In Kosovo glimt dynamiek onder de laag van vuiligheid

Het Kosovo dat Petrit Selimi ziet als hij door het grote raam van zijn kantoor op de achtste verdieping naar buiten kijkt, is een ander Kosovo. De hoofdstad beneden hem ziet er niet best uit, 'een lelijke stad, volledig ongepland, met overal sporen van vernietiging', maar onder die laag van gruis en vuiligheid 'glimt een vooruitgang en een dynamiek die ongekend is voor de Balkan'.


Petrit Selimi wil Kosovo cool maken. Hij is 33 en nog maar kort onderminister van Buitenlandse Zaken, maar zijn naam gonst door Pristina als was hij een staatsman. Selimi was 13 jaar, toen hij een organisatie voor kinderrechten begon in het scheurende Joegoslavië, studeerde tijdens de oorlog in Noorwegen, kwam terug, begon wat nog steeds geldt als het hipste café van de stad (Strip Depot, waar hij, Kuifje-fan, ook zijn verzameling stripalbums bewaart), haalde voor een telecombedrijf de rapper 50 Cent naar het stadion van Pristina ('iedereen zei: onmogelijk, maar hij kwam gewoon'), werd een tv-persoonlijkheid, begon met een paar bevriende journalisten de krant Gazeta Express, twittert zich een slag in de rondte om het succes van zijn land te verkopen en is, gezien zijn manier van praten, nog lang niet uitgewoed.


Een jonge politicus in het jongste en armste land van Europa, met 1,7 miljoen inwoners nog natrillend van een oorlog die op elke straathoek ligt te wachten op een nieuw begin vanwege de blijvende animositeit tussen de Servische minderheid en de Albanese meerderheid.


Kom je nog wel eens in je eigen café?

'Jawel, best vaak, maar ik ben politicus nu en dat maakt het anders. Ik vertegenwoordig het tegendeel van wat de jeugd op straat denkt: die kampt met werkloosheid, met geldtekort, met problemen waar we geen oplossing voor hebben. Ik ben in zekere zin hun vijand.


'Maar het is een opwindende tijd. Bijna alles begint hier bij nul. Kosovo is een land in aanbouw; een hoop dingen die bij jullie in het westen normaal zijn, moeten hier nog van de grond komen. Ik denk niet dat mensen begrijpen hoe moeilijk het is om politicus te zijn in Kosovo. Het is modderworstelen. De hoop die ik heb, is dat ik kan laten zien dat het nut heeft om optimistisch te zijn.'


Je vergelijkt Kosovo met het Amerika van na de onafhankelijkheidsverklaring, in 1776.

'Het is een naoorlogse samenleving en dat geeft enorme problemen. Iedereen heeft het over corruptie en politieke vijandschap. Maar als je Kosovo vergelijkt met andere landen die uit strijd zijn geboren, zoals Ierland, doen wij het beter dan verwacht. Wij zijn nog geen vijf jaar onafhankelijk. Wij zijn ontstaan tegelijk met de economische crisis, in een tijd dat de wereld uit elkaar begon te vallen. En toch hebben we een economische groei van 6 procent per jaar, hebben we nauwelijks schulden en is het Kosovaarse bankensysteem volgens de Wereldbank het veiligste ter wereld.'


Dankzij buitenlandse miljoenensteun. Kosovo is een experiment; hier wil de internationale gemeenschap laten zien dat het mogelijk is van een oorlogsland een democratische, multi-etnische staat te maken.

'Dat is zo, en dat is terecht. Kosovo is een eeuw lang vertrapt geweest.Maar ondanks de politieke vijandigheden, is het klimaat hier vooruitstrevend. Kosovo heeft als enige land in de Balkan het homohuwelijk wettelijk geregeld. We hebben een vrouwelijke president. Albanezen bouwen hier aan een katholieke kathedraal. In een moslimland!'


Vanochtend sprak ik twee van de 53 Serviërs die nog wonen in Pristina. Die zeggen: we zijn bang om hier te leven.

(zucht) 'Luister, ik ging vorig jaar op vakantie naar Zuid-Afrika. Ik heb met boeren gepraat in Kaapstad en die zeggen: we zijn bang voor de zwarten. Je voelt dat ze daar nog steeds moeite hebben met de regime change en dat is hier net zo. Veel gevoelens in Kosovo zijn niet gebaseerd op de realiteit van de dag. Dit is echt geen stad meer waar je problemen krijgt, als Serviër. Onze vicepremier is Serviër, hij woont bij mij in de straat. Ik denk: als de Serviërs in Kosovo weer mee gaan doen, in dialoog treden met de Albanezen, dan doden ze hun eigen angst. Pristina is geen Jeruzalem. Het conflict hier gaat niet over religies, het is ontstaan toen honderd jaar geleden het zaad van de onenigheid op de Balkan werd geplant.'


In 2004 was een gerucht genoeg voor de Albanezen om de Serviërs aan te vallen.

'Het kan opgelost worden. Dat weet ik zeker, al maakt de economische crisis het niet gemakkelijker. Je ziet overal hoe nationalisme in opkomst is: in Griekenland, in Nederland, dus het is een hele slechte tijd om te denken over vooruitgang. Maar voor het eerst in de geschiedenis zijn alle landen op de Balkan democratisch. Zelfs Servië wordt gedwongen om de nieuwe realiteit te accepteren. 'Hebben we problemen? Ja, we hebben overgangsproblemen. Het duurt misschien nog vijftig jaar voordat we die hebben overwonnen. Maar dat is het waard.'


Waarom ben je zo gehecht aan Kosovo?

'Als ik wil, kan ik in Noorwegen wonen. Maar wat moet ik daar doen?'


Rijk en gelukkig worden.

'Ja, maar hier kan ik deel uitmaken van de geschiedenis. Dat kan niet in Noorwegen. Als alles misgaat, kan ik altijd terug naar West-Europa, daar kan ik doen wat ik wil. Maar hier is de beloning is groter.


'Weet je, er is een genocide voorkomen, in het Kosovo van 1999. Een miljoen mensen was op de vlucht, ook mijn ouders. Die zaten verscholen in de bossen van Macedonië, totdat de NAVO kwam. Nu kun je in Pristina naar een bar gaan waar ze de beste mojito's maken van de Balkan. Je kunt naar concerten van de underground rapscene. Je hebt alles wat je in de rest van de wereld kunt vinden, alleen is hier meer gruis, meer vuiligheid, meer tegenstand. Het is een goede plek om een jonge politicus te zijn.'


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden