Bellen metOnze correspondent

‘In Latijns-Amerika is de eerste golf nog niet eens onder controle’

Terwijl in Nederland wordt gewaarschuwd voor een tweede coronagolf, zitten mensen aan de andere kant van de oceaan nog middenin de eerste. Correspondent Joost de Vries vertelt vanuit Mexico hoe het leven er in Latijns-Amerika uitziet.

Temperatuurcontrole van een familie die het Frida Kahlo Museum in Mexico-Stad wil betreden. Beeld REUTERS

Joost, je bent net weer terug in je standplaats in Mexico na een korte vakantie in Nederland. Wat is het opvallendste verschil in de corona-aanpak van de twee landen?

‘In Mexico zet je zodra je de deur uitstapt een mondkapje op. Het was even wennen dat dit in Nederland niet zo was. Het verbaasde mij ook dat er in Nederland voortdurend debat is of dat wel nodig is. Terwijl het toch duidelijk is dat er een tweede golf zit aan te komen.

‘Nog een verschil: in Mexico wordt overal je temperatuur gemeten. Zodra ik een winkelcentrum inloop, krijg ik zo’n laserpistool op mijn hoofd en desinfectiegel voor mijn handen. Als ik vervolgens doorloop naar de supermarkt, is er weer hetzelfde ritueel. Soms heb je binnen een half uur wel vier keer dat vieze spul in je handen en ben je vier keer getemperatuurd.’

Kent Mexico coronarestricties die wij niet kennen?

‘Mexicaanse kinderen mogen nog steeds niet naar school. Ze krijgen soms les via televisie. Veel Mexicanen hebben geen toegang tot internet, dus online lessen zijn dan geen optie. Er zijn hier meerdere tv-kanalen die permanent lessen uitzenden voor scholieren.

‘Ik was een tijdje geleden op reportage in een buitenwijk van Mexico-Stad op bezoek bij een arm gezin in een bescheiden huisje. Ze hadden wel een televisietoestel, waar kinderen les op konden volgen.

‘Dat is een groot verschil met Nederland: al die Mexicaanse kinderen die al sinds maart thuis zitten. Het heeft een enorme impact, want het betekent dat in elk geval één ouder thuis moet zijn. Terwijl de meeste mensen eigenlijk niet thuis kunnen blijven, omdat ze voor hun inkomen afhankelijk zijn van hun handeltje op straat.

‘Verder zijn de restricties vergelijkbaar met Nederland. Ook hier waren in het voorjaar ruim twee maanden alle bedrijven, cafés en parken gesloten. Je mocht wel de straat op, maar er was niks te doen. Sinds juni is het land stapsgewijs opengegaan.’

Inmiddels is Latijns-Amerika Europa gepasseerd als regio met de meeste coronagevallen en -doden. Hoe komt dat?

‘Brazilië staat op plek twee van meeste doden wereldwijd, Mexico op plek vier, na India. Vandaag ging Mexico voorbij de grens van 700 duizend geregistreerde besmettingen. Inmiddels zijn 74 duizend mensen overleden. Het land zit nog volop in de eerste coronagolf.

‘Een belangrijke factor voor verspreiding: ruim de helft van de mensen verdient het geld in de informele economie − op straat. Ze zijn taxichauffeur, schoonmaker of hebben een eetkraampje. Geen beroepen waarbij je thuis kan werken. Bovendien is het in die informele economie vaak lastig de maatregelen te volgen. Als je in een restaurant eet, krijg je handgel, wordt je temperatuur gemeten en zit er ruimte tussen de tafeltjes, maar bij het tacostalletje sta je tussen de andere klanten en wordt het eten met blote handen bereid. Tsja. Onlangs nam ik voor het eerst weer de metro, het was rustig waar ik instapte. Drie haltes verderop stond ik weer hutje mutje.

‘Ook in andere Latijns-Amerikaanse landen zijn er veel besmettingen op straat. Mensen kunnen het zich niet permitteren om binnen te blijven. In Peru gold een strenge lockdown, die zelfs door het leger werd gehandhaafd, en toch gingen mensen vaak de straat op om geld te verdienen. Mensen gaan ook relatief vaak naar de winkel omdat ze geen koelkast hebben om eten in te bewaren. Of ze staan in de rij voor de bank en worden daar besmet.’

Wat te doen?

‘De Mexicaanse president López Obrador beweerde vanochtend dat het de goede kant opgaat: ‘We gaan richting de uitgang’, zei hij. De boodschap is eigenlijk: jongens, ga maar weer lekker naar buiten. Er zit een politieke kant aan zijn opmerking: volgend jaar zijn er parlementsverkiezingen, de oppositie roert zich, de president wil de economie, die een enorme klap heeft gekregen, weer op gang brengen.

‘Maar nu veel mensen weer de straat op gaan, kan het bijna niet anders dan dat het aantal besmettingen gaat oplopen. Ik reed vandaag een stukje in de auto en had me verkeken op het verkeer, dat maandenlang rustig is geweest. Ik kwam meteen in een file terecht. Mensen gaan weer naar hun werk toe.

‘Wat je ziet is dat Mexico in het voorjaar tegelijk met Europa in lockdown is gegaan, en in juni ook tegelijk met Europa weer stapsgewijs open is gegaan. Terwijl het aantal coronabesmettingen in Europa toen onder controle was, maar in Mexico nog helemaal niet. Het land is mogelijk te vroeg weer opengegaan.

‘Het is het dilemma waar de hele Latijns-Amerikaanse regio mee kampt: landen moeten open om hun economie te redden, maar buiten heerst het virus, de eerste golf is nog niet eens onder controle. In Latijns-Amerika is ongeveer eenderde van het wereldwijde aantal coronadoden gevallen. Twee landen springen eruit: Mexico, met 74 duizend doden, en Brazilië, met 137 duizend doden.

‘Toch sloeg ook de Braziliaanse president Bolsonaro zichzelf dinsdag op de borst. Hij mocht als eerste spreken bij de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties en zei dat hij een groter kwaad heeft voorkomen door de economie draaiende te houden. Wat dat betreft lijken Bolsonaro en de Amerikaanse president Trump een beetje op elkaar: die gaf zichzelf deze week ook een 10+ voor de aanpak van de coronacrisis.

‘Bolsonaro zit ondanks het grote aantal coronadoden trouwens best stevig in het zadel, hij stijgt ook weer in peilingen. De corona-angst ebt een beetje weg. En hij heeft goed gescoord met geld uitdelen aan de armen: de coronasteun was 600 reaal per maand (bijna 100 euro). Armen die in voorgaande jaren op de linkse arbeiderspartij stemden, zijn nu de rechtse president dankbaar voor die bonus.’

De meeste Nederlanders kennen Latijns-Amerika vooral van vakantie. Verwacht je dat toeristen binnenkort weer naar de Mexicaanse zon kunnen?

‘Je kan morgen al op vakantie naar Mexico. Het luchtverkeer is nooit gesloten voor Europa. Brazilië is sinds september weer open. Maar of ik het zou aanraden om nu naar Mexico te gaan? Aan de ene kant zeg ik: uiteraard, je kan hier een prachtige vakantie hebben op dit moment. Er zijn weinig toeristen, de stranden zijn er, de natuur is er. 

‘Maar je stuit ongetwijfeld op veel attracties en activiteiten die nog dicht zijn, per deelstaat verschillen de maatregelen. En je zou in een rare tijd op vakantie zijn, zo’n reis voelt nu misschien ook ongepast. Bovendien moet je bij terugkomst in Nederland tien dagen in quarantaine. 

‘Toch zullen de Mexicanen je welkom heten. Voor de toerismesector in Latijns-Amerika is de corona-uitbraak rampzalig. De Cariben bijvoorbeeld zijn voor een groot deel afhankelijk van toeristen. In normale tijden zijn de Caribische stranden gevuld met Amerikanen die dollars meebrengen en Europeanen met euro’s. Die harde valuta, met stevige wisselkoersen, zijn voor veel mensen van groot belang.

‘Reden voor bijvoorbeeld Cuba om een paar hotspots voor toeristen toch maar open te doen, terwijl de rest van het land nog op slot zit. Het probleem is: het gewone leven kan dan wel langzaam terugkeren doordat maatregelen worden versoepeld, maar de toeristen blijven voorlopig thuis. Dat zal nog wel even zo blijven.’

Lees verder

Onderzoek: ‘Oversterfte in Mexico 2,5 keer zo hoog als officiële coronasterfte’
In de maanden april tot en met juni stierven in Mexico 130 duizend mensen meer dan in dezelfde periode in voorgaande jaren. De totale oversterfte blijkt ruim 2,5 keer zo hoog als het officiële aantal coronadoden, meldt de Mexicaanse nieuwssite Animal Político.

Dit dorpje in de Amazone weet dat het vuur komt. Maar niemand durft te blussen
De Braziliaanse Amazone brandt misschien nog wel meer dan vorig jaar. Voor het toeristische dorpje Alter do Chão is het zeker dat het vuur komt in de droge maand september. En wie durft het dan te blussen? Niet de brandweer. Die is aan banden gelegd met een aanklacht – van brandstichting.

Maduro verleent ‘amnestie’ aan politieke tegenstanders: een ‘farce’, stelt Venezolaanse oppositie
President Nicolás Maduro heeft bij wijze van charmeoffensief aanklachten laten vallen tegen 110 oppositieleden. Een aantal werd vrijgelaten. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden