Noord-Amerika naar met name Duitsland en Rusland vervoerd voor de pelsdierhouderij. Ook zijn er wasberen uitgezet voor de jacht. Later werden ze soms ook als huisdier gehouden. ‘Tot dat in 2016 verboden werd, kon je ze voor 100 euro kopen op Marktplaats,’ weet een verzorger van AAP.

Eén ding is zeker, aldus provinciebestuurder Mackus: ze horen hier niet thuis en bedreigen de inheemse flora en fauna. Ook hebben ze een overdraagbare parasiet bij zich die gezondheidsrisico’s voor de mens met zich mee brengt en veroorzaken ze overlast voor boeren en burgers. Bovendien is de bestuurder krachtens Europese wetgeving verplicht ‘invasieve soorten uit de natuur te verwijderen’.

Wasbeer in Dierenpark Almere Jungle. Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

Zinloos afknallen

De deputé won advies in bij Faunabeheer Limburg en kwam tot de conclusie dat ‘een combinatie van vangen en afschot de meest effectieve aanpak is’. Maar omdat er volgens de CDA-bestuurder onvoldoende opvangmogelijkheden zijn, blijft vooral het afschieten over.

Die conclusie is AAP-directeur David van Gennep in het verkeerde keelgat geschoten. Want AAP had al eerder hulp aangeboden, evenals een Vlaams opvangcentrum in Opglabbeek net over de grens. Voor de Limburgse wasberen hadden ze bij AAP zo’n vijftig plekken klaar, zegt directeur Van Gennep. Maar de provincie reageerde aanvankelijk niet op dat aanbod.

‘Wij hadden de dieren nooit geweigerd’, onderstreept hij. Volgens hem heeft de stichting op 15 januari een voorstel ingediend bij de provincie voor de opvang van vijftig wasberen. Daar kwam pas op 3 april een formele afwijzing op. Van Gennep: ‘Nu de verkiezingen voorbij zijn, willen ze beginnen met knallen.’

Hij hekelt het gebrek aan communicatie: ‘Mijn boosheid gaat niet alleen over het zinloos afknallen van deze dieren, maar zeker ook over de manier waarop dit besluit tot stand is gekomen.’

Kamervragen

Vrijdag staat de wasberenproblematiek op de agenda van de provinciale Statencommissie in Maastricht. De AAP-directeur zal daarbij gebruik maken van zijn spreekrecht. De Partij voor de Dieren, die uiteraard eveneens mordicus tegen is, hoopt op bijval van andere partijen om de druk op het provinciebestuur op te voeren. ‘Als de jagers eind mei gaan schieten, zullen de jongen die ze hebben ook sterven’, verzucht fractievoorzitter Pascale Plusquin van de PvdD.

Haar collega in de Tweede Kamer heeft zelfs Kamervragen gesteld aan minister Carola Schouten (landbouw en natuur) over de Limburgse wasberen. Volgens de partij is het wrede uitroeien van de wasberen een schijnoplossing die alleen de Limburgse jagers helpt. Want in Duitsland hebben ‘jarenlange uitroeiingscampagnes ontzettend veel leed aangericht en geen enkel effect gehad op de populatie’.

Tegenstanders van het ‘afknallen’ pleiten voor het vangen, opvangen en na sterilisatie eventueel terugzetten van de exoten als alternatief. Maar voorstanders vragen zich af of die maatregelen effectief genoeg zijn om de exoot uit te laten sterven. De provincie lijkt zo’n aanpak vooral ook te duur te vinden.

Aaibaarheid

De wasbeer kan zich verheugen op een hoge aaibaarheidsfactor, erkent AAP-directeur Van Gennep. Mede daarom is de petitie zo massaal getekend. En mede daarom wil de Limburgse provinciebestuurder Mackus waarschijnlijk even niets zeggen, om niet nog meer olie op het vuur te gooien. ‘Hubert heeft ervoor gekozen om verder niet te reageren’, zegt zijn woordvoerder. Vrijdagavond zal hij in de Statencommissie een toelichting geven op zijn besluit tot het afschieten van de wasberen.

‘Het jagen van de dieren is ook duur’,  zegt Van Gennep. ‘Als de wasberenpopulatie echt moet worden teruggedrongen, stellen we voor de dieren te vangen, te steriliseren en dan terug te zetten. Zo voorkom je dat waar je de ene wasbeer weghaalt, de andere direct profiteert door meer jongen te krijgen.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.