In Kosovo heersen de erfgenamen van het UCK

Bijna acht jaar na het begin van de Kosovo-oorlog doet het Kosovo Bevrijdingsleger (UCK) weer van zich spreken. Ex-topcommandant Ramush Haradinaj staat terecht in Den Haag....

Door onze correspondent Olaf Tempelman

Is het Kosovo Bevrijdingsleger in het belangrijke jaar 2007 in zijn oude gedaante herrezen? Dat mag worden betwijfeld. Het aantal erfgenamen van het UCK is groot. Bijna alles in het huidige Kosovo komt direct of indirect uit het UCK voort, wordt vaak gezegd – van de politieke klasse en het politiekorps tot de georganiseerde misdaad. De op 2 februari gearresteerde leider van de protestbeweging tegen het Ahtisaari-plan, Albin Kurti (van 1999 tot 2002 achter de tralies in Belgrado), manifesteerde zich eerder als UCK-woordvoerder.

De brede erfenis van het UCK is opvallend. Midden jaren negentig bestond het uit niet meer dan enkele tientallen met kalasjnikovs bewapende jongens die vanuit het grensgebied met Albanië Servische patrouilles aanvielen, en die door de VS en de EU werden gebrandmerkt als terroristen. Amper drie jaar later was het UCK uitgegroeid tot een guerrillaleger met tienduizenden manschappen dat tijdens de oorlog van 1999 nauw samenwerkte met de NAVO. In mei 1999 kwam het onder bevel te staan van een professionele officier van het oude Joegoslavische leger, de huidige Kosovaarse premier Agim Ceku.

Juni 1999 trok Milosevic na maanden van NAVO-bombardementen de Servische troepen uit Kosovo terug. Het UCK vulde het vacuüm op de grond onmiddellijk. UCK’ers waren zomer 1999 in hoge mate verantwoordelijk voor het verdrijven van meer dan honderdduizend Serviërs, Roma en niet-coöperatieve Albanezen, en het executeren van een onbekend aantal.

Het UCK trachtte ook op politiek gebied een vacuüm te vullen. Dit gebeurde door de oude Kosovo-Albanese leider, Ibrahim Rugova, in diskrediet te brengen. Rugova had voor de opkomst van het UCK een passief verzet tegen het Servische regime geleid en was tijdens de oorlog met Milosevic op tv verschenen. UCK-voorman Hashim Thaci, bijgenaamd ‘de Slang’, schoof zichzelf naar voren als alternatief.

De sympathie van de bevolking bleef opvallend bij Rugova liggen. De grip van het UCK op het politieke leven in Kosovo groeide na 1999 evenwel enorm. Diverse politieke partijen worden thans geleid door oud-UCK’ers. ‘Slang’ Thaci is de voorman van de Democratische Partij van Kosovo. De in Den Haag terechtstaande Ramush Haradinaj – tijdens de oorlog een bondgenoot, maar later een aartsrivaal van Thaci – leidt de Alliantie voor de Toekomst van Kosovo.

De NAVO trachtte het UCK in de jaren 1999-2000 een nieuwe bestemming te geven door het om te vormen tot het Kosovo Politiecorps (KPC). Dit KPC functioneert tot op de dag van vandaag gebrekkig. De veiligheidssituatie in Kosovo laat nog steeds te wensen over. Onderling rivaliserende (semi-) criminele groeperingen blijven machtig. Er zijn sinds het einde van de oorlog in 1999 meer Kosovo-Albanezen dan Serviërs door Kosovo-Albanees vuur om het leven gekomen.

Het UCK werd in de jaren negentig deels gefinancierd door de georganiseerde Albanese misdaad in West-Europa. UCK-kopstukken zijn regelmatig in opspraak gekomen wegens banden met misdaadsyndicaten. De naam van Hashim Thaci is veelvuldig in verband gebracht met de ‘Drenica-groep’, die verantwoordelijk wordt geacht voor wapen-, olie-, sigaretten- en drugssmokkel, en het beheren van prostitutienetwerken. De met de Thaci-groep rivaliserende clan van Ramush Haradinaj was in de zomer van 2000 betrokken bij hevige vuurgevechten. Inzet zou zestig kilo cocaïne zijn geweest.

De onveiligheid in Kosovo valt deels terug te voeren op het feit dat de meeste bevoegdheden niet bij de Kosovaarse, maar bij de inefficiënte VN-politie liggen. Bovendien ligt de loyaliteit van veel KPC-leden niet bij het politiecorps, maar bij de eigen oude UCK-clan.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden