In legaal lachgas zit goede handel

Reportage

Sinds het Europese Hof heeft bepaald dat lachgas geen geneesmiddel is maar een genotsmiddel, rukt de vulling van slagroompatronen op als partydrug. Handelaren zoals Tim de Wit zien hun kans schoon.

Ballonnen en lachgaspatronen op de vloer bij Tim de Wit. Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

Terwijl de meeste mensen het begin van het weekend vieren, is Tim de Wit (25) vrijdagavond in het Gooi op weg naar een klant. Achter in zijn auto liggen dozen vol zilverkleurige slagroompatronen, ernaast een zakje ballonnen. Wie thuis is in het uitgaanscircuit weet dat dit geen materiaal is voor een kinderfeestje, maar dat het de ingrediënten zijn voor een lichtpsychedelische lachgastrip. Sinds 1 april levert De Wit met zijn bezorgbedrijf Gooise Lachgas de partydrug aan Gooise twintigers en dertigers. 'Elk weekend gaat de verkoop beter.'

Genotsmiddel

De Wit is lang niet de enige die het door een Europese rechter geslagen gat in de lachgasmarkt heeft aangeboord. Het Europese Hof oordeelde vorig jaar juli dat lachgas geen geneesmiddel is, maar een genotsmiddel. Sindsdien mag iedereen in lachgas handelen en slagroompatronen met lachgas verkopen als partydrug. Daardoor is in korte tijd een complete lachgasbedrijfstak van webwinkels en bezorgdiensten ontstaan.

Bij de Kamer van Koophandel staan inmiddels enkele tientallen bedrijven ingeschreven met namen als Partygas en Lachgas Express. Op Facebook, Twitter en Instagram is een veelvoud aan bedrijfjes te vinden die de genotsmiddelen leveren. In Limburg bel je El Patroon, in Rotterdam de Lachgasman. Veel van de bezorgers zijn net als De Wit nog maar een paar maanden actief.

Wat doet lachgas met je?

Een lachgastrip begint met het vullen van een ballon. Van daaruit wordt het gas ingeademd. Eenmaal in de longen zorgt het gas na ongeveer 20 seconden voor kortstondig zuurstofgebrek. Het resultaat is een psychedelische roes. Gebruikers ervaren de wereld vaak in slow motion. Soms krijgen ze een lachbui. Na een paar minuten ebt het effect weer weg.

In de woonkamer van het rijtjeshuis in Naarden waar De Wit woont, staan aan het begin van het weekend twintig dozen opgestapeld met elk vijftig lachgaspatronen erin. 'Ik rijd ongeveer vijf ritjes per avond en verdien een paar honderd euro in een weekend. Met een kraam op Koningsdag heb ik zelfs 2.000 euro op een dag verdiend', zegt De Wit, die door de week bij een ict-bedrijf de kost verdient. 'Het is echt een extraatje.'

'Mijn vriendin Valeria en ik keken in maart naar het tv-programma Spuiten en Slikken', vertelt De Wit. 'We waren toen al op zoek naar iets waarmee ik naast mijn baan wat extra's kon verdienen. Valeria studeert microbiologie op het hbo, maar wil graag nog een universitaire master doen.' In Spuiten en Slikken zagen De Wit en zijn vriendin hoe de bezorger van Night Market in een jasje van de zaak patronen verkocht op feestjes. 'Is dat niet de manier om de studie te bekostigen?', vroegen ze aan elkaar.'

Geen bewijs

De Wit deed wat onderzoek. 'De handel bleek legaal.' Dat bevestigt ook de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA). 'Sinds juli 2016 valt de verkoop van lachgaspatronen voor recreatief gebruik onder de Warenwet', zegt een woordvoerder. Daarvoor viel deze handel onder de Geneesmiddelenwet. Verkoop voor 'oneigenlijk gebruik', zoals het inhaleren als partydrug, was toen verboden. 'Nu is er niet eens een vergunning voor nodig.'

Alleen als lachgas schadelijk blijkt voor de gezondheid is er voor de NVWA een reden om de handel te bestrijden. En voor die schadelijkheid is geen bewijs. Het Trimbos-instituut voor verslavingsonderzoek ziet nauwelijks incidenten met lachgas. Als het toch fout gaat, komt dat vooral door gebruik in combinatie met alcohol. Dat kan leiden tot bewusteloosheid. Verder ziet Trimbos risico's voor mensen die verkouden zijn, zwangere vrouwen en pubers.

'We weten nog niet wat herhaaldelijk zuurstofgebrek doet met een puberbrein', zegt Marloes van Goor, wetenschappelijk medewerker bij Trimbos. Gemiddeld gebruik - tien patronen per maand - is volgens onderzoek van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) niet schadelijk.

Ondanks de toegenomen vraag zijn veel producenten van slagroompatronen niet blij dat hun waar als partydrug wordt verkocht. 'Wij hebben een systeem opgezet waarmee we onze patronen kunnen traceren. Daarmee willen we voorkomen dat de patronen worden misbruikt. Ze zijn gemaakt voor slagroomspuiten, niet voor iets anders', zegt Kamil Lühn-Skibinski, exportmanager bij de Oostenrijkse producent iSi.

Stijgende verkoop

Dat de fabrikanten niet zitten te wachten op de extra omzet die hij voor ze genereert, merkt De Wit ook. 'Ze wilden allemaal graag praten over leveringen. Maar zodra ze erachter kwamen dat ik hun patronen niet voor het maken van slagroomtaarten zou gebruiken, haakten ze af.' Dus koopt de kersverse ondernemer zijn waar noodgedwongen bij groothandels. 'Dat is duurder natuurlijk.'

XXLhoreca is een van de groothandels die slagroompatronen verkopen aan handelaren als De Wit. Het bedrijf beseft heel goed dat het gros rechtstreeks het partycircuit ingaat. 'In de laatste twee jaar is de verkoop van de patronen met 400 procent gestegen', zegt een woordvoerder van de groothandel. 'Dat komt echt niet door het succes van Heel Holland Bakt.' Een koffiezaak gebruikt twee tot acht patronen per maand. De klanten van De Wit bestellen al snel een doosje van vijftig patronen op een avond.

Avondwinkels

'We hebben ook steeds meer avondwinkels en smartshops als klanten', zegt de woordvoerder van XXLhoreca. 'Die weigeren we niet. Maar particulieren die vijftig patronen en maar één slagroomspuit kopen zijn verdacht. Onder de 18 jaar annuleren we de bestelling.' Voor De Wit is 16 jaar is de ondergrens. 'Ik wil geen problemen met ouders die ertegen zijn.'

Bezorgers als De Wit rijden in hun auto's langs de deuren om thuisgebruikers te voorzien. Maar de verkoop van lachgas in kroegen, clubs en op festivals neemt ook toe. 'En dan vooral in het westen van het land', zegt Max Gailliaert, die onlangs het lachgasbedrijf Ballol oprichtte. Met een kraam wil hij vanaf de zomer op festivals lachgas verkopen. 'Omdat dit het eerste festivalseizoen is dat de verkoop is toegestaan, kijken veel festivals nog de kat uit de boom. Maar de eerste overeenkomst met een dancefestival in Middelburg heb ik al binnen.' Gailliaert baat met zijn vader ook een Aziatische supermarkt in Arnhem uit.

'In de laatste twee jaar is de verkoop van de patronen met 400 procent gestegen' Beeld anp

Gailliaert was eerst van plan een bezorgdienst voor slagroompatronen te beginnen. 'Maar die patronen geven zoveel zooi. Hele parkeerplaatsen liggen ermee vol.' Dus besloot de Arnhemmer zich te richten op festivals en uitgaansgelegenheden. 'Ik verkoop het lachgas in ballonnetjes aan de festivalgangers. Het gas haal ik uit 15 kg-cilinders die eigenlijk voor de medische wereld zijn bedoeld.'

In het Gooi stuurt De Wit om 2 uur 's nachts huiswaarts. 'Maar als er straks nog een klant belt en ik nog zin heb, spring ik zo weer in de auto.'

Lees verder

'Voor veel mensen is het de normaalste zaak van de wereld. Alsof je een biertje haalt, het is iets sociaals. We proosten altijd met een ballon voordat we beginnen'. Steeds meer jongeren gebruiken lachgas: lees deze reportage over het gebruik van de partydrug (en ontdek de gevaren).

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.